I CZ 78/69

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Aleksandra D., Wiktorii D. i Teresy F. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. o zapłatę na skutek zażalenia powoda Aleksandra D. na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 1969 r. zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z 17 stycznia 1999 r. Sąd Wojewódzki w Gdańsku oddalił wniosek powoda Aleksandra D. o zwolnienie od kosztów sądowych. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że powód - obywatel Południowej Afryki - nie dostarczył dowodów pozwalających na uznanie go ubogim w rozumieniu ustawodawstwa południowo-afrykańskiego.Powód podnosi w zażaleniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów procesu i żąda zmiany postanowienia przez uwzględnienie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Z niezakwestionowanych w zażaleniu ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że powód jest cudzoziemcem. Cudzoziemcy zaś korzystają ze zwolnienia od kosztów sądowych tylko na zasadzie wzajemności (art. 1129 § 1 k.p.c.). Z tego względu centralne zagadnienie, wymagające wstępnego rozwiązania sprowadza się do pytania, czy sądy południowo-afrykańskie udzielają takiego zwolnienia obywatelom polskim.Informacja Ministra Sprawiedliwości z 31 lipca 1968 r. nadesłana, w ramach art. 1143 § 2 k.p.c. zawiera dane wystarczające do rozstrzygnięcia tej wstępnej kwestii. Polska Rzeczpospolita Ludowa i Republika Południowej Afryki nie zawarły umowy regulującej wzajemne przyznawanie zwolnień od kosztów sądowych. Jednakże w ciągu kilkudziesięciu lat wykształciła się w orzecznictwie sądowym Republiki Południowej Afryki zasada, według której cudzoziemcy mogą ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli mają stałe miejsce zamieszkania na terenie Republiki Południowej Afryki. Przeniesienie tej zasady do orzecznictwa polskiego oznacza, że obywatel południowo-afrykański może wzajemnie otrzymać przewidziane kodeksem postępowania cywilnego zwolnienie od kosztów sądowych, pod warunkiem jednak posiadania stałego miejsca zamieszkania w Polsce.Powód, co jest bezsporne, mieszka stale poza granicami Państwa Polskiego, a wobec tego nie może uzyskać zwolnienia od kosztów sądowych.Zaskarżone więc postanowienie ostatecznie odpowiada prawu, natomiast zażalenie, koncentrujące się na nieistotnej w tych warunkach kwestii stanu majątkowego powoda, podlega jako bezzasadne oddaleniu z mocy art. 387 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.