1 CR 685/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: A. Meszorer, J. Ignatowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana A. przeciwko Bazylemu S. o 350 zł, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Białymstoku z dnia 13 grudnia 1956 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu dla m. Białegostoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Jan A. żądał zasądzenia od pozwanego kwoty 350 zł z tytułu poręczenia za pobraną przez pozwanego pożyczkę w kasie zapomogowo-pożyczkowej, a to na tej podstawie, że pozwany pożyczki nie zwrócił, a zakład pracy potrącił wspomnianą kwotę 350 zł z wynagrodzenia powoda. Fakt potrącenia wynika z dołączonego do pozwu zaświadczenia Prac. Kasy Zap.-Pożyczk. z dnia 15.VII.1955 r.Sąd Powiatowy w Białymstoku zaskarżonym wyrokiem powództwo oddalił. Z jednej strony Sąd uznał, że potrącenie z wynagrodzenia powoda kwoty 350 zł bez jego zgody było nieprawidłowe i że wobec tego powód powinien skierować swe pretensje nie przeciwko pozwanemu, lecz zakładowi pracy, z drugiej zaś, że obowiązkiem powoda, jako poręczyciela, było niezwłoczne zawiadomienie dłużnika o dokonanym potrąceniu, czego powód nie dokonał.Wyrok Sądu Powiatowego uprawomocnił się w dniu 3 stycznia 1957 r.W dniu 26 czerwca 1957 r. wniósł Minister Sprawiedliwości rewizję nadzwyczajną opartą na zarzucie naruszenia przepisów art. 638 § 1 i 640 § 1 k.z. z wnioskiem o uchylenie wyroku Sądu Powiatowego i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest uzasadniona.Pogląd Sądu, że nieuzyskanie przez zakład pracy zgody powoda, jako poręczyciela, na potrącenie mu z wynagrodzenia odpowiedniej należności przekreśla zwrotne roszczenie poręczyciela przeciwko dłużnikowi i że poręczyciel powinien skierować swe pretensje przeciwko zakładowi pracy, narusza w sposób oczywisty przepis art. 638 § 1 k.z. Zgodnie z tym przepisem, w razie zaspokojenia wierzyciela przez poręczyciela, na tego ostatniego przechodzi wierzytelność, a w myśl art. 633 § 2 k.z. poręczyciel obowiązany jest wykonać zobowiązanie, za które poręczył. Wynika stąd, że zaspokojenie przez poręczyciela nie uiszczonej przez dłużnika należności powoduje przejście na poręczyciela wierzytelności z mocy samego prawa, a zatem poręczycielowi przysługuje roszczenie zwrotne przeciwko dłużnikowi. Z tego punktu widzenia i zupełnie obojętna jest okoliczność, czy wierzyciel dokonał potrącenia prawidłowo, a w szczególności, czy uzyskał zgodę poręczyciela na potrącenie długu z jego wynagrodzenia. Pogląd Sądu Powiatowego, że wobec nieprawidłowego potrącenia wierzytelności przez wierzyciela-pracodawcę z uposażenia powoda (ze względu na treść przepisu art. 21 rozp. z 1928 r. o um. o pracę prac. umysł.) przysługuje temu ostatniemu przeciwko pracodawcy roszczenie o wydanie potrąconej kwoty, jest w zasadzie trafny, lecz w sprawie niniejszej o tyle nie może mieć zastosowania, że jak wynika z treści pozwu, powód nie kwestionuje dokonanego potrącenia, a po wtóre - istnienie roszczenia przeciwko pracodawcy nie pozbawia powoda prawa dochodzenia roszczenia zwrotnego przeciwko pozwanemu z tytułu poręczenia (art. 638 k.z.), oba te bowiem roszczenia nie wyłączają się wzajemnie, lecz istnieją niezależnie od siebie.Również okoliczność, że powód po potrąceniu z jego poborów 350 zł nie zawiadomił dłużnika o dokonanej zapłacie długu, jest bez znaczenia dla sprawy, skoro sankcja przewidziana w art. 640 § 2 k.z. dotyczy tylko sytuacji, gdy dłużnik, nie powiadomiony przez poręczyciela o dokonanej zapłacie, ze swej strony drugi raz dług uiścił. W takim wypadku zgodnie z dyspozycją art. 640 § 2 k.z. poręczyciel traci zwrotne roszczenia przeciwko dłużnikowi.W aktach jednak nie twierdzi się nawet, aby w niniejszej sprawie miało miejsce dwukrotne uiszczenie długu.Wobec tego że Sąd - wskutek przyjętej błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - nie poczynił ustaleń faktycznych niezbędnych do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, należało zaskarżony wyrok z mocy art. 396 k.p.c. w związku z art. 384 k.p.c. uchylić.