II C 186/53

PostanowienieIzba Cywilna1953-02-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy dotyczące postępowania zabezpieczającego, w tym art. 878 § 4 k.p.c., mają zastosowanie do postanowień wydawanych w trybie art. 431 k.p.c. dotyczących pieczy nad wspólnym dzieckiem w czasie trwania procesu?
Ratio decidendi
Przepisy księgi drugiej (postępowania zabezpieczającego) części drugiej kodeksu postępowania cywilnego stosuje się do postanowień wydawanych w trybie art. 431 k.p.c. jedynie odpowiednio, z uwzględnieniem odrębnej ratio legis tego przepisu, która koncentruje się na interesie społecznym i interesie dziecka. Sąd orzekający w przedmiocie pieczy nad dzieckiem w czasie trwania procesu, kierując się wyłącznie tymi interesami, nie może być krępowany przepisami, które mogłyby kolidować z dobrem dziecka.
Stan faktyczny
Sąd rozpatrywał zażalenie dotyczące postanowienia o sposobie roztoczenia pieczy nad wspólnym dzieckiem stron w czasie trwania procesu. Powód domagał się odebrania dziecka pozwanej. Sąd Najwyższy analizował, czy w tej sytuacji można zastosować art. 878 § 4 k.p.c. dotyczący odebrania dziecka.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 878 § 4 k.p.c. za niezasadny i oddalił zażalenie.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneZarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem art. 878 § 4 k. p. c. nie jest trafny. Przepisy księgi drugiej (postępowania zabezpieczającego) części drugiej kodeksu postępowania cywilnego stosują się do postanowień wydawanych w trybie art. 451 k. p. c., lecz jedynie odpowiednio, z uwzględnieniem tej odrębnej ratio legis, dla której przepis art. 431 k. p. c. został powołany do życia. Gdy zatem na zasadzie tegoż przepisu sąd orzeka o sposobie roztoczenia pieczy w czasie trwania procesu nad wspólnym dzieckiem stron i przy rozstrzygnięciu kieruje się zgodnie z założeniami kodeksu rodzinnego wyłącznie interesem społecznym i interesem dziecka, nie może zatem być krępowany tego rodzaju przepisem, jak art. 878 § 4 k. p. c., który w zastosowaniu mógłby kolidować z interesem dziecka.Ten specyficzny charakter przepisu art. 431 k. p. c. wpływa jednak na ocenę zasadności omawianego zażalenia. Przepis ten bowiem zezwala na uregulowanie pieczy nad dzieckiem na czas trwania procesu, a więc tymczasowo. Ma zatem zastosowanie tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba tego tymczasowego uregulowania, oceniona ze stanowiska interesu dziecka i społeczeństwa (art. 35 i 54 k. r.). Odnośnie zatem odebrania dziecka jednemu z rodziców i oddania drugiemu będzie miał zastosowanie wtenczas, kiedy sytuacja, oceniana wyłącznie kryteriami interesu dziecka i interesu społecznego, będzie koniecznie wymagała tego, aby nie czekając ostatecznego rozstrzygnięcia w drodze prawomocnego ukończenia postępowania, dokonać odpowiednich zmian w losie dziecka.W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie zachodzi. Uprawomocnienie się wydanego już w sprawie wyroku da dostateczną podstawę do wydania pozwanej dziecka. Odbieranie go powodowi obecnie, gdy powód ma jeszcze formalnie szansę do uzyskania zmiany wyroku (który to moment wysuwa Sąd Najwyższy bez jakichkolwiek sugestii), byłoby niepożądanym narażaniem małol. syna stron Rolanda na niepotrzebne wstrząsy, prawdopodobnie z uwagi na gwałtowne charaktery rodziców (co wynika z materiału sprawy). Tego rodzaju rozwiązanie miałoby swe uzasadnienie tylko wówczas, gdyby przez dalsze chwilowe przebywanie dziecka u powoda interes dziecka był narażony. Tego jednak wniosku nie można wysnuć z materiału sprawy, a w szczególności zeznań świadków N. i W. oraz z wywiadu społecznego (akta załączone Nr. 1466/51).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 878 § 4art. 451art. 431art. 35§ 4

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.