III CR 536/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B. przeciwko Eugeniuszowi P. o 41.450 zł 54 gr po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 6 kwietnia 1959 r. zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka w pozwie z dnia 10 marca 1958 r. przytacza, że pozwany pracował u niej w charakterze magazyniera od 1955 r. do dnia 17 września 1956 r. W roku 1956 spowodował niedobór 41.450 zł 54 gr. Powódka domaga się zasądzania wspomnianej kwoty.Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego szkoda wynosi 40.574 zł 75 gr. Również i powódka przyczyniła się do jej wyrządzenia. W tym stanie rzeczy, Sąd Wojewódzki w oparciu o art. 158 § 2 w zw. z art. 239 k.z. zasądził od pozwanego 12.172 zł, a poza tym powództwo oddalił.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji obu Stron, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesienie pozwu nastąpiło po upływie roku od dnia zakończenia stosunku pracy. Przeto roszczenie powódki, o ile nie znajduje usprawiedliwienia w czynach niedozwolonych (art. 134 k.z.) pozwanego, jest dotknięte prekluzją (art. 239 w i zw. z art. 473 k.z.), i nie może być uwzględnione.Sąd Wojewódzki naruszył prawo materialne i dopuścił się uchybień procesowych. Nie mógł bowiem ani zasądzić części roszczenia w oparciu o art. 239 k.z., ani nie wyjaśnić, czy pozwanemu nie należy przypisać czynów niedozwolonych.Były nimi konkretne uchybienia pozwanego, jeśli pozostawały w związku przyczynowym ze szkodą, i polegały bądź na osiągnięciu korzyści majątkowej choćby przez inną osobę (tak jak to stanowi art. 286 § 2 k.k.), bądź na naruszeniu takich nakazów czy zakazów, które obowiązywały pozwanego niezależnie od wiążącego strony stosunku umownego (por. uchwałę Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 26 października 1956 r. 1 CO 31/56 OSN 1958/I poz. 1).Sąd Wojewódzki powinien był pod wskazanym kątem widzenia rozważyć materiał dowodowy, przede wszystkim zebrany w sprawie karnej, z którego może wynikać, że pozwany wydawał z magazynu towary na kredyt, m.in. wódkę, w czasie urządzanych w magazynie libacji, "podarował" beczkę, brał dla siebie blachę i skrzynki, używał butów które wziął z magazynu, pobrał należność za piec nie stanowiący jego własności itp. Przy odpowiedzialności z art. 134 k.z. ciężar udowodnienia przesłanek tego przepisu, a zwłaszcza uchybień pozwanego i ich związku przyczynowego ze szkodą, obciąża powódkę (art. 4 popc). Mogą tu być jednak pomocne domniemania faktyczne (art. 241 k.p.c.) płynące z tego, iż w magazynie były urządzane libacje.Natomiast okoliczność, że pozwany nie obciążał i nie uznawał magazynu pewnymi towarami, sama przez się nie wystarcza do przypisania pozwanemu czynów niedozwolonych. Powódka musiałaby tu wykazać nie tylko pierwszą przesłankę, mianowicie, iż właśnie między tymi uchybieniami a szkodą istnieje związek przyczynowy, ale i następne, o których wyżej mowa.Sąd rewizyjny nie jest władny ocenić, czy pozwany na podstawie art. 134 k.z. odpowiada poniżej kwoty zasądzonej przez Sąd Wojewódzki. Dlatego wyrok musi ulec uchyleniu także w części oddalającej powództwo.Z wyłuszczonych względów, orzeczono jak w sentencji (art. 384 k.p.c.).