III CZP 51/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: T. Trybulski, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Henryka Ś. o nadanie klauzuli wykonalności, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 26 marca 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"W jakim zakresie odpowiada spadkobierca nie dziedziczący gospodarstwa rolnego - w okresie od przyjęcia spadku do jego działu - za długi spadku dotyczące gospodarstwa rolnego?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Spadkobierca nie dziedziczący gospodarstwa rolnego nie odpowiada w okresie od przyjęcia spadku do jego działu za długi spadku związane z prowadzeniem tego gospodarstwa. Uzasadnienie faktyczne1. Obowiązki majątkowe spadkodawcy, które nie wygasają z jego śmiercią (art. 922 § 1 i 2 k.c.), oraz te obowiązki majątkowe, które dopiero ze śmiercią spadkodawcy powstają (art. 922 § 3 k.c.), stanowią długi spadku, za które spadkobierca odpowiada stosownie do zasad art. 1030-1034 k.c. Po przyjęciu spadku przed działem i w okresie po jego dziale spadkobierca odpowiada za długi spadku całym swym majątkiem (odziedziczonym i pozostałym - por. art. 1030 zd. 2 k.c.).Rozważenia wymaga, w jakim zakresie zasada ta obowiązuje również wobec spadkobiercy, który nie dziedziczy wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego.Za gospodarstwo rolne uważa się - zgodnie z przepisem § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.XI.1964 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 304) - wszystkie należące do tej samej osoby lub do kilku osób nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, wraz z "prawami i obowiązkami, związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego". Spadkobierca dziedziczący gospodarstwo rolne wstępuje zatem w długi związane z jego prowadzeniem i jest odpowiedzialnym za nie (całym swym majątkiem) dłużnikiem. Spadkobierca, który gospodarstwa rolnego nie dziedziczy, jest dłużnikiem pozostałych długów spadku, długów z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie związanych i odpowiada za nie również całym swym majątkiem.Przedmiotem pytania jest, czy spadkobierca nie dziedziczący gospodarstwa rolnego, jakkolwiek nie jest dłużnikiem długów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa, może mimo to odpowiadać za nie.2. Długi spadku obejmującego gospodarstwo rolne stanowią:a)długi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego związane ib)inne długi (por. cyt. § 2 rozporz. z 1964 r. i art. 1081 k.c.).Długi ad a) są składnikiem gospodarstwa rolnego na równi z jego budynkami, inwentarzem, urządzeniem i prawami. Dziedziczący gospodarstwo rolne staje się tym samym dłużnikiem tych długów i odpowiada za nie stosownie do art. 1030 zd. 2 k.c. Spadkobierca, który nie dziedziczy gospodarstwa rolnego, nie nabywa ani praw, ani długów z nim związanych i skoro przepisy kodeksu cywilnego inaczej nie stanowią, nie odpowiada za nie zarówno po przyjęciu spadku, jak i po jego dziale (art. 1081 k.c.).Wierzyciel spadku, jeżeli dług jest związany z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, może prowadzić egzekucję po przyjęciu spadku tylko z majątku spadkobiercy, który dziedziczy to gospodarstwo, należące tylko do niego ze swymi prawami i obowiązkami.