C 353/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca); Sędziowie: dr J. Marowski, J. Kamiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisławy, Jana, Edwarda i Piotra O. oraz Lucyny B. przeciwko Zofii T. o ustalenie własności nieruchomości, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 1949 r., skargę kasacyjną oddalił i sprostował sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że za właścicieli drugiej niepodzielnej połowy wymienionej w nim nieruchomości uznał powodów.Uzasadnienie faktycznePowódka Stanisława O. i mąż jej Stanisław O. w pozwie swym wniesionym do Sądu Okręgowego w Łomży twierdzili, że w roku 1932 nabyli w drodze umowy sprzedaży od pozwanej 10 morgów ziemi we wsi Wola Zambrowska w idealnych połowach, że powodowie są w posiadaniu nabytej nieruchomości, że jednak pozwana pretenduje do własności sprzedanego gruntu. Na tej podstawie powodowie żądali ustalenia, że są właścicielami powyższej nieruchomości po połowie. Sąd Okręgowy powództwo oddalił. Na wyrok ten powodowie wnieśli skargę apelacyjną domagając się uwzględnienia ich żądania. Po wniesieniu skargi zmarł (dnia 12.II.1949 r.) powód Stanisław O. Jako spadkobiercy jego zgłosili się powódka Stanisława O. i dzieci zmarłego Lucyna B. oraz Jan, Edward i Piotr O. Spadkobiercy ci wnieśli o zawieszenie postępowania, równocześnie zaś o jego podjęcie przez uznanie ich jako następców powoda Stanisława O. Sąd Apelacyjny uznał zgłaszających się za powodów i rozpoznawszy sprawę wydał wyrok w sprawie z powództwa Stanisława i Stanisławy O. przeciwko Zofii T., orzekając, że sporna działka jest własnością w niepodzielnej połowie powódki Stanisławy O., a w drugiej niepodzielnej połowie spadkobierców Stanisława O. i że zasądza od pozwanej na rzecz (imiennie wymienionych) powodów koszty sporu za dwie instancje. Ustalił, że małżonkowie Stanisław i Stanisława O. nabyli od pozwanej sporną działkę na własność na podstawie umowy sprzedaży.W skardze kasacyjnej na ten wyrok pozwana wnosi o jego uchylenie i odesłanie sprawy do instancji apelacyjnej. Zarzuca naruszenie art. 46 pr. spadk., art. 82 ust. notarialnej, art. 190, 249, 250, 283, 339, 348 i 351 k.p.c.W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 348 k.p.c. pozwana wyraża pogląd, że niezgodne z tym przepisem jest użycie w sentencji wyroku formuły "spadkobiercy Stanisława O". Zdaniem skarżącej należało ustalić spadkobierców, a w razie ich niestwierdzenia należało na wniosek strony ustanowić kuratora, sposób zaś, w jaki postąpił Sąd Apelacyjny, stwarza pojęcie strony nieoznaczonej i niewiadomo przez kogo reprezentowanej, zwłaszcza że jako stronę powodową wyrok podaje Stanisławę i Stanisława O. W wywodach tych skarżąca kwestionuje wyrok Sądu Apelacyjnego z dwóch przyczyn, których należycie nie rozróżnia: 1) że wyrok nie wymienia dostatecznie stron i 2) że nie ustala on dostatecznie, kto jest właścicielem spornej nieruchomości. Pierwsza przyczyna dotyczy dziedziny prawa procesowego. W tym względzie skarżąca ma słuszność o tyle, że Sąd Apelacyjny nie mógł jako strony wymieniać Stanisława O., który zmarł i skutkiem tego przestał być stroną procesu. Słuszne jest również zapatrywanie skarżącej, że nawet słowa "spadkobiercy Stanisława O." nie stanowiły dostatecznego określenia strony. Wprawdzie określenie takie samo w sobie zawiera wbrew poglądowi skarżącej wystarczające znamiona przedmiotowe, aby stwierdzić, o jakie osoby chodzi, niemniej jednak według art. 348 k.p.c. sąd powinien strony "wymienić", tzn. podać je imiennie, jeżeli, jak w sporze niniejszym, nazwiska stron są mu znane. Ściśle więc biorąc, Sąd Apelacyjny naruszył przepis art. 348 k.p.c. Uchybienie to nie może jednak mieć wpływu na wynik sprawy. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości co do tego, kogo Sąd Apelacyjny uważa za stronę powodową, skoro w odrębnym postanowieniu ustalił, kogo uznaje za stronę w miejsce zmarłego Stanisława O. Chodzić więc może jedynie o niedokładność w rozumieniu art. 369 k.p.c., która może być sprostowana z urzędu nawet w wyższej instancji. Sprostowania takiego dokonał zatem Sąd Najwyższy wymieniając w sentencji wyroku jako powodów osoby uznane przez Sąd Apelacyjny jako stronę powodową.O ile chodzi o niedostateczność ustalenia, kto jest właścicielem nieruchomości, to zarzut skarżącej dotyczy dziedziny prawa materialnego. W tym zakresie zarzut mógłby być istotny, gdyby wskutek niepodania spadkobierców po nazwisku spór został rozstrzygnięty błędnie albo też nie można było się zorientować, jaki stosunek prawny Sąd Apelacyjny ustalił. Nie zachodzi jednak wadliwość ani pierwsza, ani druga. Spadkobiercami bowiem Stanisława O. są osoby, które należało wymienić imiennie, a co do charakteru ich jako spadkobierców nie ma sporu pomiędzy stronami, czyli że niewymienienie nazwisk spadkobierców nie wpływa na słuszność rozstrzygnięcia.Skarżąca zarzuca jednak w dalszym ciągu, że Sąd Apelacyjny uznał osoby podane przez stronę powodową jako spadkobierców z naruszeniem art. 46 pr. spadk., ponieważ pozwana jest w stosunku do nich osobą trzecią, za czym ich charakter jako spadkobierców powinien być ustalony za pomocą stwierdzenia praw do spadku. Zarzut ten jest błędny dlatego, że według art. 46 pr. spadk. stwierdzenie praw do spadku nie jest przesłanką nabycia praw spadkowych, lecz dowodem ich nabycia ustanowionym dla ochrony osób trzecich, które wchodzą w styczność prawną z spadkobiercami jako takimi. Zastosowanie zatem art. 46 pr. spadk. w procesie pozostaje pod działaniem art. 179 k.p.c. Ponieważ więc pozwana przeciwko uznaniu powodów za następców Stanisława O. tytułem dziedziczenia nie podniosła w Sądzie Apelacyjnym żadnego zastrzeżenia, przeto jej powoływanie się na art. 46 pr. spadk. w instancji kasacyjnej jest spóźnione (...).