II CR 314/66
WyrokIzba Cywilna1966-09-26
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd może pominąć dowody zgłoszone przez stronę, jeśli uzna sprawę za wyjaśnioną, mimo że ocena dotychczasowych dowodów prowadzi do wniosków niekorzystnych dla tej strony?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pominięcie środków dowodowych na podstawie art. 217 § 2 k.p.c. z powołaniem się na "wyjaśnienie sprawy" jest wadliwe, jeśli ocena dotychczasowych dowodów prowadzi do wniosków niekorzystnych dla strony powołującej dalsze dowody. Takie działanie jest równoznaczne z pozbawieniem strony możności udowodnienia jej twierdzeń i narusza równowagę procesową.Stan faktyczny
Powódka wniosła o rozwiązanie umowy najmu i eksmisję pozwanych, zarzucając niewłaściwe używanie lokalu i jego dewastację. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając zarzuty za nieudowodnione i pomijając dalsze dowody zgłoszone przez powódkę. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, uznając, że sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował art. 217 § 2 k.p.c., odmawiając przesłuchania świadków powódki.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska (sprawozdawca). Sędziowie: J. Krajewski, W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii L. przeciwko 1) Marii L., 2) Zbigniewowi S., 3) Ewie S. o rozwiązanie umowy najmu i eksmisję, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 3 lutego 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 3.II.1965 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo o uznanie umowy najmu za rozwiązaną i o opróżnienie lokalu mieszkalnego. Zarzuty powódki, że pozwani używali lokalu niewłaściwie i zdewastowali go, Sąd uznał za nie udowodnione. Sąd Wojewódzki oparł się w tej mierze na zeznaniach świadków powołanych przez pozwanych, zeznaniom zaś świadków L., G. i N. nie dał wiary. Zgłoszone przez powódkę dalsze dowody Sąd pominął, uznając sprawę za wyjaśnioną.Rewizję powódki od powyższego wyroku Sąd Najwyższy uznał za uzasadnioną.Słuszny jest przede wszystkim zarzut uchybienia procesowego, polegającego na odmowie przesłuchania świadków zgłoszonych przez powódkę na rozprawie w dniu 3.II.1965 r. na okoliczności podane w pozwie. Sąd Wojewódzki, pomijając te dowody ze względu na "wyjaśnienie sprawy", zastosował art. 217 § 2 k.p.c. w sposób oczywiście wadliwy.Art. 217 § 2 k.p.c. stanowi, że sąd pominie środki dowodowe, jeżeli "okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione". Przez wyjaśnienie spornych okoliczności ustawodawca rozumie taki stan rzeczy, przy którym albo nastąpiło uzgodnienie między stronami spornych dotychczas okoliczności, albo też zostały one wyjaśnione na korzyść strony powołującej dalsze dowody. Niedopuszczalne jest natomiast pominięcie zaofiarowanych środków dowodowych z powołaniem się na "wyjaśnienie sprawy", jeżeli ocena dotychczasowych dowodów prowadzi w przekonaniu sądu do wniosków niekorzystnych dla strony powołującej dalsze dowody. Takie bowiem pominięcie jest równoznaczne z pozbawieniem jednej ze stron możności udowodnienia jej twierdzeń.Tak właśnie stało się w sprawie niniejszej. Sąd Wojewódzki części świadków, którzy zostali zbadani z powołania powódki, nie dał wiary, a pozostałych nie dopuścił. W ten sposób nastąpiło zachwianie równowagi procesowej stron i pozbawienie strony powodowej możności wykazania zasadności jej powództwa.Ponieważ powyższe uchybienie mogło w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy (art. 368 pkt 5 k.p.c.), przeto już z tej przyczyny zaskarżony wyrok nie mógł być utrzymany w mocy. Trafne są również dalsze zarzuty rewizji. W szczególności Sąd Wojewódzki nie rozważył treści pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 3.II.1963 r., chociaż mogło ono mieć wpływ na inną ocenę wiarygodności zeznań świadków niż dokonana przez Sąd. Nie ustosunkował się również Sąd Wojewódzki do podniesionej przez powódkę kwestii dowodu z oględzin, chociaż wobec zasadniczej sprzeczności w zeznaniach świadków dowód ten mógł się przyczynić (mimo zmian, jakie tymczasem zaszły w lokalu) do wyświetlenia prawdy obiektywnej.W tym stanie rzeczy i na zasadzie art. 388 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III CZ 117/22 2022-04-26Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo pominął wnioski dowodowe powódki, uznając je za zmierzające jedynie do przedłużenia postępowania, podczas gdy służyły one wykazaniu istotnych dla rozstrzygnięcia faktów?
- 4 CR 414/60 1961-05-30Czy sąd może pominąć dowód z zeznań świadka (interwenienta ubocznego) z powodu jego niestawiennictwa, a także pominąć przesłuchanie strony powodowej (osoby prawnej) z powodu braku wskazania osoby uprawnionej do składania…
- V CZ 8/13 2013-05-28Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania z powodu zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jeśli nie zostało to uznane za nierozpoznan…
- IV CSK 330/11 2012-03-22Czy sąd jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z urzędu, nawet jeśli strona profesjonalnie reprezentowana nie złożyła takiego wniosku, a dowód ten jest niezbędny do oceny zasadności roszczenia?
- III CSK 344/07 2008-05-30Czy sąd drugiej instancji, rozpoznając apelację, może oprzeć swoje ustalenia faktyczne i ocenę prawną na dowodach przeprowadzonych w innej sprawie (w tym w sprawie karnej), pomijając wnioski dowodowe strony, i czy takie…
Powołane przepisy
art. 217 § 2 KPCart. 368 pkt 5 KPCart. 388 § 1 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.