VI KO 14/60
UchwałaIzba Karna1960-07-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy małżonek, który nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 199 k.k. w przypadku, kiedy w sprawie o unieważnienie małżeństwa wykonanie władzy rodzicielskiej powierzono drugiemu z małżonków?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy w Izbie Karnej orzekł, że małżonek, któremu nie powierzono wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, może być podmiotem przestępstwa z art. 199 k.k., nawet jeśli sam nie został pozbawiony tej władzy. Przepis ten chroni faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem przez małżonka, któremu powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, przed przeszkodami ze strony drugiego małżonka.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą możliwości popełnienia przestępstwa z art. 199 k.k. przez małżonka, któremu nie odebrano władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy w sprawie o unieważnienie małżeństwa władza rodzicielska została powierzona drugiemu małżonkowi. Sąd Najwyższy rozpoznał tę kwestię na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił udzielić odpowiedzi na przekazaną kwestię prawną.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu kwestii prawnej przekazanej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki:"Czy małżonek, który nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej, może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 199 k.k. w przypadku, kiedy w sprawie o unieważnienie małżeństwa wykonanie władzy rodzicielskiej powierzono drugiemu z małżonków"- uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 199 k.k. zwraca się przeciw samowolnemu jednostronnemu dokonywaniu zmian w ustalonym wprost przez prawo lub przez orzeczenie sądowe stosunku opieki lub dozoru nad osobą określoną w tym artykule. Przepis ten ma na celu, oczywiście, dobro osoby wymagającej opieki lub dozoru. Nie chodzi przy tym - co jest również oczywiste - o nadawanie świętości czyjemuś gołemu prawu opieki lub nadzoru, lecz o zapewnienie należytych warunków wykonywania tego prawa przez tego, kto ma powierzone sobie faktyczne sprawowanie opieki lub nadzoru. Skoro zaś władza rodzicielska obejmuje prawo opieki i nadzoru, przeto prawne powierzenie jednemu z małżonków wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem oznacza, że małżonkowi temu przysługuje ochrona prawna nad wykonywaniem przezeń opieki nad dzieckiem. Inaczej mówiąc, w wykonywaniu tej opieki nie powinien on doznawać przeszkód ze strony nikogo nieuprawnionego, nie wyłączając współmałżonka, któremu nie przysługuje wykonywanie władzy rodzicielskiej, a tym samym wykonywanie (mieszczącego się w pojęciu tej władzy) prawa opieki nad dzieckiem.Taka jest, zdaniem Sądu Najwyższego, właściwa wykładnia art. 199 k.k. Oczywiście przy stosowaniu jej sąd orzekający winien ustalić przede wszystkim, czy w konkretnym przypadku zaszło "uprowadzenie" lub "zatrzymanie" i czy sprawca działał z winy umyślnej.
Powiązane orzeczenia
- I KZP 7/19 2019-09-05Czy rodzic dziecka, posiadający nad nim władzę rodzicielską, może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 211 k.k.?
- II KK 534/24 2025-05-29Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzut dotyczący zakresu ograniczenia władzy rodzicielskiej oskarżonego, który miał wpływ na ocenę znamion przestępstwa z art. 211 k.k.?
- V KK 42/18 2019-02-14Czy postanowienie sądu cywilnego o zabezpieczeniu roszczeń niemajątkowych, które ogranicza władzę rodzicielską jednego z rodziców, może stanowić podstawę do przypisania mu odpowiedzialności karnej za przestępstwo z art.…
- II CR 77/68 1968-04-23Czy małżeństwo zawarte przez osoby, które nie osiągnęły wymaganego wieku, może zostać unieważnione przez męża, jeśli żona była w ciąży przed zawarciem małżeństwa?
- VI KZP 15/79 1979-11-21Czy zabranie przez jednego z rodziców, żyjących w przejściowym rozłączeniu, ich wspólnego małoletniego dziecka przebywającego u drugiego z rodziców, bez wiedzy i zgody tego ostatniego, stanowi uprowadzenie w rozumieniu a…
Powołane przepisy
art. 390 § 1 KPKart. 199 KK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.