III CR 1168/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii W. przeciwko przedsiębiorstwu państwowemu "Polskie Uzdrowiska" o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 28 lipca 1954 r., zaskarżony wyrok w części zasądzającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu uchylił i sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowódka żądała zasądzenia na jej rzecz od pozwanego Przedsiębiorstwa renty po 130 zł miesięcznie oraz sumy 5.000 zł jako zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, jakich doznała w związku z okaleczeniem lewej dłoni na skutek pęknięcia ochrony porcelanowej na uchwycie od bidetu podczas jego użycia. Pozwane Przedsiębiorstwo wnosiło o oddalenie powództwa twierdząc, że wypadek nastąpił z winy powódki.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w Rzeszowie zasądził na rzecz powódki jedynie kwotę 5.000 zł, a w części dotyczącej renty powództwo oddalił przytaczając następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia:Podczas pobytu na kuracji powódka używając bidetu doznała okaleczenia lewej dłoni na skutek pęknięcia ochrony porcelanowej uchwytu. Bidet ten był przed wypadkiem zamknięty, a klamka od jego pomieszczenia wyjęta, ponieważ niektóre kuracjuszki używały go do innych celów. Powódka nie mogąc korzystać z innych urządzeń, albowiem brak ich było wówczas w sanatorium, poprosiła pokojówkę o wydanie jej klamki. Przy używaniu bidetu powódka stwierdziła, że "rączka" regulująca wysokość wytrysku wody zacinała się, toteż "należało hamować zbyt szybkie przekręcenie jej, by woda nie tryskała do sufitu". Podczas wykonywania tej właśnie czynności w dniu 8 października 1951 r. pękła oprawka porcelanowa "rączki", raniąc lewą dłoń powódki.Na skutek doznanych obrażeń powódka zmuszona była poddać się operacji, a jej zdolność do pracy zarobkowej z powodu trwałego ograniczenia ruchów środkowego palca zmniejszyła się o 10%. Powódce nie można przypisać winy za wypadek, gdyż umiała ona obchodzić się z bidetem. Urządzenie to miała ona bowiem przed wojną w swym mieszkaniu. Stąd też zeznania świadka J., że przyczyną pęknięcia uchwytu musiało być "nieudolne" posługiwanie się rączką przy użyciu wielkiej siły, zdaniem sądu, na wiarę nie zasługują.Nie stwierdzono również, aby na rączce widoczne były przed wypadkiem jakieś ślady uszkodzeń.Odpowiedzialność pozwanego przedsiębiorstwa za wyrządzoną szkodę wynika z art. 151 k.z.Za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, jakich doznała powódka na skutek trwałego kalectwa, należy się jej więc z mocy art. 165 k.z. zadośćuczynienie. Przy określeniu jego wysokości Sąd miał na uwadze ślady trwałego zeszpecenia dłoni, natężenie bólu średniego stopnia trwające przez 3 tygodnie oraz objawy "nietolerancji" nowokainy w postaci wstrząsów, które wystąpiły u niej po dokonaniu operacji.Nie jest natomiast uzasadnione roszczenie powódki o rentę, gdyż z powodu nikłej utraty zdolności do pracy nie poniosła ona żadnego materialnego uszczerbku.W rewizji pozwane przedsiębiorstwo wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, bądź o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słuszny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 151 § 1 k.z. Przepis ten nie ma w sprawie niniejszej zastosowania. Rozciąga się on bowiem na takie tylko szkody, które wywołane zostały zawaleniem się budynku lub oberwaniem się jego części albo innego urządzenia. Żadna z tych przesłanek w omawianym przypadku jednak nie zachodzi, gdyż nie miało tu miejsca ani "zawalenie się", ani też "oberwanie się" części budynku lub urządzenia. Przez "oberwanie się" w sensie tegoż artykułu rozumieć bowiem należy spadnięcie oberwanej części z powodu zerwania mechanicznego połączenia jej z całością, przy czym spadnięcie to musi nastąpić nie na skutek ludzkiego zawinionego działania.Przyjęcie zatem przez Sąd Wojewódzki, że odpowiedzialność pozwanego przedsiębiorstwa kształtuje się w omawianym przypadku na podstawie ryzyka (art. 151 § 1 k.z.) jest nieuzasadnione.Podstawą tej odpowiedzialności może być natomiast wina tegoż przedsiębiorstwa w wyrządzeniu powódce szkody. Skoro Sąd Wojewódzki nie poczynił w tym przedmiocie jakichkolwiek ustaleń, zaskarżony wyrok już z tego tylko względu należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Jeżeli przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki dojdzie do wniosku, że pozwanemu przedsiębiorstwu można przypisać jakąkolwiek winę za spowodowanie wypadku, to przy określeniu wysokości zadośćuczynienia powinien mieć na uwadze trafny także zarzut rewizji, że żądana przez powódkę kwota 5.000 zł jest wygórowana.