SA/Wr 33/81

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Michała K. na decyzję Wojewody Legnickiego z dnia 11 marca 1981 r. w przedmiocie wymierzenia podatku od darowizny. W maju 1972 r. Michał K., przebywając na terenie NRD, został tam zatrzymany pod zarzutem spekulacji antykami. W dniu 19 lipca 1972 r. Prokuratura w Gerlitz przekazała Michała K. władzom polskim, które w czasie przeszukania samochodu "Nysa", stanowiącego własność zatrzymanego, znalazły złoto w postaci monet i breloczków o wadze ponad 5 kg. Przeciwko Michałowi K. wszczęto postępowanie karne, oskarżając go o to, że z końcem kwietnia lub z początkiem maja 1972 r. zakupił na terenie NRD bez zezwolenia złote monety i breloczki, to jest o czyn z art. 47 par. 1 w związku z art. 70 par. 1 i 2 ustawy karnej Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 26 marca 1980 r. K 10/80 uniewinniającym Michała K. od zarzutu aktu oskarżenia, gdyż przyjęto, że oskarżony otrzymał złoto w darowiźnie od brata - Stefana Ł. W toku postępowania karnego Michał K. początkowo nie przyznawał się, że jest właścicielem kwestionowanego złota, a następnie twierdził, iż złoto otrzymał na terenie NRD w darowiźnie od swego brata zamieszkałego w RFN. Stefan Ł. złożył w dniu 4 lutego 1975 r. przed notariuszem w Republice Federalnej Niemiec oświadczenie /"zaręczenie z mocą przysięgi"/ sporządzone na piśmie, z którego wynika, że w 1972 r. podarował Michałowi K. na terenie NRD złote monety. Wydział Konsularny Ambasady PRL w Bonn potwierdził ten dokument. Wyjaśnienie darczyńcy, Stefana Ł., złożone przed Prokuratorem Wojewódzkim w L. i potwierdzające tę wersję, stały się podstawą wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. Sąd Wojewódzki przyjął również, że w 1972 r. cena złota w NRD była trzykrotnie wyższa od cen obowiązujących w Polsce. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, początkowe nieprzyznawanie się Michała K. do własności złota można tłumaczyć tym, że obawiał się on jego przypadku zgodnie z obowiązującym wówczas zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 12 czerwca 1971 r. /M.P. nr 34 poz. 325/. Stan prawny jednak uległ zmianie w wyniku wydania zarządzenia Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1973 r. w sprawie zezwolenia na niektóre czynności obrotu wartościami dewizowymi oraz granicznej kontroli dewizowej /M.P. nr 29 poz. 184 ze zm./. Decyzją z dnia 19 grudnia 1980 r., nr 1/80, wydaną przez kierownika Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w L. z upoważnienia Prezydenta Miasta w L., wymierzono Michałowi K. podatek od darowizny w wysokości 6.161.311 zł. Decyzję tę utrzymano w mocy decyzją Wojewody Legnickiego z dnia 11 marca 1981 r., nr Fn.IV-32-52/III/1/81. Decyzję organu II instancji zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Michała K., który - podobnie jak w odwołaniu - wysunął w skardze przede wszystkim zarzut przedawnienia z art. 141 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym /t.j. Dz.U. 1963 nr 11 poz. 60/. Jego zdaniem, w sprawie nie można było wydać decyzji wymiarowej, albowiem od powstania obowiązku podatkowego upłynął już termin przewidziany tym przepisem. Darowizna została dokonana w 1972 r. jednorazowo i nie została potwierdzona na piśmie. Wydział finansowy od chwili wszczęcia postępowania karnego wiedział o wejściu przez Michała K. w posiadanie złotych przedmiotów, ponieważ przedstawiciel Urzędu Celnego, reprezentujący Skarb Państwa, był obecny na rozprawach sądowych, jednakże postępowanie podatkowe przeciwko skarżącemu wszczął dopiero w 1980 r. Obowiązkiem organu finansowego było wszczęcie postępowania podatkowego przeciwko Michałowi K. bez względu na sposób nabycia przezeń złotych przedmiotów, a następnie - zawieszenie tego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej, czego jednak nie dokonano. Nawet jeżeli się przyjmie, że zeznania Stefana Ł. złożone przed Prokuratorem Wojewódzkim stanowią potwierdzenie darowizny na piśmie, jest to w sprawie bez znaczenia, gdyż nastąpiło już po upływie okresu przedawnienia przewidzianego w art. 141 cytowanego dekretu. Organ administracji II instancji w swej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę przedstawił następującą argumentację: Michał K. otrzymał w darowiźnie od swego brata, Stefana Ł., złote monety i breloczki o łącznej wartości 13.208.981 zł, ustalonej według cen rynkowych obowiązujących w dniu dokonania wymiaru podatku w 1980 r. stosownie do treści art. 7 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/. Skarżący nie zgłosił otrzymanej darowizny do opodatkowania, a sposób nabycia tych przedmiotów był objęty postępowaniem karnym zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 26 marca 1980 r. Dopiero wyrok rozstrzygnął, że złoto zostało nabyte w drodze darowizny. Stosownie do treści art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. obowiązek podatkowy powstał w dniu uprawomocnienia się tego wyroku, w związku z czym nie nastąpiło przedawnienie z art. 141 dekretu o postępowaniu podatkowym i decyzje organów administracji nie naruszyły tego przepisu. O istnieniu darowizny organy administracji dowiedziały się dopiero z wyroku uniewinniającego. Nie istniał obowiązek wszczynania postępowania podatkowego w 1972 r., gdyż nabycie złota /jak wówczas sądzono/ nastąpiło poza krajem i było wolne od podatku /art. 3 pkt 2 dekretu z dnia 3 lutego 1947 r. o podatku od nabycia praw majątkowych - Dz.U. 1951 nr 9 poz. 74 ze zm./. Wymiaru podatku dokonano stosownie do przepisów cytowanej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r., gdyż postępowanie wszczęto już pod rządami tej ustawy /art. 19 ust. 2/. