III SA 1072/90

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ zwolnieniu od cła podlegają przedmioty mające z ekonomicznego punktu widzenia charakter środków pracy, a więc przedmiotów służących do przekształcenia środków pracy w procesie działalności gospodarczej zużywające się stopniowo nie zaś w jednym cyklu produkcyjnym lub usługowym. Spółka z o.o. "P." zrzeszająca podmioty zagraniczne prowadzi działalność w Polsce na podstawie zezwolenia Prezesa Agencji ds. Inwestycji Zagranicznych z 14.09.1989 r. W pkt III tego zezwolenia jako jeden z przedmiotów działalności Spółki wymieniono prowadzenie działalności handlowej na rynku krajowym. Wnioskiem z 6.08.1990 r. Spółka "P." wystąpiła do Urzędu Celnego w G. o zwolnienie od cła sprowadzonych z zagranicy palonych orzeszków ziemnych. Towar ten został odprawiony 10.10.1990 r. Zaskarżoną decyzją z 12.09.1990 r. Prezes GUC utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w G. z 22.08.1990 r. odmawiającą zwolnienia od cła przywozowego orzeszków palonych i solonych w ilości 17.496 kg. W ocenie organów celnych do zaistniałej sytuacji nie ma zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./, zwalniający od cła przywozowego maszyny, urządzenia i wyposażenie oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności, na który to przepis powołuje się spółka "P.". Przepis ten w ocenie uzasadnienia decyzji znajduje zastosowanie w stosunku do importowanych maszyn i innych środków służących do prowadzenia działalności, a nie do towarów, których działalność ta jedynie dotyczy. Ostateczną decyzję administracyjną zakwestionowała Spółka "P." wnosząc skargę do NSA. Domagając się uchylenia decyzji I i II instancji skarżąca Spółka zarzuciła im naruszenie prawa materialnego - art. 30 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych. W ocenie skarżącej importowane orzeszki stanowią "inne środki" przeznaczone do prowadzenia określonej w zezwoleniu Prezesa Agencji ds. Inwestycji Zagranicznych działalności gospodarczej, gdyż import, obróbka /sortowanie, konfekcjonowanie/ oraz sprzedaż wyczerpują pojęcie prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej. Zastosowana przez organa administracji celnej interpretacja nosi cechy woluntaryzmu poprzez zawężające zakres uprawnień odczytanie przepisu, w sposób niezgodny z regułami wykładni prawa. W odpowiedzi na skargę Prezes GUC podtrzymał zaprezentowany wyżej pogląd prawny stwierdzając, iż to strona skarżąca domaga się rozszerzającej interpretacji przepisu. Zastosowanie takiej wykładni nakazywałoby zwolnić od cła wszystkie importowane i odsprzedawane przez Spółkę towary. W konsekwencji organ administracji celnej II instancji domagał się oddalenia skargi. Po wszechstronnym rozpatrzeniu argumentacji prawnej strony skarżącej oraz Prezesa GUC Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Za bardziej przekonującą i odpowiadającą kompleksowej regule wykładni prawa uznać należało pogląd administracji celnej. Strona skarżąca opiera się wyłącznie na gramatycznej wykładni zawartego w art. 30 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych zwrotu "oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia określonej w zezwoleniu działalności gospodarczej" rozumiejąc owe "inne środki" możliwie szeroko. Przyjęcie takiego punktu widzenia prowadziłoby do uwolnienia od cła przywozowego wszystkich importowanych i odsprzedawanych przez Spółkę towarów w sytuacji, gdy działalność handlowa należy do zakresu działalności Spółki. Powstaje zatem pytanie, dlaczego tego rodzaju generalne zwolnienie celne dla spółek działających z udziałem podmiotów zagranicznych nie zostało zapisane w sposób krótki i jednoznaczny, zamiast zawartych w dwóch punktach enumeratywnych wyliczeń przypadków zwolnień od cła przywozowego. Powyższa wątpliwość, jak i niejednoznaczność określenia "inne środki" nakazuje sięgnąć po wykładnię systemową i celowościową i nie jest to bynajmniej przejaw woluntaryzmu, jak twierdzi się w skardze. Uznając za słuszną argumentację, rozwiniętą w pełni w odpowiedzi na skargę, zwrócić należy uwagę na następujące aspekty brzmienia przepisu art. 30 ustawy o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych. W całym przepisie niewątpliwie chodzi o zwolnienie od cła przedmiotów mających z ekonomicznego punktu widzenia charakter środków pracy, a więc przedmiotów służących do przekształcania przedmiotów pracy, w procesie działalności gospodarczej, zużywających się stopniowo, nie zaś w jednym cyklu produkcyjnym lub usługowym. Sprowadzone przez Spółkę "P." orzeszki ziemne są przedmiotem działalności gospodarczej, a nie środkami pracy. Za powyższą interpretacją przemawiają następujące względy: ust. 1 art. 30 w pkt 1 i 2 zwalnia identyczne grupy towarów - maszyny, urządzenia, wyposażenie oraz inne środki przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. W pkt 1 tego przepisu ta grupa towarów stanowi wkład niepieniężny do kapitału zakładowego spółki; w pkt 2 ta sama grupa towarów ma stanowić przedmioty nabyte w pierwszych 3 latach działalności Spółki. Do kapitału zakładowego wejść mogą jedynie przedmioty przeznaczone na potrzeby stałe produkcji. Wymogi logiki nakazują, iż zarówno w pkt 1, jak i pkt 2 ust. 1 art. 30 te same terminy dotyczą tej samej grupy przedmiotów. Za tym, iż w całym przepisie art. 30, który reguluje uprzywilejowaną pozycję celną spółek z udziałem podmiotów zagranicznych, chodzi o środki pracy /przedmioty mające cechę pewnej trwałości w procesie gospodarczym/, świadczy też brzmienie ust. 2 tego artykułu. Zwalnia się tam od cła wywozowego przedmioty przypadające wspólnikowi zagranicznemu po rozwiązaniu spółki, a więc znowu chodzi o przedmioty nie zużywające się w normalnym, pojedynczym cyklu gospodarczym /maszyny, urządzenia, wyposażenie oraz inne środki służące do prowadzenia działalności gospodarczej/. Funkcja gospodarcza tego przepisu ma na celu nie tyle stworzenie nadzwyczajnej uprzywilejowanej pozycji celnej dla określonej kategorii podmiotów gospodarczych powiązanych z kapitałem zagranicznym, ale na stworzenie takiej sytuacji, żeby opłacalnym było inwestowanie w kapitał zakładowy stanowiący podstawę działalności gospodarczej, gwarantującej rozwój produkcji lub innej działalności gospodarczej na terenie kraju. Tego rodzaju korzyści przynieść mogą jedynie sprowadzone do kraju przedmioty pracy, gwarantujące zysk dopiero po uruchomieniu określonej działalności, a nie poprzez ich sprzedaż. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż kwestionowana decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł nie narusza prawa materialnego i dlatego w oparciu o art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.