III CR 36/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wiszniewski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bernarda R. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Powiatowej w P. o zwolnienie ruchomości spod zajęcia, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Pucku z dnia 8 grudnia 1961 r.,zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Pucku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód wytoczył powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o zwolnienie od zajęcia kilku ruchomości zajętych z polecenia prokuratora w celu zabezpieczenia strat spowodowanych przez synową powoda, Marię R. Powód twierdził, że zajęte rzeczy są jego własnością.W imieniu pozwanego Skarbu Państwa występował w procesie prokurator, który wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Powiatowy wyrokiem z 8.XII.1961 r. uwzględnił powództwo z tym uzasadnieniem, że twierdzenia powoda zostały udowodnione.Dnia 5.II.1963 r. wpłynęła do Sądu Najwyższego rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego PRL od tego wyroku, oparta na zarzucie naruszenia interesu Państwa Ludowego oraz artykułu 6 § 3 ustawy z 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. poz. 11). Rewizja nadzwyczajna zarzuca mianowicie, że na zajętych u powoda ruchomościach zostało zabezpieczone jedynie roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez Marię R. Rejonowemu Związkowi Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", że zatem tylko ta jednostka była biernie legitymowana w niniejszej sprawie, a nie Skarb Państwa.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję nadzwyczajną, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rewizji nadzwyczajnej jest trafny o tyle, że - jak wynika z akt załączonych do sprawy niniejszej - zajęcie zostało dokonane w celu zabezpieczenia roszczenia odszkodowawczego powyższego Rejonowego Związku. Jednakże wymieniony zarzut jest o tyle chybiony, że - jak to wynika z postanowienia prokuratora z 2.XI.1961 r. - zabezpieczone zostało nie tylko roszczenie odszkodowawcze Rejonowego Związku Spółdzielni, lecz został zabezpieczony również grożący podejrzanej Marii R. przepadek majątku.Jeżeli więc zajęcie dokonane w trybie powołanej wyżej ustawy zabezpiecza łącznie zarówno grożącą karę, jak i roszczenie odszkodowawcze uspołecznionej osoby prawnej, to możliwości zwolnienia od zajęcia co do jednego z tych przedmiotów zabezpieczenia z pozostawieniem zajęcia co do drugiego z nich przeciwstawia się przepis art. 6 tejże ustawy z dnia 21.I.1958 r. Dlatego też w procesie o zwolnienie od zajęcia, które nastąpiło w trybie powołanej ustawy nie tylko w celu zabezpieczenia roszczenia odszkodowawczego uspołecznionej osoby prawnej nie będącej Skarbem Państwa, lecz także w celu zabezpieczenia grożących kar, gdy zatem biernie legitymowani są Skarb Państwa oraz ta właśnie osoba prawna, której roszczenie zostało zabezpieczone - współuczestnictwo obu tych podmiotów jest konieczne. Oddzielnie bowiem żaden z nich nie ma pełnej legitymacji biernej.Skoro zaś powód pozwał tylko Skarb Państwa, to Sąd Powiatowy powinien był w trybie art. 220 § 2 k.p.c. wezwać do udziału w sprawie osobę prawną, której roszczenie odszkodowawcze zostało zabezpieczone. Chociaż więc wniosek rewizji nadzwyczajnej o oddalenie powództwa nie mógł być uwzględniony, to zaskarżony wyrok ulega uchyleniu. Okoliczność bowiem, że rewizja nadzwyczajna wniesiona została po upływie 6-miesięcznego terminu z art. 399 § 1 k.p.c., nie przeciwstawia się uchyleniu wyroku, gdyż wyrok wadliwie orzekający zwolnienie od zajęcia dokonanego w trybie powołanej wyżej ustawy z 21.I.1958 r. narusza zawsze interes Państwa Ludowego w rozumieniu art. 396 § 1 k.p.c.W procesie niniejszym pozwany Skarb Państwa był reprezentowany przez prokuratora. Takie zastępstwo byłoby należyte, gdyby zajęcie zostało dokonane w celu zabezpieczenia grzywny (art. VII § 1 pkt 4 przep. wpr. prawo o sąd. post. egzek.). Ponieważ jednak zajęcie dokonane było w celu zabezpieczenia przepadku majątku, przeto pozwany Skarb Państwa powinien być - w świetle uchwały Sądu Najwyższego powziętej dnia 10.IX.1962 r. w składzie siedmiu sędziów (I CO 9/62) - reprezentowany przez organ finansowy.