III CR 209/55

PostanowienieIzba Cywilna1955-04-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy ustawa, używając sformułowania „może być ubezwłasnowolniona”, pozostawia ubezwłasnowolnienie do dowolności sądu, czy też nakłada obowiązek ubezwłasnowolnienia, gdy istnieją ku temu rozsądne powody?

Ratio decidendi

Wyrażenie „może być ubezwłasnowolniona” użyte w przepisach dotyczących ubezwłasnowolnienia nie oznacza dowolności sądu. Ubezwłasnowolnienie jest obowiązkiem sądu, gdy za tym przemawiają rozsądne powody, a celem ubezwłasnowolnienia jest ochrona interesów osoby chorej.

Stan faktyczny

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów dotyczących ubezwłasnowolnienia osób chorych. Analizie poddano znaczenie sformułowania „może być ubezwłasnowolniona” zawartego w przepisach. Rozważano, czy wnoszenie nieuzasadnionych zażaleń może stanowić podstawę do ubezwłasnowolnienia.

Rozstrzygnięcie

Nie można określić na podstawie przedstawionego fragmentu.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczne1. Ustawa zarówno w art. 9, jak i 10 p.o.p.c. (13 i 16 k.c.) używa wyrażenia, że osoba chora "może być ubezwłasnowolniona". Samo zatem spełnienie warunków wymienionych w powołanych przepisach nie czyni jeszcze ubezwłasnowolnienia koniecznym. (...) Użycie przez ustawodawcę wyrażenia "może" nie oznacza oczywiście, że jest to pozostawione dowolności sądu. Przeciwnie, ubezwłasnowolnić chorego należy zawsze, jeżeli za tym przemawiają rozsądne powody.2. Wnoszenie nawet nieuzasadnionych zażaleń samo w sobie nie może stanowić powodu do ubezwłasnowolnienia chorego, ubezwłasnowolnienie bowiem pomyślane jest w interesie samego chorego, a nie innych osób ani władz.

Powiązane orzeczenia

II CR 412/65 1966-08-01Czy sąd jest zobowiązany do obligatoryjnego orzekania ubezwłasnowolnienia osoby chorej psychicznie i niezdolnej do kierowania swoim postępowaniem, nawet jeśli żądanie ubezwłasnowolnienia zostało zgłoszone w interesie wni…
I CR 132/68 1969-05-15Czy zaburzenia psychiczne, w tym obłęd zazdrości, stanowią wystarczającą podstawę do ubezwłasnowolnienia częściowego, jeśli nie ma potrzeby pomocy osobie chorej w prowadzeniu jej spraw?
IV CSK 587/17 2018-04-18Czy uzasadnienie postanowienia sądu drugiej instancji, które jedynie relacjonuje postępowanie przed sądem pierwszej instancji i odnosi się do zarzutów apelacji, bez poczynienia własnych ustaleń faktycznych i oceny, czy u…
II CSKP 1846/22 2022-10-05Czy sąd drugiej instancji, orzekając o częściowym ubezwłasnowolnieniu, pozostaje związany granicami wniosku o ubezwłasnowolnienie częściowe, mimo że sąd pierwszej instancji mógł orzec ubezwłasnowolnienie całkowite?
V CSKP 235/21 2021-03-18Czy istnieją przesłanki do uchylenia lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe, gdy osoba ubezwłasnowolniona nadal cierpi na chorobę psychiczną, ale jej stan uległ poprawie?

Powołane przepisy

art. 9

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 12.07.2026.