VI KO 15/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: W. Dąbrowski (sprawozdawca), M. Bogusławski (współsprawozdawca), Z. Chełmicki, Z. Kubec, M. Paluch, K. Wagner.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa K. i in., oskarżonych z art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 192), po wysłuchaniu wniosku stron uchwalił przedstawioną w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 10 lutego 1962 r. do rozstrzygnięcia temuż Sądowi w składzie powiększonym kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Jaka jest treść pojęcia związku, o którym mowa w art. 36 m.k.k., a w szczególności, czy związek musi posiadać określony ustrój wewnętrzny, władze lub organa o ustalonym zakresie działania oraz czy członkowie tego związku mają podlegać określonemu kierownictwu i dyscyplinie?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrawo dostrzega naruszenie porządku publicznego już w tym, że kilka osób jednoczy się w zespół, którego istnienie, ustrój lub cele mają być utrzymywane w tajemnicy przed organami państwowymi. Warunkiem uznania samego udziału w takim zespole za przestępstwo jest ten szczególniejszy stopień zagrożenia interesom społecznym, który przejawia się w organizacyjnej zwartości zespołu, posiadającego określony ustrój wewnętrzny w celu zabezpieczenia skuteczności zamierzonych przedsięwzięć.Tę cechę, tj. posiadanie ustroju, wymienia art. 36 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 192) jako właściwą związkowi, o jakim mowa w tym przepisie. Zrzeszenie się osób w określonym celu może być zatem uznane za związek w rozumieniu art. 36 m.k.k., jeżeli panuje tam określony organizacyjny porządek wewnętrzny. Porządek taki nie da się pomyśleć, jeżeli w zrzeszeniu osób, które powołane jest do realizowania danych zamysłów, nie funkcjonuje oznaczone kierownictwo. Oczywiście nie chodzi tutaj o indywidualnie nazwane jednostki, którym to kierownictwo w tym lub innym okresie przypada, lecz o uznawany w związku system kierownictwa. Poddanie się kierownictwu pociąga za sobą również panowanie dyscypliny.Związek, z natury rzeczy, ma istnieć, trwać, czyli utrzymywać się pewien czas, w ciągu którego wykonuje on w sposób ciągły działania zgodnie z postawionymi sobie celami.Teoria prawa nadaje związkowi miano bandy, jeżeli celem jego jest dokonywanie określonego typu przestępstw, a miano spisku, jeżeli ma on za zadanie popełnienie planowanego konkretnego czynu przestępnego. Pojęcie związku obejmuje szerszy zakres aniżeli banda lub spisek, gdyż bierze w rachubę również wypadki, kiedy poszczególne przejawy działania, urzeczywistniające cele zrzeszenia, nawet nie są bezprawne lub spełniane środkami bezprawnymi.Znane naszemu prawu (art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej - Dz. U. Nr 36, poz. 228) pojęcie zorganizowanej grupy przestępczej łączy się z popełnieniem przestępstwa określonego typu, kwalifikowanego przez działanie sprawcy w takiej grupie. Do bytu tej grupy wymaga się wprawdzie "zorganizowania", ale może ono mieć w tym wypadku charakter zgrupowania doraźnego, nie obliczonego na trwanie, z którym nierozerwalnie wiąże się odpowiednia długość czasu.W pojęciu zbiegowiska publicznego (art. 162 i 163 k.k., art. 33 m.k.k.) w żadnej mierze nie mieści się czynnik zorganizowania, a w pojęciu zgromadzenia lub zebrania (art. 164 k.k.) - element odpowiedniego rozciągnięcia w czasie. Definicję zgromadzenia, obejmującego zakresem swego pojęcia zebrania, podaje zresztą ustawa (art. 1 i 4 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o zgromadzeniach - Dz. U. Nr 20, poz. 89).Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w powiększonym składzie na postawione na wstępie pytanie prawne udzielił odpowiedzi jak wyżej.