I PR 487/63
PostanowienieIzba Cywilna1963-10-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd cywilny powinien zawiesić postępowanie w sprawie o odszkodowanie za skutki wypadku przy pracy, gdy toczy się równoległe postępowanie administracyjne o przyznanie renty z ubezpieczenia społecznego, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?Ratio decidendi
Sąd cywilny powinien zawiesić postępowanie w sprawie o odszkodowanie za skutki wypadku przy pracy, gdy toczy się równoległe postępowanie administracyjne o przyznanie renty z ubezpieczenia społecznego, jeśli rozstrzygnięcie sprawy o rentę wywiera wpływ na wynik procesu cywilnego. W takim przypadku należy stosować art. 191 k.p.c. (zawieszenie ze względu na toczące się postępowanie przed organem administracji), a nie art. 195 k.p.c. (zawieszenie na zgodę stron).Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanego Zjednoczenia odszkodowania za skutki wypadku przy pracy. W trakcie postępowania cywilnego toczyło się równolegle postępowanie administracyjne o przyznanie powodowi renty inwalidzkiej. Sąd Wojewódzki zawiesił postępowanie na zgodę stron (art. 195 k.p.c.), a następnie umorzył je z powodu niepodjęcia w ciągu 3 lat. Powód zaskarżył postanowienie o umorzeniu, zarzucając naruszenie art. 198 k.p.c. i błędne zastosowanie przepisów o zawieszeniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania, uznając, że Sąd Wojewódzki błędnie zastosował przepisy dotyczące zawieszenia postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Morawski. Sędziowie: S. Białek (sprawozdawca), A. Filcek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława Z. przeciwko Zjednoczeniu Montażu Konstrukcji i Urządzeń Przemysłowych "M" w P. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 1963 r., uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowód Stanisław Z. pozywał Zjednoczenie Montażu Konstrukcji i Urządzeń Przemysłowych "M" w P. o odszkodowanie za skutki uszkodzeń ciała, jakich doznał w wypadku przy pracy u pozwanego w dniu 31.XII.1955 r. W toku sprawy pełnomocnik powoda wnosił o zawieszenie postępowania ze względu na będące w toku postępowanie z wniosku powoda o przyznanie renty z ubezpieczenia społecznego, podając równocześnie sygnaturę akt tej sprawy.Strona pozwana wyraziła zgodę na zawieszenie i Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 29.II.1960 r. zawiesił postępowanie z mocy art. 195 k.p.c., późniejszym zaś postanowieniem z dnia 25.IV.1963 r. umorzył postępowanie z powodu niepodjęcia postępowania w ciągu 3 lat od zawieszenia.Rewizja powoda od tego drugiego postanowienia, zarzucająca naruszenie art. 198 k.p.c., jest uzasadniona.Wprawdzie Sąd Wojewódzki, zawieszając postępowanie, powołał się na przepis art. 195 k.p.c., ale - jak słusznie wywodzi się w rewizji - Sąd popełnił wówczas błąd, stosując ten przepis zamiast art. 191 k.p.c. Pełnomocnik powoda wyjaśnił, że - jak już wspomniano - wnosi o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się równocześnie postępowanie administracyjne o przyznanie powodowi w związku z tym samym wypadkiem renty inwalidzkiej, jest zaś oczywiste, że wobec postanowień art. 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym rozstrzygnięcie sprawy o rentę inwalidzką wywiera wpływ na wynik procesu cywilnego o odszkodowanie. Powód wnosił zatem w istocie o zastosowanie art. 191 k.p.c. i sąd nie musiał już pytać strony pozwanej o zgodę na zawieszenie, lecz tylko sprawdzić - czego nie uczynił - czy postępowanie administracyjne rzeczywiście się toczy. Zgoda strony pozwanej na zawieszenie nie przenosiła też zagadnienia w sferę artykułu 195 k.p.c., wbrew zaś zapatrywaniu Sądu Wojewódzkiego, któremu Sąd ten dał wyraz w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu, powód nie mógł skarżyć postanowienia o zawieszeniu jedynie z powodu powołania przez Sąd błędnej zasady prawnej, skoro - poza tym - z zawieszeniem się godził. Oczywisty ten błąd w postanowieniu o zawieszeniu podlegał sprostowaniu w trybie art. 355 k.p.c., taki zaś wniosek nie jest ograniczony żadnym terminem.Gdyby zresztą przepisy o prawomocności (art. 365 i art. 367 k.p.c.) stosować do postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia 29.II.1960 r., to - jak wynika z postanowień art. 367 k.p.c. - o zakresie tej prawomocności decyduje podstawa, czyli nie sam przepis prawny, lecz podstawa faktyczna, do której go zastosowano. Tą podstawą faktyczną był w sprawie stron nie oderwany od wszelkiej przyczyny wniosek powoda o zawieszenie postępowania (bo takiego nie było), lecz wniosek powoda w związku ze wskazywaną w nim przyczyną, która wyłączała stosowanie art. 195 k.p.c., podpadała zaś pod przepisy art. 191 k.p.c.Z tych względów Sąd Wojewódzki, oceniając sprawę z punktu widzenia przepisu art. 198 k.p.c., nie był związany powołaniem w postanowieniu o zawieszeniu niewłaściwego przepisu prawnego i powinien był rozważyć możliwość umorzenia postępowania z mocy art. 198 k.p.c. we wskazanych wyżej szerszych granicach.Zwężenie zagadnienia do samej tylko (i to błędnej) zasady prawnej postanowienia o zawieszeniu postępowania doprowadziło z kolei do błędnego zastosowania przepisu art. 198 § 1 k.p.c., co usprawiedliwia powołaną podstawę rewizyjną i tym samym uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia z mocy art. 384 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I PZ 41/62 1962-11-23Czy sąd może odmówić podjęcia postępowania zawieszonego w celu oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy o rentę inwalidzką, jeśli powód dochodzi również innych roszczeń, których rozstrzygnięcie nie zależy od tej kwestii?
- I PZ 60/68 1968-11-05Czy sąd cywilny powinien zawiesić postępowanie w sprawie o odszkodowanie za wypadek przy pracy ze względu na toczące się postępowanie karne dotyczące tego samego zdarzenia?
- II UKN 129/98 1998-07-15Czy wyrok ustalający wypadek przy pracy w sprawie o sprostowanie protokołu powypadkowego ma powagę rzeczy osądzonej w sprawie o rentę wypadkową, toczącą się między innym podmiotem (Zakładem Ubezpieczeń Społecznych)?
- I UZ 18/19 2020-07-16Czy prawomocny wyrok ustalający wypadek przy pracy, wydany w sprawie z zakresu prawa pracy, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pr…
- II UKN 89/98 1998-06-02Czy brak podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji stanowi uchybienie, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli z uzasadnienia wynika w sposób oczywis…
Powołane przepisy
art. 195 KPCart. 198 KPCart. 191 KPCart. 24art. 355 KPCart. 365art. 367 KPCart. 198 § 1 KPCart. 384 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.