IV KO 3/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kaciczak.Sędziowie: A. Kafarski (sprawozdawca), H. Zakościelny.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku obrońcy oskarżonego Zygmunta M. o wznowienie postępowania w części dotyczącej rozstrzygnięcia o roszczeniach cywilnych, zawartego w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 12 lipca 1965 r. i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1966 r.postanowił wniosek ten pozostawić bez rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 12 lipca 1965 r. oskarżeni Kazimierz C. i Zygmunt M. zostali skazani za kilka przestępstw. Między innymi został im przypisany czyn z art. 286 § 2 k.k. polegający na tym, że w okresie od maja 1963 r. do kwietnia 1964 r. w K. oskarżony Kazimierz C. jako kierownik miejscowego sklepu nr 5 PPH "Konsumy", a Zygmunt M. jako jego zastępca, działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą oraz z oskarżonym Ryszardem K. jako referentem zaopatrzenia Przedsiębiorstwa Geologicznego w K., wyłudzili na szkodę tegoż Przedsiębiorstwa łączną kwotę 33.195,30 zł w ten sposób, że na powyższą kwotę sporządzili niezgodnie z prawdą faktury, wykazując w nich fikcyjnie sprzedaż dla Przedsiębiorstwa Geologicznego różnych przedmiotów, których faktycznie Przedsiębiorstwo to ani ze sklepu nr 5 "Konsumy", ani z innych źródeł nie otrzymało, a mimo to faktury te przedstawili do realizacji, dzieląc potem między siebie wyłudzoną w ten sposób kwotę. W związku ze skazaniem za ten czyn Sąd Wojewódzki w Krakowie, uwzględniając powództwo cywilne wytoczone przez Przedsiębiorstwo Geologiczne w K., zasądził od obu oskarżonych solidarnie z dalszymi trzema na rzecz tego Przedsiębiorstwa sumę 33.195,30 zł 8% od dnia 13 marca 1965 r.W związku z rewizjami oskarżonych sprawa znalazła się w Sądzie Najwyższym, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 1966 r. uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego w Krakowie co do szeregu czynów i sprawę co do nich przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Wśród tych czynów znalazło się również przypisane oskarżonym Kazimierzowi C. i Zygmuntowi M. przestępstwo określone w art. 286 § 2 k.k., przy czym wobec skazania oskarżonych za ten czyn, zostało zasądzone od nich jak już o tym była mowa, roszczenie cywilne.Sąd Wojewódzki w Krakowie w związku ze stawiennictwem pełnomocnika powoda cywilnego na ponowną rozprawę (po uchyleniu wyroku) wydał postanowienie następującej treści: "Odmówić udziału w rozprawie pełnomocnikowi Przedsiębiorstwa Geologicznego w K. z uwagi na to, że roszczenie dochodzone przez powoda zostało załatwione prawomocnie orzeczeniem zawartym w punkcie XXXI wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 lipca 1965 r. sygn. IV K 17/65." "Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zostało podyktowane tym, że wyrok Sądu Najwyższego mówił wyraźnie o uchyleniu skazania obu wyżej wymienionych oskarżonych za przestępstwo z art. 286 § 2 k.k., natomiast nie zawierał wzmianki o uchyleniu orzeczenia o roszczeniu cywilnym, zawartego w oddzielnym punkcie sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w Krakowie wyrokiem z dnia 21 grudnia 1967 r. IV K 104/66 przypisał oskarżonym Kazimierzowi C. i Zygmuntowi M. - zamiast poprzedniego czynu z art. 286 § 2 k.k. - przestępstwo określone w art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) polegające na wyłudzeniu na szkodę Przedsiębiorstwa Geologicznego w K. sumy co najmniej 10.460 zł. Wyrok ten uprawomocnił się.Obecnie obrońca oskarżonego Zygmunta M. złożył wniosek o wznowienie postępowania, nazwany skargą o wznowienie postępowania. We wniosku tym obrońca, opierając się na poglądzie Sądu Wojewódzkiego co do prawomocności wyroku tego Sądu z dnia 12 lipca 1965 r. w części rozstrzygającej o roszczeniach cywilnych, wnosi o wznowienie postępowania w tej części. Wniosek uzasadnia swe żądanie wznowienia istniejącą sprzecznością między wysokością zasądzonego odszkodowania (33.195,30 zł) a ustaleniem wysokości zagarnięcia w przypisanym oskarżonemu czynie (co najmniej 10.460 zł).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Złożony w sprawie niniejszej wniosek o wznowienie postępowania opiera się na błędnej przesłance, że nastąpiło prawomocne rozstrzygnięcie o roszczeniach cywilnych w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 12 lipca 1965 r. Skoro bowiem wyrok ten został uchylony w części przypisującej oskarżonym Zygmuntowi M. i Kazimierzowi C. popełnienie czynu, z którym łączyło się zasądzenie roszczenia cywilnego, to uchylenie takie objęło również i to ostatnie rozstrzygnięcie, gdyż w sprawie karnej zasądzenie roszczenia cywilnego może nastąpić jedynie w razie skazania oskarżonego (argument z art. 332 k.p.k.). Okoliczność, że skazanie za przestępstwo było zawarte w jednym punkcie sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego, a zasądzenie roszczenia w innym punkcie tejże sentencji i że Sąd Najwyższy uchylił wyrok co do skazania i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania, nie wspominając expressis verbis o uchyleniu części wyroku zasądzającej roszczenie cywilne - nie zmienia przedstawionej sytuacji, albowiem uchylenie części wyroku w zakresie winy jako głównej kwestii rozpoznawanej w procesie karnym stanowi również uchylenie wszystkich tych części wyroku, które stanowią pochodną przypisania winy.Ze względu na wskazane przyczyny należało wniosek o wznowienie postępowania pozostawić bez rozpoznania, nie rozważając kwestii, czy wznowienie postępowania w sprawie karnej w samej tylko części dotyczącej rozstrzygnięcia o roszczeniach cywilnych jest możliwe na podstawie analogicznego zastosowania zasad kodeksu postępowania cywilnego.Dodać tylko należy, że prowadzenie egzekucji może nastąpić jedynie na podstawie tytułu wykonawczego, którym w wypadku rozpatrywanym w sprawie niniejszej byłoby prawomocne orzeczenie sądu zaopatrzone klauzulą wykonalności (art. 776 i 777 pkt 1 k.p.c.).Na postanowienie sądu karnego co do nadania klauzuli wykonalności wyrokowi w części rozstrzygającej o roszczeniach cywilnych przysługuje zażalenie, albowiem ma tu analogiczne zastosowanie zasada wyrażona w art. 795 k.p.c., gdyż kwestie związane z nadaniem klauzuli wykonalności w postępowaniu karnym nie zostały przez kodeks postępowania karnego uregulowane, a ponadto zasada wyrażona w art. 795 k.p.c. nie stoi w sprzeczności z zasadami procesu karnego.II. W sprawie niniejszej strony procesu adhezyjnego mają interes prawny w usunięciu wątpliwości co do rozstrzygnięcia o dochodzonym w procesie roszczeniu, gdyż oskarżeni, jako pozwani, są zainteresowani w ustaleniu, czy są dłużnikami z mocy wyroku karnego, powód cywilny zaś nie jest zainteresowany nie tylko w ustaleniu tej samej okoliczności, ale również tego, czy powinien on dochodzić swych pretensji w drodze procesu cywilnego.Wymienione wyżej wątpliwości odnoszą się do wykonania wyroku w części rozstrzygającej o roszczeniach cywilnych, mogą być one zatem również przedmiotem postępowania uregulowanego w art. 416 k.p.k.