II CZ 63/63

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Pracy i Hodowców Zwierząt Futerkowych w O. przeciwko:1)Władysławie Ch.,2)Jadwidze R.,3)Edwardowi Ch.o 56.250 zł na skutek zażalenia pozwanej Władysławy Ch. w przedmiocie wznowienia postępowania na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w O. z 11 kwietnia 1963 r. zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneWładysława Ch. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego oddalającym rewizję jej i dalszych pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w sprawie II C 141/66. Podstawą skargi jest przepis art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ wyrok - według twierdzeń skarżącej - oparty został na sfałszowanej umowie.Postanowieniem z 11 kwietnia 1963 r. Sąd Wojewódzki skargę o wznowienie postępowania odrzucił, uznając ją za przedwczesną. W szczególności Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwana złożyła doniesienie do Prokuratora o sfałszowanie jej podpisu na umowie. Postępowanie zostało wszczęte, lecz dotychczas nie zakończone. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego przedmiotową skargę można będzie wnieść na zasadzie art. 406 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 404 k.p.c. dopiero wówczas, gdy czyn karalny (sfałszowanie podpisu pozwanej) zostanie ustalony prawomocnym wyrokiem karnym w terminie miesięcznym od dnia uprawomocnienia się wyroku lub postanowienia zapadłego w postępowaniu karnym, o ile nie doszłoby do wydania wyroku.W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki uznał, że skarga nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, albowiem podstawa taka, jako przedwczesna, jeszcze nie istnieje, i dlatego skargę na zasadzie art. 409 k.p.c. odrzucił.W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana Ch. wnosi o jego zmianę i wznowienie postępowania, zarzucając w szczególności naruszenie art. 403 § 1 pkt 2, art. 404 i art. 406 § 1 pkt 3 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie niniejszej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Przepis art. 403 § 1 k.p.c. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie:1)że wyrok został oparty na dokumencie podrobionym bądź sfałszowanym lub na skazującym wyroku następnie uchylonym;2)że wyrok został uzyskany przez czyn karalny.Art. 404 k.p.c. przewiduje z kolei, że można żądać wznowienia postępowania z powodu czynu karalnego jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.W świetle tak zredagowanych przepisów art. 403 § 1 i art. 404 k.p.c. nie można odmówić słuszności poglądowi skarżącej, że art. 404, mówiąc o czynie karalnym, odsyła wprost do pojęcia czynu karalnego w rozumieniu punktu 2 art. 403 § 1, nie obejmuje zaś podrobienia bądź sfałszowania dokumentu, o jakim mowa w punkcie 1 tegoż przepisu. Trudno bowiem przypuścić, aby ustawodawca, używając w dwóch kolejno po sobie następujących przepisach wyrażenia "czyn karalny", zamierzał nadać każdemu z nich odmienną treść.Należy przeto uznać, że chociaż podrobienie lub sfałszowanie dokumentu przeważnie stanowić będzie również czyn karalny, to jednak do podstawy wznowienia, opartej na art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. tj. na dokumencie podrobionym bądź sfałszowanym, nie stosuje się art. 404 k.p.c. uzależniającego dopuszczalność wznowienia od uprzedniego ustalenia czynu karalnego prawomocnym wyrokiem skazującym.Powstaje natomiast pytanie, od jakiej chwili należy w tym przypadku liczyć miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, przewidziany w art. 406 k.p.c. Przepis powyższy zawiera bowiem w tym zakresie lukę i precyzując początek biegu terminu dla wznowienia postępowania na innych podstawach, nie zawiera analogicznego postanowienia w przypadku skargi o wznowienie, opartej na tej podstawie, że dokument został podrobiony lub sfałszowany. Wypełniając tę lukę należy przyjąć, że bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podrobieniu bądź sfałszowaniu dokumentu (analogicznie do art. 406 § 1 pkt 4 k.p.c.).W tych warunkach Sąd Najwyższy podziela pogląd skarżącej, że dopuszczalne jest wniesienie skargi o wznowienie postępowania, opartej na podstawie, przewidzianej w art. 403 § 1 pkt 1 zdanie pierwsze k.p.c., bez potrzeby wyczekiwania na wynik dochodzenia karnego, z tym, że skargę należy wówczas wnieść w ciągu miesiąca, licząc od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o sfałszowaniu dokumentu.Termin powyższy nie został jednak w sprawie niniejszej zachowany. Jak wynika bowiem z pism skarżącej z 24 kwietnia 1962 r. i 15 kwietnia 1962 r., o rzekomym sfałszowaniu umowy dowiedziała się ona najpóźniej w kwietniu 1962 r., a skarga o wznowienie postępowania została złożona 12 grudnia 1962 r.Skarga o wznowienie postępowania uległa przeto odrzuceniu na podstawie art. 409 k.p.c., a zażalenie nie może odnieść skutku (art. 383 w związku z art. 384 § 3 k.p.c.).Należy wreszcie zaznaczyć, że na uboczu pozostaje zagadnienie, czy w razie stwierdzenia wyrokiem karnym czynu karalnego polegającego na sfałszowaniu dokumentu stronie służyłaby skarga o wznowienie postępowania oparta na art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Taka bowiem skarga byłaby - jak to już stwierdził Sąd Wojewódzki - w obecnym stanie sprawy w każdym razie przedwczesna.