II KO 2/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Janowski.Sędziowie: E. Merz (sprawozdawca), A. Górski.Prokurator: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Haliny K. skazanej z art. 14 m.k.k., po rozpoznaniu wniosku skazanej o zatarcie skazania, po wysłuchaniu wniosku prokuratora, postanowił na podstawie art. 496, 498 k.p.k., z mocy art. 90 k.k.:1) zarządzić zatarcie skazania na karę 5 lat więzienia wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 20 października 1948 r., utrzymanego w mocy postanowieniem Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie z dnia 15 grudnia 1948 r., Haliny P. (obecnie K.) oraz usunięcie wpisu o skazaniu z wszelkich rejestrów karnych;2) o powyższym zawiadomić władzę prowadzącą rejestry karne.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 29 października 1948 r. oskarżona Halina P. (obecnie K.) skazana została z art. 14 § 1 m.k.k. na karę 5 lat więzienia bez żadnych kar dodatkowych.Wyrok ten został postanowieniem Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 15 grudnia 1948 r. utrzymany w mocy.Początek kary zaliczono oskarżonej od dnia 30 czerwca 1948 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowił dnia 11 sierpnia 1951 roku zwolnić warunkowo Halinę P. (obecnie K.) z odbycia pozostałej części kary, ustalając okres próby do dnia 30 czerwca 1953 r.Na skutek tego postanowienia Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku Halina P. (obecnie K.) została dnia 25 sierpnia 1951 r. zwolniona z więzienia w Fordonie.Warunkowe zwolnienie nie zostało odwołane, wobec czego karę uważa się za odbytą.Halina P. (obecnie K.) wystąpiła dnia 8 listopada 1961 r. do Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z wnioskiem o zatarcie skazania, powołując się na upływ 10 lat od odbycia kary i na nienaganne zachowanie się w tym okresie.Z karty karnej wynika, że Halina P. (obecnie K.) nie była od tego czasu karana. Z przeprowadzonego przez Milicją Obywatelską wywiadu wynika, że wnioskodawczyni pracuje obecnie jako starszy referent w Wydziale Finansowym PRN w W. i cieszy się dobrą opinią w miejscu zamieszkania. Z opinii miejsca pracy wynika, że jest ona pracownikiem zdyscyplinowanym, obowiązkowym, pracowitym i sumiennym.Sąd Wojewódzki w Białymstoku - po zasięgnięciu powyższych informacji - wydał na ich podstawie opinię w sprawie ułaskawienia, a mianowicie, że "Halina P. na ułaskawienie zasługuje przez zatarcie skazania w drodze łaski", wyrażając przy tym pogląd, że ustawowe zatarcie skazania może nastąpić dopiero po 10 latach od upływu okresu próby, a skoro okres próby upływał w tym wypadku 30 czerwca 1953 r., to wobec tego "ustawowe zatarcie skazania może nastąpić dopiero po dniu 30 czerwca 1963 r.Sąd Wojewódzki w Białymstoku przesłał akta Sądowi Najwyższemu dla przekazania ich ze swą opinią Generalnej Prokuraturze.Pogląd wyrażony przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku co do ustawowego zatarcia skazania jest błędny i opiera się na fikcji, jakoby przy warunkowym zwolnieniu skazany po opuszczeniu więzienia przez cały czas próby odbywał jeszcze karę. Jest to interpretowanie ustawy - w dodatku na niekorzyść oskarżonego - niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, albowiem z faktu istnienia możliwości odwołania warunkowego zwolnienia w okresie próby bynajmniej nie wynika wniosek, by oskarżony przez cały ten czas odbywał jeszcze karę. Oskarżony odbył karę, karę więzienia, z chwilą opuszczenia więzienia i z tą też chwilą uważa się karę, na którą został skazany, za odbytą, jeżeli nie nastąpiło odwołanie warunkowego zwolnienia. Decydującą zatem rzeczą jest tu nie fikcja, ale faktyczne odbycie kary, i takie też stanowisko zajmuje najbardziej postępowa myśl prawnicza, wyrażona w najnowszym ustawodawstwie socjalistycznym.Ponieważ wnioskodawczyni opuściła więzienie dnia 25 sierpnia 1951 r., a warunkowe zwolnienie jej nie zostało odwołane, przeto dzień ten należy liczyć za początek 10-letniego terminu ustawowego zatarcia skazania. Tym samym więc termin ten upłynął dnia 25 sierpnia 1961 r. Ponieważ wnioskodawczyni w tym 10-letnim okresie nie popełniła nowego przestępstwa i zachowywała się bez zarzutu, należało orzec z mocy ustawy (art. 90 k.k.) zatarcie skazania. Do wydania tego orzeczenia właściwy jest Sąd Najwyższy na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów art. 496 § 3 k.p.k., albowiem jako ostatni orzekał w sprawie Najwyższy Sąd Wojskowy.Dalsza treść postanowienia opiera się na powołanych przepisach ustawy.