VI KO 122/59

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki Sądowi Najwyższemu, a następnie przekazanej przez skład zwykły tegoż Sądu składowi powiększonemu kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy niepodpisanie aktu oskarżenia przez oskarżyciela stanowi brak formalny, który powoduje uchylenie wyroku w trybie art. 378 § 1 lit. "a” k.p.k. mimo, że oskarżyciel brał następnie udział w rozprawie i popierał oskarżenie" - uchwalił rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia jako pisemny akt procesowy, zawierający wniosek o ukaranie - winien być podpisany, co nie wymaga bliższego uzasadnienia. Brak zatem podpisu niewątpliwie stanowi uchybienie. Ponieważ niepodpisanie aktu oskarżenia z reguły jest wynikiem przeoczenia oskarżyciela, przeto brak ten należy uznać za brak formalny, który może być uzupełniony w trybie art. 249 k.p.k. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w sprawach cywilnych. W myśl ustalonego już orzeczenia S. N. brak podpisu strony na piśmie procesowym stanowi brak formalny, nadający się do usunięcia w trybie art. 137 k.p.c. (orzeczenie S.N. C I 716/46 - P. i P. Nr 5 - 6/47, s. 135).Jeżeli jednak przez przeoczenie prezesa sądu (przewodniczącego wydziału) akt oskarżenia nie został w trybie art. 249 k.p.k. zwrócony oskarżycielowi w celu uzupełnienia brakującego podpisu, to zagadnienie sprowadza się do tego, czy oskarżyciel w sposób nie budzący wątpliwości ujawnił wolę ścigania oskarżonego.W sprawie niniejszej nie mogło być najmniejszych wątpliwości co do woli oskarżyciela ścigania oskarżonego. Jak bowiem wynika z akt sprawy niepodpisany akt oskarżenia, któremu nadano bieg, wymienia na wstępie oskarżyciela prywatnego z podaniem adresu oraz jego pełnomocnika, z podaniem zespołu adwokackiego, do którego należy i z podaniem adresu. Do tego aktu oskarżenia dołączono pełnomocnictwo dla wymienianego w akcie oskarżenia adwokata własnoręcznie podpisane przez oskarżyciela prywatnego. Na k. 3 znajdują się wnioski podpisane przez tegoż adwokata o zwolnienie oskarżyciela prywatnego od obowiązku wpłacenia zaliczki, którą następnie, wobec odmowy zwolnienia uiszczono, znajdują się dalsze pisemne wnioski podpisane przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego. Z protokółu rozprawy głównej wynika, że w rozprawie brał udział zarówno oskarżyciel prywatny jak i jego pełnomocnik, który popierał oskarżenie. Wreszcie na k. 46 znajduje się podpisany przez pełnomocnika oskarżyciela prywatnego wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku, a na k. 48 podpisana przez tegoż pełnomocnika rewizja.W tych warunkach oczywiste jest, że oskarżyciel w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyraził wolę ścigania oskarżonego.W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego i ponowne - po uzupełnieniu brakującego podpisu - rozpoznanie sprawy, byłoby całkowicie zbędne, skoro brak ten może być uzupełniony przez podpisanie aktu oskarżenia przez uprawnionego oskarżyciela w czasie toczącego się procesu w chwili stwierdzenia tego braku.Względy ekonomii procesowej już od dawna znalazły wyraz w judykaturze S. N., który np. brak podpisu na protokóle rozprawy lub uzasadnieniu wyroku uznał za brak formalny, nadający się do uzasadnienia w każdym stadium postępowania, bez potrzeby uchylenia wyroku i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. Podobnie w sprawach cywilnych niedostrzeżony w porę przez przewodniczącego brak należnej opłaty, nie tamuje biegu sprawy (Cz. 14/54 z 22.II.54 i 4 Cz. 77/55 z 6.V.55 r.).Takie rozstrzygnięcie w niczym nie narusza gwarancji procesowych.