II C 1115/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa D. przeciwko Antoninie D. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 2 lipca 1953 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 12 maja 1953 r. pozwana Antonina D. skazana została na 50 zł grzywny za niestawienie się na wyznaczone w tymże dniu posiedzenie pojednawcze i rozprawę w sprawie z powództwa Józefa D. o rozwód. Postanowienie to zostało doręczone pozwanej w dniu 25 czerwca 1953 r. Dnia 1 lipca 1953 r. pozwana Antonina D. wystąpiła do Sądu Wojewódzkiego z wnioskiem o uchylenie grzywny, usprawiedliwiając swe niestawiennictwo koniecznością wyjazdu w dniu 12 maja 1953 r. do córki "do G. w celu przeprowadzki".Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 2 lipca 1953 r. oddalił wniosek pozwanej, nie uznając usprawiedliwienia jej za wiarogodne wobec użycia już raz tego samego argumentu przeprowadzki córki dla usprawiedliwienia poprzedniego niestawiennictwa w dniu 16 kwietnia 1953 r.Powyższe postanowienie zaskarżył pełnomocnik pozwanej zażaleniem, w którym żąda zmiany postanowienia i zwolnienia od grzywny lub uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zwalcza stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do niewiarogodności usprawiedliwienia pozwanej, wyjaśniając, że w obu przypadkach niestawiennictwo jej było wywołane koniecznością pomocy córce przy przeprowadzce, co wymagało opieki pozwanej nad wnukami.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pierwszym zagadnieniem, które wymaga rozstrzygnięcia, jest kwestia dopuszczalności zażalenia.Stosownie do art. 427 k.p.c. skazanie małżonka za nieusprawiedliwione niestawiennictwo na grzywnę następuje według przepisów o karach za pogwałcenie obowiązków świadka. Konsekwencją tego jest prawo skazanego małżonka usprawiedliwienia swego niestawiennictwa wobec sądu, który go skazał, w ciągu tygodnia od daty doręczenia mu postanowienia skazującego (art. 290 § 2 k.p.c.).W związku z tym wyłania się pytanie, czy w razie bezskuteczności usprawiedliwienia skazany uprawniony jest do zaskarżenia postanowienia odmawiającego uwzględnienia jego wniosku w tym przedmiocie. Wątpliwość, jaką mogłoby pod tym względem nasuwać literalne brzmienie art. 391 § 1 pkt 4) k.p.c., należy rozstrzygnąć w sensie dopuszczalności zażalenia. Nie podobna bowiem przyjąć takiej wykładni powyższego przepisu, która nie licząc się z wynikającym z art. 290 § 2 k.p.c. prawem podjęcia przez skazanego próby usprawiedliwienia swego niestawiennictwa przed sądem, który go skazał, pozbawiałaby go w razie bezowocności takiej próby zażalenia do drugiej instancji.Zaznaczyć należy, że zażalenie nie mogłoby jednak odnieść skutku, gdyby okazało się, że wniosek z usprawiedliwieniem niestawiennictwa zgłoszony został po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 290 § 2 k.p.c., którego bieg w każdym przypadku, a więc także wtedy, gdy chodzi o skazanie strony (art. 427 k.p.c.), należy liczyć od daty doręczenia postanowienia skazującego na grzywnę. W takim bowiem razie wniosek o uchylenie grzywny przez sąd pierwszej instancji jako spóźniony podlegałby odrzuceniu.Skoro więc w danym przypadku postanowienie o skazaniu na grzywnę doręczone zostało pozwanej w dniu 25 czerwca 1953 r., a wniosek jej o usprawiedliwienie niestawiennictwa wpłynął do Sądu Wojewódzkiego w dniu 1 lipca 1953 r., a więc z zachowaniem tygodniowego terminu, zażalenie jest dopuszczalne i brak przeszkód formalnych do jego uwzględnienia.Jest ono jednak merytorycznie nie uzasadnione.Jak wynika bowiem z przebiegu sprawy, skarżąca przed skazaniem jej na grzywnę nie stawiała się na wyznaczone posiedzenia trzykrotnie: w dniach 26 marca, 16 kwietnia i 12 maja 1953 r., usprawiedliwiając swe niestawiennictwo w dwóch przypadkach koniecznością wyjazdu i przeprowadzką córki. Poza tym nie stawiła się także w dniu 18 czerwca 1953 r., niczym tego nie motywując, mimo że uprzednio, tj. w dniu 9 czerwca 1953 r., złożyła pisemny wniosek o odroczenie tego terminu do czasu zakończenia sprawy alimentacyjnej.W takiej sytuacji Sąd Wojewódzki miał podstawę do uznania za niewiarogodne usprawiedliwienia pozwanej, iż również w dniu 12 maja 1953 r. nie mogła stawić się do Sądu z powodu przeprowadzki córki, tym bardziej że także w następnym terminie w dniu 18 czerwca 1953 r. pozwana na posiedzenie nie stawiła się, zmuszając Sąd do zaniechania nader ważnej w postępowaniu rozwodowym próby pojednania.Z wyżej przytoczonych powodów stosownie do art. 394 § 3 w związku z art. 383 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.