SA/Wr 72/84

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Jana N. na decyzję Wojewody Legnickiego z dnia 7 listopada 1983 r. w przedmiocie odmowy dokonania tzw. zmiany mieszkań z urzędu i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewoda Legnickiego kwotę złotych dwa tysiące sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan N. wnosił o uznanie za nieważną lub o uchylenie decyzji Wojewody Legnickiego z dnia 7 listopada 1983 r. nr GKM/TB/8177/46/83/5806, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 20 lipca 1983 r. nr LO.8177/17-283/83, którą odmówiono mu dokonania z urzędu zamiany mieszkania przy ul. L. nr 11/1 w oficynie na lokal przy ul. L. nr 11/2 w L. W skardze podniesiono zarzut, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/ oraz przepisy postępowania administracyjnego, ponieważ nie uwzględnia, iż wniosek o zamianę lokali był umotywowany przyczynami zdrowotnym, a załatwienie sprawy trwało 15 miesięcy. Jan N. twierdził, że jest inwalidą II grupy z powodu egzemy skóry i utraty 70 procent wzroku i z tego powodu powinien mieć ograniczony do minimum kontakt z ludźmi, czego nie może mu zapewnić zajmowane dotychczas mieszkanie, składające się z dwóch pokoi: jednego o powierzchni 31,5 m2, do którego można wejść tylko przez drugi pokój o powierzchni 13 m2. Skarżący ponadto podał, że ma uprawnienie do dodatkowej powierzchni mieszkalnej w postaci oddzielnej izby na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej. Wniosek Jana N. o zamianę mieszkania został zaopiniowany pozytywnie przez Społeczną Komisję Mieszkaniową. Początkowo organy administracji obiecywały, ż wyrażą zgodę na zamianę, uzależniając ją tylko od wykwaterowania z mieszkania przy ul. L. nr 11/2 rodziny Mirosława M. Stanowisko to jednak uległo zmianie, gdy się okazało, że mieszkanie przy ul. L. nr 11/2, składające się z dwóch pokoi, ma 59,99 m2 powierzchni mieszkalnej, a 116,34 m2 użytkowej. Uznano, że zamiany nie można dokonać, gdyż w jej wyniku Jan N. uzyskałby lokal o powierzchni większej o ponad 15 m2 od powierzchni mieszkania zajmowanego dotychczas i wyrażenie zgody na taką zamianę naruszałoby przepis par. 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/. Organy administracji wyraziły również pogląd, iż zajmowane mieszkanie zaspokaja potrzeby Jana N. także w zakresie jego uprawnienia do odrębnej izby, ponieważ jego rodzina składa się łącznie z trzech osób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut skargi, że decyzja organu odwoławczego z dnia 7 listopada 1983 r. narusza przepisy art. 53 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/ nie jest uzasadniony. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że chodzi tu nie o ustęp 1, lecz o ustęp 2 tego artykułu, gdyż ust. 1 nie dzieli się na punkty, a ponadto stanowi, że na dokonanie zamiany lokali wymagana jest zgoda ich dysponentów. W myśl art. 53 ust. 2 pkt 4 tej ustawy zezwolenie na dokonanie zamiany lokali między stronami powinno być udzielone w szczególności wówczas, gdy względy zdrowotne uzasadniają konieczność zamieszkania w innym lokalu. Przepis ten odnosi się jednak do sytuacji, gdy do zamiany lokali ma dojść między ich najemcami, a nie kiedy zamiana polega na dostarczeniu lokalu przez organ administracji w zamian za lokal zajmowany dotychczas przez najemcę /art. 52 ust. 2 prawa lokalowego/. Jan N. stara się o uzyskanie lokalu pozostającego w dyspozycji organu administracji w zamian za mieszkanie, które zajmuje, i dlatego nie przysługuje mu takie uprawnienie, jakie przysługuje najemcom lokali, ubiegającym się o wzajemną zamianę lokali na podstawie art. 53 ust. 2 i 3 prawa lokalowego. Tak zwana zamiana mieszkań z urzędu jest uzależniona od uznania organu administracji, który mając na względzie takie okoliczności, jak będące w jego dyspozycji zasoby lokalowe, występujące potrzeby mieszkaniowe i potrzeby