SA/Po 1141/91

Osoba uprawniona do korzystania - na podstawie Karty Nauczyciela - ze szkolnej działki gruntu zobowiązana jest do płacenia podatku od nieruchomości na podstawie art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym w L. decyzją z dnia 7 czerwca 1991 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 15 lutego 1991 r. którą na podstawie przepisów art. 39 ust. 4, art. 81 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym i przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ dokonano wymiaru podatku od nieruchomości na rok 1991 w kwocie 250.000 zł. W motywach rozstrzygnięcia powołano się na następujące okoliczności faktyczne i prawne: Działka użytkowana przez Martę i Edwarda H. o powierzchni 0,50 ha jest własnością Skarbu Państwa i podlega przepisom ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Według przepisu art. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy obowiązek podatkowy w postaci podatku od nieruchomości ciąży zarówno na osobie, która użytkuje nieruchomość na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z właścicielem tj. gminą lub Skarbem Państwa, jak również na osobie, która jest posiadaczem takiej nieruchomości mimo, że umowa z właścicielem nie została zawarta. Przepis ten ma zastosowanie do działek szkolnych, które są przydzielane nauczycielom nieodpłatnie bez zawierania umowy dzierżawy czy też użytkowania. Takie stanowisko zajęło Kuratorium Oświaty i Wychowania w L. z dnia 17 maja 1991 r. Zwolnienie od podatku od nieruchomości, o którym mowa w przepisie art. 7 ust. 1 omawianej ustawy nie dotyczy działek szkolnych. Uchwała podjęta w dniu 31 stycznia 1991 r. przez Radę Gminy P. także nie przewiduje zwolnień ani obniżek w podatku od nieruchomości, których właścicielami lub użytkownikami są nauczyciele czy też emeryci. Uchwała ta w par. 1 pkt 1 lit. B ustaliła odpłatność 50 zł za 1 m2 powierzchni gruntów i stawka ta została uwzględniona w niniejszej sprawie. Edward i Marta H. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ostateczną z dnia 7 czerwca 1991 r. i domagali się jej uchylenia z powodu naruszenia przepisów prawa, a w szczególności ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżący stwierdzili, że skoro Kuratorium Oświaty i Wychowania posiada w zarządzie grunty Skarbu Państwa to z tego tytułu powinno być płatnikiem podatku. Jeśli wspomniane Kuratorium nie chce płacić tego podatku, to nie można nim obciążać emerytów - nauczycieli, którym oddano w użytkowanie nieruchomość na podstawie Karty Nauczyciela. Taki pogląd wyraziło także Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 14 stycznia 1991 r. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Obowiązek płacenia podatku od nieruchomości za 1991 r. podlega regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/. Według przepisu art. 2 pkt 2 ustawy obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są posiadaczami zależnymi lub zarządzają nieruchomościami albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem stanowiącym własność Skarbu Państwa lub gminy, jeśli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem albo z zarządu ustanowionego przez właściciela. W niniejszej sprawie wyżej przytoczony przepis ma zastosowanie do skarżących. Są oni bowiem posiadaczami zależnymi w rozumieniu przepisu art. 336 w zw. z art. 710 Kc na podstawie umowy użyczenia zawartej w sposób dorozumiany z przedstawicielami władzy szkolnej sprawującej zarząd nieruchomością Skarbu Państwa. Umowa użyczenia jest umową nieodpłatną i przy tej umowie nie jest konieczne zachowanie szczególnej formy. Ważne jest jedynie to, czy nieruchomość została oddana w bezpłatne używanie przez właściciela tej rzeczy lub inną osobę władającą tą nieruchomością. Jeśli chodzi o przepis art. 56 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /Dz.U. nr 3 poz. 19 ze zm./, to faktycznie przyznaje on nauczycielowi zatrudnionemu na terenie wsi prawo do otrzymania do osobistego użytkowania i jego rodziny działkę gruntu szkolnego, o powierzchni jednak nie większej niż 0,25 ha. Prawo to przysługuje także nauczycielom po przejściu na emeryturę lub rentę /art. 60 cyt. ustawy/. Wyżej omawiane prawo dla swej skuteczności powinno być jednak zrealizowane przez podjęcie określonych czynności prawnych. Może to nastąpić w formie ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego uregulowanego w przepisach art. 244 do 270 Kc, względnie w drodze ustanowienia stosunku zobowiązaniowego, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Przyznanie określonego prawa do posiadania szkolnej działki w Karcie Nauczyciela nie może jednak zwolnić osobę uprawnioną do tej działki z obowiązku opłacania podatku wynikającego z konkretnego przepisu prawa podatkowego.