I CR 54/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marianny D. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Huta Szkła w K. o 480.000 zł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 19 października 1966 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla Województwa Warszawskiego do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW dniu 13 lutego 1962 r. Centralny Urząd Geologii stwierdził, że piasek z "G." (na terenie których znajduje się m.in. nieruchomość powódki) jest piaskiem szklarskim, tj. kopaliną nadającą się do przemysłowej eksploatacji. Następnie w dniu 23 marca 1964 r. zapadła decyzja Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych o utworzeniu obszaru górniczego "G".Powódka utrzymuje, że pozwana Huta szkła już od sierpnia 1963 r. wydobywała piasek z jej nieruchomości i na tej podstawie domaga się równowartości wydobytego piasku w okresie od wspomnianej daty do października 1964 r.Sąd Wojewódzki uznał, że od dnia 13 lutego 1962 r. wydobywanie piasku szklarskiego z nieruchomości powódki zostało poddane prawu górniczemu, a według jego przepisów prawo wydobywania kopaliny przysługuje wyłącznie Państwu. Powódka nie może więc skutecznie domagać się równowartości wydobytego piasku. W konsekwencji Sąd Wojewódzki roszczenia nie uwzględnił.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Paragraf 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1954 r. w sprawie określenia kopalin, których poszukiwanie i wydobywanie podlega prawu górniczemu (Dz. U. Nr 5, poz. 12), przewiduje możność stwierdzenia, że oznaczony piasek jest piaskiem szklarskim i nadaje się do przemysłowej eksploatacji. Wspomniane stwierdzenie wywiera ten skutek prawny, że piasek, o którym mowa, może być wydobywany tylko według zasad i warunków określonych w przepisach dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz. U. z 1961 r. Nr 13, poz. 113; art. 1 ust. 1 tego prawa w związku z § 1 powołanego rozporządzenia). W szczególności art. 4 pr.górn. stanowi, że - poza wypadkiem przewidzianym w art. 5 tego prawa - prawo wydobywania piasku szklarskiego przysługuje wyłącznie Państwu. Jednakże art. 4 pr.górn. nie sprawia ani tego, że piasek szklarski staje się własnością Państwa, ani też tego, że przedsiębiorstwo górnicze jest uprawnione do jego wydobywania. Piasek szklarski pozostaje zatem częścią gruntu i jest nadal własnością właściciela gruntu, który jednak nie może piasku wydobywać bez uzyskania stosownego zezwolenia.Według art. 15 ust. 1 pr.górn. obszar górniczy tworzy właściwy minister. Art. 194 k.p.c. nie wyłącza zastosowania jego przepisów do postępowania dotyczącego utworzenia obszaru górniczego. Nie czyni tego również ani prawo górnicze, ani rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1959 r. w sprawie obszarów górniczych (Dz. U. Nr 50, poz. 302). Dlatego również decyzja ministra o utworzeniu obszaru górniczego podlega reżymowi kodeksu postępowania administracyjnego. Jego więc przepisy decydują o chwili utworzenia tego obszaru.Art. 14 ust. 1 pr.górn. stanowi zaś, że wydobywanie piasku szklarskiego może nastąpić dopiero po utworzeniu obszaru górniczego. Stąd przedsiębiorstwo nie jest uprawnione do jego wydobywania przed utworzeniem tego obszaru. Zasadę art. 14 ust. 1 pr.górn. potwierdzają art. 12 ust. 1 i 22 tego prawa oraz § 2 i 12 ust. 1 wyżej powołanego rozporządzenia z dnia 21 sierpnia 1950 r.Jeżeli huta szkła wydobywała piasek szklarski przed utworzeniem obszaru górniczego (tzn. cudzy piasek szklarski bez uprawnienia, a zatem wbrew zasadom i warunkom prawa górniczego), to odpowiada względem właściciela nie na podstawie tego prawa, lecz stosownie do zasad ogólnych prawa cywilnego. Według zaś tych ostatnich przepisów powódka może domagać się zwrotu piasku, a gdyby to było m.in. niemożliwe - wynagrodzenia za ten piasek. Jednakże wynagrodzenie za piasek szklarski wydobyty w okresie, w którym również powódka nie była uprawniona do jego wydobywania, nie może przekroczyć sumy, jaką by powódka otrzymała na podstawie art. 29 i nast. oraz art. 41 i nast pr.górn.Sąd Wojewódzki zastosował więc niewłaściwie prawo materialne, co sprawia, że już choćby dlatego zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy.