II PR 282/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Szczepański.Sędziowie: M. Wilewski, J. Stybel.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 1963 r. sprawy z powództwa M.S. przeciwko Robotniczej Spółdzielni Pracy "P." w P. o unieważnienie uchwały walnego zgromadzenia z dnia 14 V 1960 r. i uchwały rady nadzorczej z 12 V 1959 r. na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie-Ośrodek Zamiejscowy w Przemyślu z dnia 14 maja 1962 r. sygn. akt VI.C.28/62uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie - Ośrodek Zamiejscowy w Przemyślu do ponownego rozpoznania i orzeczenia co do wniosku powoda o przyznanie kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł o unieważnienie uchwały walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 14 V 1960 r. w przedmiocie wykluczenia go ze Spółdzielni, unieważnienia również uchwały rady nadzorczej tejże Spółdzielni z dnia 12 V 1959 r. o wykluczeniu go ze Spółdzielni, ustalenie, iż jest nadal członkiem Spółdzielni, pozbawienia skutków prawnych powołanej powyżej uchwały rady nadzorczej w części dotyczącej rozwiązania z nim umowy o pracę oraz nakazania przyjęcia go do pracy.W uzasadnieniu powyższych roszczeń powód twierdził, że pismem z dnia 12 V 1959 r. pozwana zawiadomiła go o uchwale rady nadzorczej z dnia 2 V 1959 r. o wykluczeniu go ze Spółdzielni i rozwiązaniu z nim stosunku pracy ze skutkiem natychmiastowym. W przepisowym terminie wniósł on odwołanie od wspomnianej uchwały rady nadzorczej do walnego zgromadzenia, które na posiedzeniu w dniu 14 V 1960 r. uchwaliło pozostawianie tego odwołania bez rozpoznania. O tej uchwale powód dowiedział się z uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 XI 1961 r. (sygn. 3CR. 995/60), które otrzymał w dniu 15 III 1962 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, utrzymując, że w dniu 14 V 1960 r. walne zgromadzenie nie powzięło w sprawie powoda żadnej uchwały, a więc wniosek o unieważnienie uchwały jest bezprzedmiotowy. Powód może skarżyć uchwałę rady nadzorczej do walnego zgromadzenia a nie do Sądu, a więc powództwo w tej części jest bezpodstawne.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, ustalając między innymi co następuje.W dniu 14 V 1960 r. walne zgromadzenie postanowiło nie rozpatrywać odwołania powoda od uchwały rady nadzorczej do walnego zgromadzenia. Protokół z posiedzenia walnego zgromadzenia z dnia 14 V 1960 r. został przedłożony Sądowi Najwyższemu na rozprawie z dnia 10 XI 1961 r. Powód był obecny na tej rozprawie, a więc w dniu tym powziął wiadomość o wspomnianej uchwale nie zaś dopiero w dniu doręczenia mu postanowienia co miało miejsce 15 III 1962 r. Z uwagi na to, że powód był nieobecny na walnym zgromadzeniu, ani nie był zawiadamiany o jego terminie, przeto sześciotygodniowy termin do zaskarżenia tej uchwały biegnie od dnia, w którym dowiedział się o niej, to jest od 10 XI 1961 r. Ponieważ sprawa wpłynęła do sądu dopiero 16 IV 1962 r., przeto należało powództwo jako spóźnione oddalić.W rewizji, opartej na podstawach, przewidzianych w art. 371 § 1 p. 1, 3 i 4 k.p.c. powód wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Dowód z okazywania Sądowi dokumentu do wglądu nie znajduje oparcia w przepisach k.p.c. Strona chcąc zaliczyć do materiału dowodowego dokument powinna złożyć go w oryginale lub odpisie względnie wyciągu, jeżeli strona przeciwna poprzestanie na odpisie względnie wyciągu, a sąd nie zażąda oryginału.Z przepisów dotyczących tej materii, zawartych w art. 135, 136 oraz 258, 259, 261, 262 i 265 k.p.c. wynika obowiązek złożenia dokumentu w sądzie w oryginale lub odpisie albo wyciągu, przy czym gdy odpis lub wyciąg jest niewystarczający, istnieje obowiązek złożenia oryginału, z tym że jeśli oryginał znajduje się w aktach władzy lub urzędu można poprzestać na przejrzeniu oryginału przez sędziego lub cały skład sądu (art. 261 k.p.c.), co oczywiście ma na celu ułatwienie bardziej prawidłowej oceny tego dowodu w wypadku, gdy ocena ta dokonywana na podstawie odpisu lub wyciągu, znajdującym się w aktach sprawy nastręcza wątpliwości.Głównym zadaniem obowiązku składania dokumentów lub ich odpisów albo wyciągów jest zapewnienie warunków, umożliwiających sądowi należytą ocenę znaczenia, wiarygodności i mocy tych dowodów, a więc taką ocenę, jakiej wymagają przepisy art. 242 k.p.c. Dalszym również ważnym zadaniem obowiązku składania dokumentów względnie ich odpisów, czy wyciągów jest zapewnienie dostatecznych warunków, w których strony mogłyby z tymi dokumentami zapoznać się i wysnuć z nich odpowiednie wnioski.Na doniosłe znaczenie obowiązku zapewnienia stronie przeciwnej możności należytego zapoznania się z dokumentami wskazują przepisy art. 135 i 137 k.p.c., według których pismo procesowe może być nawet zwrócone między innymi w tym wypadku, jeżeli w przepisowym terminie nie zostanie uzupełnione przez złożenie odpisów załączników dla strony przeciwnej. Załącznikami tymi przeważnie są jakieś dokumenty. Przepisy te więc w szczególnie skuteczny sposób zapewniają stronie przeciwnej możność zapoznania się z dokumentami na podstawie otrzymanych odpisów. W razie zaś potrzeby strona może domagać się złożenia oryginałów dokumentów jeszcze przed rozprawą (art. 136 k.p.c.).Jasne jest, że fakt okazania dokumentu sądowi jedynie do wglądu, bez złożenia go do akt, nie odpowiada wymaganiom powyżej przytoczonych przepisów i nie zapewnia warunków należytego zapoznania się z dokumentami przez sąd i strony, skoro zważy się, że przecież należyta, naoczna i bezpośrednia ocena przez sąd i strony dokumentów byłaby wtedy niemożliwa choćby z braku dokumentów w aktach sprawy.Zasadności powyższych rozważań nie podważa przepis art. 258 § 2 k.p.c., według którego, gdy tylko część dokumentu ma związek ze sprawą, sąd po przejrzeniu go może okazać stronie tylko odpowiednie ustępy z dokumentu. I w tym przecież wypadku dokument zostaje złożony w sądzie, a nie tylko okazany, przy czym strona ma możność zapoznania z interesującymi ją ustępami dokumentu okazanego jej przez sąd.Jak to wynika z akt sprawy Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie-Ośrodek Zamiejscowy w Przemyślu (VI.C.64/60) strona pozwana jedynie okazała do wglądu, a nie złożyła do akt sprawy wyciągu z protokołu walnego zgromadzania z dnia 14 V 1960 r. (...), na którym postanowiono nie rozpoznawać odwołania powoda w przedmiocie wykluczenia go z liczby członków.W świetle więc powyższych, rozważań oraz z uwagi na to, że powód kategorycznie zaprzecza, aby dowiedział się na rozprawie z dnia 10 XI 1961 r., na której został okazany sądowi do wglądu wyciąg z protokołu walnego zgromadzenia z dnia 14 V 1960 r. - rzeczywiście istnieją poważne wątpliwości, czy powód miał możność powzięcia na tej rozprawie wiadomości o treści tej uchwały i dlatego nie ma podstawy do przyjęcia, iż od daty tej rozprawy biegnie termin do zaskarżania wspomnianej uchwały, czy też od innej daty.Z uwagi zaś na to, że Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, wychodząc z założenia, że uchwała z dnia 14 V 1960 r. uprawomocniła się, ponieważ sprawa została wytoczona po upływie sześciotygodniowego terminu, który rozpoczął bieg od rozprawy z dnia 10 XI 1961 r., przeto zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.W czasie ponownego rozpoznania sprawy Sąd Wojewódzki wyjaśni, czy powód dowiedział się o zaskarżonej uchwale, jak twierdzi on, dopiero w dniu 16 III 1962 r., czy też wcześniej i ewentualnie kiedy, a gdyby sprawa wpłynęła do sądu we właściwym terminie - rozstrzygnie ją merytorycznie.Z tych przyczyn i na podstawie art. 384 k.p.c. Sąd Najwyższy rewizję uwzględnił.