IV KZ 69/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Czajkowski, J. Moczydłowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka D., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 18 lipca 1968 r., po wysłuchaniu wniosku prokuratora Prokuratury Generalnej,postanowił zwrócić akta Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie celem rozpoznania zażalenia - zgodnie z przepisem art. 356 § 1 k.p.k.Uzasadnienie faktyczneNa rozprawie w dniu 18 lipca 1968 r. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowił - na podstawie art. 305 k.p.k. - zwrócić akta sprawy Henryka D., oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., prokuratorowi celem uzupełnienia śledztwa.W dniu 24 lipca 1968 r. prokurator wniósł do Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie zażalenie na to postanowienie. Zażalenie to zostało przesłane Sądowi Najwyższemu przy piśmie podpisanym przez sędziego Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie, w którym sędzia ten uznał je za bezzasadne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Postępowanie w trybie zażalenia nie zostało w kodeksie postępowania karnego tak szczegółowo unormowane jak postępowanie rewizyjne. Przepisy zamieszczone w rozdziale I księgi VIII kodeksu postępowania karnego jedynie szkicowo normują najistotniejsze kwestie związane z zażaleniem.Przepisy te - w sposób zupełnie jasny - nadają sądowi uprawnienia do uchylania i zmieniania swoich własnych orzeczeń wydanych w formie postanowień - odmiennie niż to formułują przepisy rozdziału II księgi VIII, odnoszące się do rewizji.Praktyka sądowa szeroko korzystała i korzysta z tych uprawnień i za bezsporne uznaje prawo sądu do uchylenia i zmiany - z urzędu - swych postanowień nie zamykających drogi do wydania wyroku, jeżeli zajdą nowe okoliczności, które uzasadniają uchylenie lub zmianę zapadłego poprzednio postanowienia. Natomiast postanowień zamykających drogę do wydania wyroku sąd, który je wydał, nie jest władny uchylić lub zmienić z urzędu. Ma on natomiast prawo uchylić je lub zmienić w razie złożenia na nie zażalenia, jeżeli uzna je za zasadne.To prawo sądu do uchylenia lub zmiany własnego postanowienia zawarte jest w przepisie art. 356 § 1 k.p.k. Przepis ten, odnoszący się - rzecz prosta - do postanowień (na które przysługuje zażalenie) wymienionych w art. 353 § 1 i § 2 k.p.k., nakazuje sądowi, któremu złożono zażalenie, rozpoznanie zażalenia z punktu widzenia jego zasadności. Zarówno uznanie zażalenia za zasadne, jak i za niezasadne jest orzeczeniem w rozumieniu przepisu art. 40 § 1 k.p.k., nie można więc uznać, żeby rozstrzygnięcie kwestii zasadności zażalenia na postanowienie sądu mogło być załatwione zarządzeniem, o którym mowa w przepisie art. 40 § 2 k.p.k. Dlatego rozstrzygnięcie kwestii zasadności zażalenia, będące orzeczeniem, powinno mieć formę postanowienia, zapadłego na posiedzeniu niejawnym i wydanego w trybie art. 42 § 3 k.p.k.W niniejszej sprawie postanowienie co do zasadności zażalenia na postanowienie Sądu Wojewódzkiego, wydane na rozprawie w składzie określonym w przepisie art. 18 § 1 k.p.k., powinno było zapaść na posiedzeniu niejawnym Sądu Wojewódzkiego w składzie określonym w § 3 art. 18 k.p.k.Dopiero po rozważeniu kwestii zasadności zażalenia przez sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, można podjąć decyzję o potrzebie przesłania zażalenia z odpisem zaskarżonego postanowienia lub z aktami sprawy sądowi odwoławczemu. Jeżeli bowiem sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, uzna zażalenie za zasadne i przychyli się do niego, odpada wówczas potrzeba przesłania tego zażalenia sądowi odwoławczemu. Jeżeli zaś sąd ten uzna zażalenie za niezasadne, to wówczas staje się aktualna potrzeba przesłania zażalenia sądowi odwoławczemu do rozpoznania.W tym drugim wypadku sąd, który wydał zaskarżone postanowienie i który ma wynikający z przepisu art. 44 k.p.k. obowiązek uzasadnienia swego postanowienia, powinien w jego uzasadnieniu ustosunkować się do zarzutów podniesionych w zażaleniu i wykazać, na jakiej podstawie uznał je za niezasadne. Jest to szczególne uprawnienie sądu do ustosunkowania się do zarzutów zawartych w zażaleniu, pozwalające mu na rozszerzenie i pogłębienie motywacji zaskarżonego postanowienia oraz na wzbogacenie argumentacji przemawiającej za słusznością postanowienia, kwestionowaną w zażaleniu.Reasumując powyższe, należy stwierdzić, że:1)obowiązkiem sądu, któremu złożono zażalenie na wydane przez ten sąd postanowienie, jest rozstrzygnięcie kwestii zasadności tego zażalenia;2)sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, rozstrzyga kwestie zasadności zażalenia postanowieniem, zapadającym na posiedzeniu niejawnym;3)przedstawienie zażalenia do rozpoznania sądowi odwoławczemu jest potrzebne tylko wówczas, gdy sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, uzna zażalenie za niezasadne i nie przychyli się do niego.Uznając - w myśl powyższych rozważań - że Sąd Wojewódzki nie wykonał w niniejszej sprawie swoich obowiązków wynikających z przepisu art. 356 § 1 k.p.k., nie ustosunkował się do kwestii zasadności zażalenia i nie wypowiedział się w kwestii potrzeby przesłania zażalenia Sądowi Najwyższemu - Sąd Najwyższy postanowił jak wyżej.