osoby ubiegającej się o zamianę, może przydzielić inny lokal w zamian za mieszkanie zajmowane przez wnioskodawcę. Przy ocenie wniosku o zamianę lokalu "z urzędu" dyrektywy zawarte w art. 53 ust. 2 ustawy powinny być brane pod uwagę jako element oceny, w tym wypadku jednak nie mają one dla organu administracji charakteru bezwzględnie wiążącego, albowiem przydział innego lokalu jest tu uzależniony także od innych czynników, jak na przykład konieczności przeznaczenia wolnego lokalu dla innych ubiegających się, mających większe potrzeby. Podkreślić przy tym trzeba, że pozostawienie rozstrzygnięcia uznaniu administracji nie oznacza, iż może być ono dowolne. Dokonana ocena i przyjęte rozstrzygnięcie powinny wynikać z racjonalnych, logicznych motywów oraz odpowiadać art. 7 Kpa, który nakazuje organowi administracji uwzględnianie przy rozstrzyganiu sprawy tak interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony. Wprawdzie zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 53 ust. 2 i 3 prawa lokalowego, niemniej jednak - wydając ją - naruszono art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa oraz par. 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych /Dz.U. nr 9 poz. 37/ w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 1983 r. /Dz.U. nr 51 poz. 228/, obowiązującym od dnia 8 września 1983 r., a więc już przed datą wydania decyzji. Odmowę przydzielenia Janowi N. dwupokojowego lokalu przy ul. L. nr 11/2 w L. w zamian za mieszkanie nr 1, także dwupokojowe, zajmowane w oficynie tej samej posesji, uzasadniono - powołując się na przepis par. 1 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia z dnia 2 marca 1981 r. sprzed zmiany wprowadzonej wskazanym wyżej rozporządzeniem - tym, że uwzględnienie wniosku naruszałoby ten przepis zezwalający na zamianę dotychczas zajmowanego lokalu tylko na lokal mniejszy lub o zbliżonej powierzchni mieszkalnej, ponieważ skarżący uzyskałby mieszkanie o powierzchni mieszkalnej o 15 m2 większej od powierzchni dotychczas zajmowanej. Organ odwoławczy jednak nie wziął pod uwagę, że po zmianie wprowadzonej z dniem 8 września 1983 r. odpowiedni przepis nie zawiera takiego ograniczenia i wynika z niego /par. 1 ust. 1 pkt 3/, że lokale mieszkalne podlegające zasiedleniu na podstawie decyzji administracyjnej mogą być przydzielane osobom ubiegającym się o zmianę dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego na inny lokal. Nie oznacza to, że w obecnym stanie prawnym zamiana zajmowanego lokalu na większy nie podlega żadnym ograniczeniom. Wynikają bowiem one z par. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ o przysługującej normie powierzchni mieszkalnej, jak i z art. 39 prawa lokalowego, wskazującego pośrednio, że nadwyżka powierzchni mieszkalnej nie powinna obejmować jednego pokoju. Zauważyć tu wypada, że powstanie nadwyżki powierzchni mieszkalnej nie obejmującej jednej izby w lokalu uzyskiwanym w wyniku zamiany mieszkań, nie uniemożliwia takiej zamiany, jeżeli nadwyżka powierzchni występuje również w lokalu zajmowanym dotychczas. W następstwie wskazanego uchybienia organ odwoławczy nie rozważył dostatecznie wnikliwie szczególnej sytuacji skarżącego, który choruje na rozlaną egzemę skóry, powinien unikać kontaktu z ludźmi oraz spełnia warunki do uzyskania uprawnienia do dodatkowej powierzchni mieszkalnej w postaci oddzielnego pokoju /orzeczenie komisji lekarskiej z dnia 5 sierpnia 1982 r./. Nie został również należycie uwzględniony fakt, że pokoje w mieszkaniu zajmowanym przez Jana N. mają układ amfiladowy, co uniemożliwia odseparowanie się skarżącego od otoczenia, a także fakt pozytywnego zaopiniowania wniosku o zamianę mieszkań przez Społeczną Komisję Mieszkaniową. Naruszono przez to przepisy art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu administracji I instancji na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.