VI KO 103/59

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym przedstawioną przez Sąd Wojewódzki kwestię, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd powiatowy, wydając wyrok po zarządzeniu ponownej rozprawy wskutek sprzeciwu oskarżonego od wyroku zaocznego, może orzec karę surowszą aniżeli orzeczona w wyroku zaocznym" - uchwalił rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZakaz reformationis in peius jest instytucją związaną ze środkami odwoławczymi. Przepisów o środkach odwoławczych nie można wykładać rozszerzająco. Ani norma art. 388 § 3 k.p.k., ani norma art. 393 k.p.c. nie ma więc zastosowania, w szczególności - w drodze analogii, w odniesieniu do sprzeciwu od wyroku zaocznego. Sprzeciw ten jest wprawdzie środkiem obrony, przysługującym w procesie oskarżonemu, nie stanowi jednak środka odwoławczego. Oskarżony, co do którego zapadł wyrok zaoczny, ma prawo założyć bądź rewizję, bądź sprzeciw, który, na wypadek jego odrzucenia, może połączyć z rewizją (art. 349 k.p.k.). Zarówno w razie zapadnięcia niekorzystnego dla oskarżonego wyroku na ponownej rozprawie, zarządzonej wskutek sprzeciwu od wyroku zaocznego i w razie zaskarżenia ponownego wyroku przez oskarżonego, jak i wówczas gdy rewizja dotyczy wyroku zaocznego, oskarżony stoi w postępowaniu odwoławczym (rewizyjnym) pod osłoną wspomnianych przepisów art. 388 § 3 i 393 k.p.k., zawierających zakaz reformationis in peius. Do ponownej rozprawy, toczącej się w sądzie powiatowym wskutek sprzeciwu od wyroku zaocznego, zakaz ten natomiast odnosić się nie może. Stanowisko to zajmuje S. Śliwiński ("Polski proces karny przed sądem powszechnym. Przebieg procesu ...", 1948 r., s. 85). Sądzić jednak należy, że sąd wymierzy karę surowszą tylko wtedy, gdy na rozprawie toczącej się po zarządzeniu ponownej rozprawy, wyjdą na jaw nowe okoliczności obciążające. W każdym razie sąd obowiązany jest ze szczególną dokładnością uzasadnić wyższy niż w wyroku zaocznym wymiar kary.