VI KO 37/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: T. Majewski (sprawozdawca), M. Stępczyński (współsprawozdawca), J. Potępa, A. Bachrach, P. Ławacz, W. Ostrowski. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Pawła K., oskarżonego z art. 9 dekretu z dnia 30 października 1944 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 50) i art. 131 § 1 p.k.s., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przepis art. 34 § 1 lit. d k.p.k. mówiący o wyłączeniu sędziego, który "był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy", należy rozumieć dosłownie, czy też wyłączeniu ulega także sędzia, który posiada wiadomości mające lub mogące mieć istotny wpływ na treść orzeczenia o winie oskarżonego, w zakresie czynu, o który sprawa się toczy (np. "alibista")?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawiona do rozstrzygnięcia kwestia sprowadza się w istocie do tego, jak należy rozumieć określenie "być świadkiem czynu".Z istoty tego pojęcia, w odróżnieniu od pojęcia "świadek w sprawie", wynika, że chodzi tu o świadka posiadającego wiadomości oparte na własnych zmysłowych spostrzeżeniach w zakresie czynu bądź w całości, bądź też poszczególnych jego fragmentów, tj. takich okoliczności, które wchodzą w zakres czynu przestępnego.Takie dokonywanie spostrzeżeń, rzecz jasna, możliwe jest tylko w czasie popełnienia czynu, co wskazuje na to, że nie chodzi tu np. o świadków "ze słyszenia" (ex auditu).W zależności od tego, jaki czyn jest przedmiotem toczącej się sprawy i jak zarysowują się granice tego czynu w świetle ustalonego stanu faktycznego, można mówić o szerszym lub węższym zasięgu dokonywania spostrzeżeń przez "świadków czynu".Muszą to być jednak zawsze własne spostrzeżenia, i to dokonane w czasie popełnienia czynu, nie zaś przed lub po jego popełnieniu.Tylko wtedy zatem, gdy posiadanie wiadomości mających lub mogących mieć istotny wpływ na treść orzeczenia o winie oparte jest na własnych spostrzeżeniach w zakresie czynu przestępnego, ma zastosowanie przepis art. 34 § 1 lit. d k.p.k.Natomiast gdyby się okazało, że sędzia nie był "świadkiem czynu", lecz posiadane przez niego wiadomości są tego rodzaju, że mogły wpłynąć sugestywnie na ocenę przez niego czynu sprawcy jeszcze przed przystąpieniem do osądzenia sprawy, to w takim razie będą miały zastosowanie przepisy art. 37 i 38 k.p.k.Z tych powodów uchwalono jak wyżej.