III CR 810/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Antoniny M. przeciwko Skarbowi Państwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. o zapłatę kwoty 14.100 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 9 lipca 1955 r., zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę od ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia na jej rzecz od strony pozwanej sumy 14.100 z tytułu naprawienia szkody spowodowanej przez czyn niedozwolony popełniony przez stronę pozwaną w ten sposób, że w jesieni 1953 r. wzięła w swe władanie bez zgody powódki jej grunt w R. o powierzchni 1.682 m2 pod budowę baraków mieszkalnych i odmówiła zgody na zawarcie z powódką umowy dzierżawy zabranego powódce gruntu za żądanym przez nią czynszem 6 zł rocznie od 1 m2.Sąd Wojewódzki zasądził powódce jako odszkodowanie za okres do połowy 1955 r. sumę 7.202 zł 16 gr oddalając resztę powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozpatrując rewizję strony pozwanej zważył, co następuje:Nie jest zasadny zarzut, że Sąd Wojewódzki niesłusznie nie uznał, że powódka udzieliła swej córce pełnomocnictwa szczególnego do zawarcia umowy najmu gruntu za powódkę. Strona pozwana nie wskazuje, że Sąd pominął w tym zakresie jakiś materiał procesowy, również Sąd Najwyższy nie dopatrzył się takiej wadliwości postępowania. Uznając zaś na podstawie szczegółowo zebranego i rozważonego materiału, że powódka nie udzieliła pełnomocnictwa swej córce, Sąd działał w zakresie przyznanego mu uprawnienia swobodnej oceny dowodów.Zasadnym natomiast jest zarzut, że strona pozwana nie odpowiada z art. 134 k.z. Wobec tego, że stron według ustaleń Sądu nie łączył stosunek umowny, wchodzą w grę zasady prawne dotyczące stosunku pomiędzy właścicielem a posiadaczem, w szczególności art. 311 i 312 pr. rzecz. Rzeczą Sądu było przede wszystkim ocenić, czy stronę pozwaną należy uważać za posiadaczkę prawa najmu gruntu w celu budowy baraków mieszkalnych w dobrej czy złej wierze. Przy ocenie dobrej czy złej wiary należy mieć na względzie, że posiadaczem w złej wierze rzeczy lub prawa jest nie tylko ten, kto wie, że dane prawo mu nie przysługuje, ale również i ten, kto nie wie o tym na skutek grubego niedbalstwa, że posiadane przez niego prawo mu nie przysługuje. Gdy według ustalenia Sądu strona pozwana wiedziała, że grunt, na który reflektuje, jest własnością powódki, a nie jej córki, powinna była, chcąc skutecznie zawrzeć umowę, zażądać od córki pisemnego pełnomocnictwa, a gdy ta go nie przedłożyła, nie zawierać z nią umowy. Skoro strona pozwana, według ustalenia Sądu pomimo tego, że w przypadku chodziło o mienie społeczne i że grunt miał być zabudowany nie upewniła się w sposób należyty o umocowaniu córki powódki, nie może powoływać się na swoją dobrą wiarę.Wobec złej wiary posiadania strony pozwanej powódka miałaby prawo żądać przywrócenia pierwotnego stanu gruntu (art. 74 pr. rzecz.) i (czego, jak z twierdzeń jej wynika, nie żąda obecnie) wynagrodzenia za używanie gruntu, zwrotu pożytków nie zużytych i otrzymania wartości zużytych oraz tych, których wbrew zasadom prawidłowej gospodarki nie uzyskano (art. 312 pr. rzecz.). Zastosowanie art. 312 pr. rzecz, nasuwa w przypadku tę trudność, że powódka użytkowała sporny grunt jako ogród warzywny, natomiast strona pozwana używa go jako placu pod budowę. W związku z celem przepisu art. 312 pr. rzecz. wyrównania właścicielowi pełnej szkody, należy ocenić problem z punktu widzenia użytkowania gruntu na ogród warzywny i przyjąć obowiązek strony pozwanej wynagrodzenia wartości pożytków, które uzyskałaby ta strona, gdyby prawidłowo na nim gospodarowała. Jako wartość pożytków, należy uznać wartość plonów, jakie powinno by się ze spornego gruntu uzyskać, z potrąceniem normalnych kosztów ich uzyskania, nasion, nawozu, uprawy i pielęgnacji ogrodu. Koszty uprawy lub pielęgnacji nie uległyby potrąceniu o tyle tylko, o ile powódka mogłaby je wykonać osobiście lub otrzymałaby bezpłatną pracę bliskich, co wymagałoby udowodnienia, szczególnie z uwagi na stan zdrowia powódki.W związku z powyższym zasadnie żali się strona pozwana na nienależyte uwzględnienie kosztów produkcji ogrodniczej, jak i na to, że skoro powódka sama twierdzi, że z uzasadnionych względów gospodarczych pozostawiła grunt w 1953 r. odłogiem, nie może żądać za ten rok pożytków.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.