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wymierzenie podatku Michałowi K. nastąpiło po upływie przeszło ośmiu lat od dokonania czynności stanowiącej przedmiot opodatkowania. Dlatego konieczne jest przede wszystkim rozważenie, czy po tak znacznym upływie czasu jest możliwe wydanie decyzji wymiarowej. Dekret z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym /t.j. Dz.U. 1963 nr 11 poz. 60 ze zm./ - obowiązujący w czasie orzekania przez organ I instancji - stanowił w art. 141 m.in., że nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru podatku, jeżeli od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, upłynęły trzy lata, a pięć lat w przypadku podatników, którzy mimo obowiązku nie brali udziału w postępowaniu podatkowym; gdy nabycie prawa majątkowego stwierdzono pismem, okres, w którym można wydać decyzję o ustaleniu zobowiązania podatkowego, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym sporządzono pismo. Stosownie do treści par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 marca 1963 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów dekretu o postępowaniu podatkowym /Dz.U. nr 12 poz. 67 ze zm./ Michał K., który nabył majątek w drodze darowizny, był zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego, a więc w rozpatrywanym przypadku ma zastosowanie pięcioletni okres, po upływie którego nie można wydać decyzji wymierzającej podatek. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zatem jest uzależnione od kwestii, kiedy rozpoczyna się bieg tego terminu. Skarżący wywodzi, że początkiem terminu jest data powstania obowiązku podatkowego, to jest dzień dokonania darowizny w 1972 r., a w każdym razie koniec tego roku, wobec czego nie można już wydać decyzji podatkowej. Pogląd ten nie jest prawidłowy. Pominięto w nim bowiem nader istotny fakt, a mianowicie złożenie przez darczyńcę, Stefana Ł., w dniu 4 lutego 1975 r. pisemnego oświadczenia potwierdzającego dokonanie darowizny złota. Oświadczenie Stefana Ł. odpowiada pojęciu pisma stwierdzającego nabycie prawa majątkowego, określonemu w art. 141 dekretu o postępowaniu podatkowym. Ani art. 141, ani inne przepisy dekretu o postępowaniu podatkowym, nie ustalają wobec takich pism żadnych wymagań formalnych, praktycznie może więc to być każde pismo, z którego wynikałoby, że miało miejsce nabycie prawa majątkowego. Skoro zaś wspomniane oświadczenie z dnia 4 lutego 1975 r., znajdujące się w aktach sprawy karnej sądu Wojewódzkiego w L., należy uznać za pismo potwierdzające nabycie prawa majątkowego w postaci darowizny złota, to okres, po którym nie można wymierzyć podatku Michałowi K., rozpoczął się z początkiem 1976 r., a skończył się z końcem 1980 r. Decyzję organu administracji I instancji, wymierzającą podatek Michałowi K., wydano 19 grudnia 1980 r., a więc przed upływem pięciu lat od końca roku, w którym pisemnie potwierdzono nabycie darowizny. Decyzja ta zatem nie narusza art. 141 dekretu o postępowaniu podatkowym, albowiem w przypadku Michała K. nie zachodziły przesłanki uniemożliwiające wymierzenie podatku określone w tym przepisie. Ustalenie wysokości podatku na podstawie zasad wskazanych w ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/ również było prawidłowe, gdyż zgodnie z art. 19 ust. 2 przepisy tej ustawy mają zastosowanie w odniesieniu do postępowań podatkowych wszczętych po dniu jej wejścia w życie, to jest po dniu 1 stycznia 1976 r., w sprawie zaś Michała K. postępowanie podatkowe wszczęto w 1980 r. Organy administracji przyjęły za podstawę opodatkowania darowizny stan złotych monet i breloczków w dniu ich otrzymania przez Michała K., wartość zaś złota - według cen rynkowych z dnia wymiaru podatku. Taki sposób wymiaru podatku odpowiada dyspozycji art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. Nie można natomiast uznać za trafne wywodów organów administracji - co jednak wobec wskazanych wyżej okoliczności nie ma wpływu na wynik sprawy - że obowiązek podatkowy Michała K. powstał z chwilą uprawomocnienia się uniewinniającego wyroku Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia 26 marca 1980 r. Wprawdzie w myśl art. 6 ust. 5 cytowanej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia, jeżeli nabycie w drodze darowizny zostało stwierdzone orzeczeniem sądu, jednakże wyrok zapadły w sprawie karnej nie jest takim orzeczeniem, gdyż jego przedmiotem nie było potwierdzenie darowizny. Ustalenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 1980 r. mają w niniejszej sprawie znaczenie informacyjne, pozwoliły bowiem organom administracji powziąć wiadomość o dokonaniu darowizny znacznej wartości, samo zaś orzeczenie nie ma charakteru konstytutywnego w sferze prawa cywilnego. Zebrany materiał nie wykazał, aby zaskarżona decyzja oraz decyzja organu administracji I instancji były niezgodne z prawem. Nie stwierdzono też w postępowaniu administracyjnym uchybień mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji. Skoro przy wymierzaniu podatku od darowizny Michałowi K. nie nastąpiło przedawnienie orzekania, a sam wymiar został dokonany zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 228/ skargę Michała K. należało oddalić zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.