III PZP 36/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: J. Glabisz, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka R. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "G." w G. o podwyższenie renty uzupełniającej, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 6 października 1970 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy regulacja płac w górnictwie, jak również regulacja rent ZUS-u stanowi zmianę stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 k.c. uzasadniającą zmianę wysokości renty uzupełniającej, które to zagadnienie budzi poważne wątpliwości w związku z wyjaśnieniem Komitetu Pracy i Płac (Departament Ustawodawstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) z dnia 26.VIII.1969 r. znak: U-591-44/69?"powziął następującą uchwałę:Podwyżka płac w górnictwie stanowi dla pobierającego rentę uzupełniającą zmianę stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 k.c., uzasadniającą roszczenie o zmianę jej wysokości; jednakże przy ustalaniu wysokości renty uzupełniającej należy mieć na uwadze także inne okoliczności, a w szczególności aktualną wysokość renty pobieranej przez poszkodowanego z ubezpieczenia społecznego. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne wynikło na tle sprawy z powództwa Henryka P. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "G." o podwyższenie renty uzupełniającej, zasądzonej prawomocnym wyrokiem z dnia 9.II.1967 r. Podstawę prawną powództwa stanowi zmiana stosunków, polegająca na regulacji płac w górnictwie i rent z ubezpieczenia społecznego. W myśl art. 907 § 2 k.c., jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby były one ustalone w orzeczeniu sądowym.Sąd Wojewódzki powziął jednak wątpliwość, czy okoliczności, o których wyżej mowa, uzasadniają roszczenie o zmianę wysokości renty uzupełniającej, a to w świetle pisma Komitetu Pracy i Płacy z dnia 26.VIII.1969 r. znak: U-591-44/69.W związku z tym należy zwrócić uwagę, że poszkodowany, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty (art. 444 § 2 k.c.). Naprawienie szkody obejmuje zaś - w myśl art. 361 § 2 k.c. - straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Osoby uprawnione do świadczeń w myśl dekretu o p.z.e. z 1958 r. mogą dochodzić od uspołecznionego zakładu pracy wynagrodzenia szkód ograniczonych do kwoty, o które wynagrodzenie szkody należne w myśl przepisów prawa cywilnego przewyższa świadczenie należne z ubezpieczenia społecznego (art. 24 ust. 2 dekr. o p.z.e.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego zajmuje jednolite stanowisko, że renta uzupełniająca powinna być zasądzona w takiej wysokości, żeby - przy uwzględnieniu wszystkich w grę wchodzących czynników - wyrównywała poszkodowanemu szkodę do wysokości zarobków, jakie by najprawdopodobniej osiągał, gdyby zachował pełną zdolność do pracy. Dlatego też zawsze uwzględnia się zwyżkę zarobków pracowników, a w szczególności regulację płac w górnictwie, jaka miała miejsce w grudniu 1968 r. Regulacja płac jest bowiem zmianą stosunków w rozumieniu art. 907 § 2 k.c. i daje podstawę do zmiany wysokości renty uzupełniającej. Pracownik może więc dochodzić podwyższenia renty uzupełniającej jeżeli wykaże, że po wydaniu wyroku nastąpiła regulacja płac, w wyniku której zarobki jego kształtowałyby się na poziomie wyższym od przyjętego za podstawę wyliczenia jego szkody.Regulacja rent pobieranych przez poszkodowanych z ubezpieczenia społecznego, powiększa automatycznie dochód poszkodowanego i z tej przyczyny zmniejsza jego szkodę, do której naprawienia zobowiązany jest zakład pracy. Jednakże roszczenie zakładu pracy o zmniejszenie wysokości renty uzupełniającej tylko z tej przyczyny, musiałoby być wnikliwie rozważone w świetle przepisów art. 5 k.c. Pismo Komitetu Pracy i Płac, na które powołał się Sąd Wojewódzki, nie zmienia stanu prawnego. Wyraża jedynie zalecenie dla wszystkich ministrów i kierowników urzędów centralnych, aby w związku z regulacją rent nie występowali do sądu o zmniejszenie rent uzupełniających. Brak w sądach spraw z powództw zakładów pracy dowodzi, że pismo Komitetu Pracy i Płac jest przez nie przestrzegane.