SA/Gd 615/84

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wojciecha i Ewy małżonków M. na decyzję Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 31 marca 1984 r. w przedmiocie wymiaru podatku dochodowego i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w I., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę złotych osiem tysięcy sześćset czterdzieści cztery tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących. Zaskarżoną decyzją Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 31 marca 1984 r. nr PO.VII-823-2-127/84 utrzymano w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w I. z dnia 26 listopada 1983 r. nr PO.VI-3261/2633/83 w sprawie wymiaru z podatku dochodowego za 1982 r. w wysokości 154.814 zł. Podstawą dokonanego wymiaru było ustalenie, że Wojciech K. uzyskał dochód w wysokości 124.000zł z tytułu sprzedaży w 1982 r. samochodu osobowego marki Fiat 126 p. Taki sam dochód uzyskała jego żona - Ewa K. w tym samym roku ze sprzedaży również samochodu Fiata 126 p, wobec czego małżonkowie uzyskali łącznie dochód w wysokości 248.000 zł. Zdaniem organów podatkowych, uzasadniało to dokonanie wymiaru podatku dochodowego na podstawie art. 1, 7 ust. 1 pkt 7 oraz art. 18 i 19 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. nr 53 poz. 339 ze zm./. W skardze do sądu administracyjnego małżonkowie K. zarzucili naruszenie art. 7 powołanej ustawy o podatku dochodowym. Skarżący zawarli związek małżeński w dniu 2 stycznia 1982 r. Wojciech K. nabył swój samochód w lutym 1980 r. /będąc kawalerem/ i sprzedał go w dniu 29 września 1982 r., a zatem po upływie 2 lat i 7 miesięcy. Ewa K. natomiast nabyła samochód we wrześniu 1981 r., a sprzedała go w dniu 5 grudnia 1982 r. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży samochodów małżeństwo przeznaczyło na kupno domku jednorodzinnego. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując motywację prawną zawartą w wydanej decyzji, z jednoczesnym podkreśleniem, że Izba Skarbowa - jako organ odwoławczy - utrzymała w mocy orzeczenie Urzędu Skarbowego w przedmiocie uznania skarżących winnymi popełnienia przestępstwa karnoskarbowego z art. 86 par. 3 ustawy karnej skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy ustosunkować się do kwestii proceduralnej, sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie: czy podatkowy organ wymiarowy jest związany ustaleniami poczynionymi co do popełnienia przestępstwa w ostatecznych orzeczeniach organów finansowych orzekających w postępowaniu karnoskarbowym i czy nie może odstąpić od dokonania wymiaru podatku nawet po stwierdzeniu, że brak jest przesłanek materialnoprawnych. Właściwość finansowych organów orzekających w sprawach o przestępstwa i wykroczenia skarbowe została określona w art. 129 i 130 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. /Dz.U. 1984 nr 22 poz. 103/. W pierwszej instancji są to urzędy skarbowe, w drugiej instancji zaś - izby skarbowe. W sprawie jednak o przestępstwo podatkowe strona może zamiast odwołania złożyć żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Wybór jednego ze środków zaskarżenia powoduje utratę drugiego /art. 208 par. 2 u.k.s./. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również przepisy szczególne postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, nie zawierają unormowania odpowiadającego treścią art. 11 Kpc, które wyrażałoby zasadę, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. W bogatym orzecznictwie i doktrynie cywilistycznej panuje jednolity pogląd, że zasada ta nie odnosi się do orzeczeń wydanych przez organy pozasądowe. Jednakże w postępowaniu podatkowym i karnoskarbowym występuje ta specyfika, że właściwość tych organów z reguły pokrywa się i co najwyżej w niektórych urzędach skarbowych powołane są odpowiednie komórki organizacyjne do spraw karnoskarbowych lub załatwiają je wyznaczeni pracownicy. Mimo tej specyfiki, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podatkowy organ wymiarowy nie jest związany ostatecznym orzeczeniem organu finansowego orzekającego w postępowaniu karnoskarbowym co do ustalenia popełnienia przestępstwa karnoskarbowego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ podatkowy władny jest ustalić podstawy opodatkowania i dokonać wymiaru podatku wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną przesłanki materialnoprawne uzasadniające wydane decyzji. Związanie takie natomiast występuje, gdy w wyniku żądania strony sprawa została skierowana na drogę postępowania sądowego, w którym zapadł wyrok przesądzający o winie strony. Przyjęcie powyższego poglądu oczywiście nie przekreśla wartości dowodowej zapadłych orzeczeń karnoskarbowych w rozumieniu art. 75, art. 77 i art. 80 Kpa. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi, należy zauważyć, że w myśl art. 2 ustawy z dnia 23 lipca 1983 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym /Dz.U. nr 42 poz. 187/ opodatkowanie dochodów osiągniętych w okresie do dnia wejścia w życie ustawy następuje według przepisów dotychczasowych. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 1983 r., a podstawą opodatkowania był dochód osiągnięty w 1982 r. Z tych więc względów w sprawie miał zastosowanie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym w brzmieniu przed nowelizacją, według którego nie stanowi źródła przychodów sprzedaży rzeczy, które służą do osobistego lub domowego użytku oraz sprzedaż dzieł sztuki, książek, pamiątek historycznych itp., jeżeli rzeczy te nie są gromadzone w celu sprzedaży z zyskiem. Analizując stan faktyczny sprawy, należało dojść do odmiennego wniosku niż wniosek organów podatkowych. Po pierwsze, samochód osobowy, jeżeli nie jest używany w celach zarobkowych, jest niewątpliwie rzeczą służącą do osobistego użytku. Po drugie, fakt że małżonkowie mieli dwa samochody, nie może przesądzać o tym, iż były one "gromadzone", skoro zostały nabyte przez każdego z nich przed zawarciem małżeństwa. Po trzecie wreszcie, trudno w działaniach skarżących dopatrzeć się zamiaru nabycia samochodów w celu odsprzedaży z zyskiem, skoro - jak wspomniano - nabyte zostały przez każdego z nich do własnego użytku w czasie, kiedy nie byli jeszcze małżonkami, przy czym każde z nich użytkowało przez pewien czas nabyty samochód: Wojciech K. przez 2 lata i 7 miesięcy, a Ewa K. przez 1 rok i 3 miesiące. Nie bez znaczenia w sprawie jest również i ta okoliczność, że skarżący przeznaczyli pieniądze uzyskane ze sprzedaży samochodów na kupno domku jednorodzinnego. W świetle tej ostatniej okoliczności trudno byłoby wykazać, że już w momencie nabycia samochodów powzięli oni zamiar ich sprzedaży z zyskiem. Powyższe rozważania doprowadziły Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że brak było podstaw do ustalenia, iż w sprawie występuje dochód podlegający opodatkowaniu w rozumieniu art. 1 ustawy. Odmienny pogląd organów podatkowych stanowi naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy, co dawało podstawę orzeczenia, jak w sentencji, zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.