III CZP 56/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi wierzyciela Obsługi Ratalnej Sprzedaży P.P. w W. - Oddział Wojewódzki w Ł. przeciwko dłużnikowi Czesławowi U., po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi w Łodzi postanowieniem z dnia 10 lutego 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przy zbiegu egzekucji należności alimentacyjnych z egzekucją innych należności stosuje się przepis art. 1084 § 1 k.p.c. tylko wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne poza należnościami alimentacyjnymi dotyczy innych należności ulegających zaspokojeniu zgodnie z przepisem art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c. w tej samej kolejności co należności alimentacyjne, czy też przepis ten ma zastosowanie także przy zbiegu egzekucji należności alimentacyjnych z egzekucją należności nie wymienionych w art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c., zaspokajanych w dalszej kolejności?"udzielił następującej odpowiedzi:Przepis art. 1084 k.p.c. dotyczy wypadku zbiegu egzekucji należności alimentacyjnych z egzekucją należności określonych w art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c.; nie dotyczy natomiast wypadku zbiegu z egzekucją należności określonych w następnych punktach tego przepisu. Uzasadnienie faktycznePowołując się na art. 1025 k.p.c. komornik sądowy, wobec zbiegu należności zwykłej z tytułu udzielonego kredytu z wierzytelnością alimentacyjną, odmówił wierzycielowi Przedsiębiorstwu Państwowemu Obsługi Ratalnej "Ors" dokonania planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z wynagrodzenia dłużnika, uzasadniając tę odmowę tym, że wyegzekwowana suma nie wystarcza na zaspokojenie wierzytelności alimentacyjnej.Sąd Powiatowy oddalił skargę wierzyciela "Orsu" na powyższą czynność komornika sądowego uważając, że przepis art. 1084 k.p.c. nie wyłącza stosowania art. 1025 k.p.c., wobec czego uznał za prawidłowe stanowisko komornika sądowego co do przyjętej przez niego zasady pierwszeństwa zaspokojenia wierzytelności w zależności od ich kategorii ustalonej w art. 1025 k.p.c.W związku z zażaleniem wierzyciela "Orsu" na powyższe postanowienie Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. do rozstrzygnięcia wymienione na wstępie zagadnienie prawne, które nasuwa wątpliwości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 1025 § 1 k.p.c. dzieli na osiem kategorii należności i prawa, uczestniczące w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, przy czym należności ujęte w kategorii wcześniejszej mają prawo pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami zaliczonymi do kategorii dalszych. Należność zaliczoną do kategorii wcześniejszej zaspokaja się zatem w pełny sposób bez względu na to, czy dla zaspokojenia należności z następnej kategorii pozostanie jeszcze jaka kwota. Natomiast należności zaliczone do tej samej kategorii - z wyjątkiem należności zaliczonej do kategorii szóstej - zaspokaja się (art. 1026 k.p.c.) stosunkowo do wysokości każdej z nich (zasada proporcjonalności).Jeżeli zatem przedmiotem egzekucji jest należność alimentacyjna, a więc zaliczona do kategorii drugiej i należność inna zaliczona do kategorii trzeciej lub dalszej, to suma uzyskana z egzekucji musi przede wszystkim pokryć całkowicie należności z tytułu alimentów, a dopiero pozostała reszta może być użyta na pokrycie należności z dalszej kategorii.Art. 1084 k.p.c. nie przekreśla zasady pierwszeństwa zaspokojenia należności określonych w art. 1025 k.p.c. Art. 1074 k.p.c. ma na celu wyłącznie dalsze uprzywilejowanie należności alimentacyjnych w wypadku, gdy należność ta w zbiegu z innymi należnościami, które powinny być zaspokojone w tej samej kolejności, nie znajduje zaspokojenia w 1/5 części oraz w połowie nadwyżki dochodów określonych w art. 833 § 1 i 2 k.p.c.Ta wyłączność uprzywilejowania roszczeń alimentacyjnych wynika z samego zamieszczenia art. 1084 k.p.c. w dziale dotyczącym egzekucji świadczeń alimentacyjnych oraz z faktu, że druga 1/5 część oraz druga połowa nadwyżki dochodów może być zużyta wyłącznie na zaspokojenie należności alimentacyjnych nie zaspokojonych - stosownie do dyspozycji art. 1025 § 1 pkt 2 i 1026 k.p.c. - z pierwszej 1/5 części i z pierwszej połowy nadwyżki, podlegającej zajęciu stosownie do art. 833 § 1 i 2 w związku z art. 1083 § 1 k.p.c.Przepis art. 1084 k.p.c. wprowadzony został jako uzupełnienie art. 1083 § 1 k.p.c., w którym rozszerzono zakres zaspokojenia świadczeń alimentacyjnych w stosunku do dochodów określonych w art. 833 § 1 i 2 k.p.c.W tej sytuacji przez "inne należności" wymienione w art. 1084 k.p.c. należy rozumieć należności wymienione w art. 1025 § 1 pkt 2 k.p.c., czyli takie, które podlegają zaspokojeniu w tej samej kolejności i proporcjonalnie z należnościami alimentacyjnymi. Na taką interpretację wskazuje również treść art. 1088 k.p.c., który stanowi, że do egzekucji świadczeń alimentacyjnych - poza przepisami z działu V tytułu III - stosuje się przepisy tytułu II księgi II.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.