VI KO 73/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Dobesz (sprawozdawca), J. Matysiak (współsprawozdawca).Prokurator H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta B. oskarżonego z art. 30 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu postanowieniem z dnia 5 października 1962 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1."Czy umorzenie dochodzenia (śledztwa) co do fragmentu czynu należy traktować jako postanowienie o umorzeniu postępowania co do całego czynu, czy też jako postanowienie o zmianie zarzutów w rozumieniu art. 2451 k.p.k.?"2."Czy w wypadku, gdy prokurator niesłusznie w jednym czynie przestępnym dopatrywał się dwóch odrębnych czynów i w konsekwencji niesłusznie umorzył śledztwo co do jednego z tych "czynów", wnosząc akt oskarżenia o drugi "czyn" - jest możliwe skierowanie sprawy do uzupełnienia śledztwa w trybie art. 388 § 2 k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Kodeks postępowania karnego zna umorzenie postępowania w całości lub w części (art. 251 § 2 k.p.k.). Z natury rzeczy umorzenie postępowania "w części" może się odnosić tylko do procesu złożonego, obejmującego kilka czynów jednej osoby lub czyny kilku osób.Czyn podpadający pod kilka przepisów ustawy karnej jest jednym czynem zagrożonym karą, jednym przestępstwem, podlegającym zakwalifikowaniu na podstawie jednego przepisu, tego mianowicie, który przewiduje najsurowszą karę (art. 36 k.k.).Zadaniem postępowania przygotowawczego jest m.in. wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy celem ustalenia, czy należy wnieść akt oskarżenia, czy też postępowanie umorzyć (art. 233 § 1 lit. c) i art. 2459 § 1 k.p.k.).Jeśli chodzi o postępowanie toczące się przeciwko jednej osobie o jeden czyn, może to oznaczać tylko bądź wniesienie aktu oskarżenia o ten czyn, bądź też umorzenie postępowania w całości, albowiem co do jednego czynu nie może nastąpić jednocześnie i umorzenie, i wniesienie aktu oskarżenia.Jeśli postępowanie przygotowawcze zamyka akt oskarżenia, to sporządzający go powinien m.in. dokładnie określić zarzucony czyn oraz wskazać przepis ustawy karnej, pod który ten czyn podpada (art. 247 lit. b) i c) k.p.k.). W tej części postępowania przygotowawczego następuje zatem ostateczne określenie czynu i wskazanie właściwej kwalifikacji prawnej, przy czym jeżeliby ta kwalifikacja miała być surowsza niż przyjęta w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, to muszą być dopełnione czynności, o których mowa w art. 2451 k.p.k.Przy dokładnym określeniu czynu w sprawie, w której podejrzanemu przedstawiono zarzut, nie można w myśl zasady wyrażonej w art. 36 k.k. pominąć rozważenia, czy w świetle wyników zakończonego już postępowania przygotowawczego zarzucany czyn podpada rzeczywiście pod więcej niż jeden przepis ustawy karnej. Dojście do wniosku negatywnego w tym względzie znajdzie swój wyraz w odpowiednim określeniu czynu zarzucanego i jego zakwalifikowaniu. W tej sytuacji kodeks postępowania karnego nie przewiduje dodatkowych czynności procesowych, w szczególności nie wymaga "częściowego" umorzenia postępowania co do fragmentu czynu, które byłoby w takim wypadku niczym innym jak umorzeniem postępowania w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu; takiej instytucji k.p.k. nie zna i stąd nie może ono rodzić żadnych skutków prawnych.2. Proces dotyczy określonego zdarzenia faktycznego, które swoim zakresem obejmuje czyn przestępny. Zakres i przebieg tego zdarzenia ustala się nie na podstawie aktu oskarżenia, lecz na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego (art. 320 k.p.k.). Wynika z tego, że sąd nie jest związany zapatrywaniem prokuratora na kwestię, czy zdarzenie to wskazuje na jeden czyn, czy też na więcej czynów. Jeżeli więc prokurator błędnie, zdaniem sądu rewizyjnego, dopatrzył się w jednym czynie dwóch odrębnych czynów i co do "jednego" umorzył postępowanie, a co do "drugiego" wniósł akt oskarżenia, to sąd ten, dochodząc do wniosku, że "czyn", co do którego postępowanie umorzono, jest fragmentem tego samego zdarzenia faktycznego, jakie dawało podstawę do wszczęcia postępowania karnego w danej sprawie, może przekazać akta prokuratorowi do uzupełnienia śledztwa w tym właśnie fragmencie.