II SA 1041/92

1. Wykładnia gramatyczna art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, wskazuje, że przepis ten obejmuje wyłącznie "n o w e" wnioski złożone jeszcze pod rządami ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./, związane z wydaniem zezwolenia na utworzenie spółki, a nie wnioski zmierzające do modyfikacji zezwoleń wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. 2. Artykuł 43 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. jest przepisem wyjątkowym, w związku z czym nie można interpretować go rozszerzająco. Spółka z o.o. zwróciła się do Prezesa Agencji ds. Inwestycji Zagranicznych z wnioskiem o przedłużenie okresu eksploatacji pól torfowych na okres następnych 15 lat, to jest do 2006 roku. Prezes Agencji umorzył postępowanie w sprawie wniosku Spółki na podstawie art. 105 Kpa w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/ uznając, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, gdyż w dniu 4 lipca 1991 r. weszła w życie nowa ustawa o spółkach zagranicznych, która uchyliła ustawę z dnia 23 grudnia 1988 r. /Dz.U. nr 41 poz. 613/. Brak było zatem podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej na rozszerzenie przedmiotu działalności Spółki w zakresie przedłużenia eksploatacji pól torfowych. Wniosek ten nie był bowiem wnioskiem o utworzeniu Spółki, a zatem - zdaniem Prezesa Agencji - nie mógł być rozpatrzony zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. Od powyższej decyzji Spółka złożyła odwołanie. Minister Przekształceń Własnościowych, jako sukcesor prawny Prezesa Agencji ds. Inwestycji zagranicznych, utrzymał w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie wniosku strony. W skardze na powyższą decyzję Spółka podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności obrazę przepisu art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym w zw. z art. 3 Kc, zgodnie z którym ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej celu lub brzmienia. Zdaniem skarżącej, jeżeli z cyt. wyżej przepisu art. 43 ust. 1 wynika obowiązek rozpatrzenia wniosków o utworzenie spółki złożonych pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, a ustawodawca "milczy" w zakresie pozwoleń zmieniających, to wnioski o te pozwolenia złożone pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy a nie rozpatrzone podlegają rozpoznaniu zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Ministerstwa Przekształceń Własnościowych wniósł o jej oddalenie. Motywując swoje stanowisko stwierdził, że wniosek strony został wprawdzie złożony przed wejściem w życie nowej ustawy, ale nie mógł być on rozpoznany na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., gdyż w dniu jego rozpoznania, tj. 18.7.1991 r., obowiązywała już nowa ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r., która w przepisie art. 43 ust. 2 zastrzegła zachowanie mocy obowiązującej dawnej ustawy tylko do rozpatrywania wniosków w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie spółki, zaś wniosek strony był wnioskiem o rozszerzenie przedmiotu działalności. Zdaniem Ministerstwa niesłuszny jest też zarzut naruszenia normy art. 3 Kc. Wniosek strony został złożony, co prawda, pod rządami "starej" ustawy, ale ustawa ta w art. 10 ust. 4 przewidywała 2-miesięczny termin do wydania decyzji. Wniosek skarżącej Spółki wpłynął 18.6.1991 r., zaś decyzja została wydana 18.7.1991 r., a więc bez zwłoki. W dniu wydawania decyzji nie obowiązywała już ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r., bowiem utraciła ona moc 4.7.1991 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie problem prawny dotyczy stosunku przepisów dwóch ustaw, a mianowicie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, która w art. 43 ust. 1 uchyliła z dniem ogłoszenia /4 lipca 1991 r./ pierwszy z wymienionych aktów prawnych wszelako z zastrzeżeniem zawartym w ustępie drugim. Zgodnie z tym przepisem wnioski w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie spółki, nie rozpatrzone do dnia wejścia w życie ustawy, podlegają rozpoznaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie, o której mowa w ust. 1. Problem dotyczy więc odpowiedzi na pytanie, czy przepis art. 43 ust. 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. nakłada na organ administracji obowiązek rozpatrzenia w trybie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. wniosków o wydanie zezwolenia na utworzenie spółki, czy też - jak to się wywodzi w skardze - również wniosków zmieniających zakres /czasowy/ spółki, oczywiście złożonych przed dniem 4 lipca 1991 r. Zdaniem Sądu, wykładnia gramatyczna art. 43 ust. 2 ustawy, którą należy stosować w pierwszym rzędzie, wskazuje, że przepis ten obejmuje wyłącznie "nowe" wnioski, złożone jeszcze pod rządami ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o wydanie zezwolenia na utworzenie spółki, a nie wnioski zmierzające do modyfikacji zezwoleń już wydanych w oparciu o przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. Wskazuje na to treść sformułowania "w sprawie wydania zezwolenia na utworzenie spółki". Gdyby ustawodawca zamierzał przepisowi temu nadać szerszy zakres, pominąłby wyrazy "na utworzenie". Na prawidłowość takiego rozumowania wskazuje także wykładnia celowościowa i logiczna. Przepis art. 43 ust. 2 ma charakter przejściowy. Celem tego przepisu było ujednolicenie sytuacji prawnej podmiotów prowadzących działalność gospodarczą po wejściu w życie ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym. Z zasady sformułowanej w art. 43 ust. 1 tej ustawy wynika również, iż regułą jest utrata mocy ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. z dniem ogłoszenia /art. 44/. Art. 43 ust. 2 ustawy jest więc przepisem wyjątkowym, w związku z czym nie można interpretować go rozszerzająco, a taką właśnie interpretację proponuje się w skardze. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wypowiadał się jednolicie, że przedmiotowe rozszerzenie zakresu działalności gospodarczej w oparciu o treść cyt. przepisu art. 43 ust. 2 nie jest możliwe. Taka sama sytuacja, zdaniem Sądu, istnieje w odniesieniu do czasowego rozszerzenia zakresu tej działalności, szczególnie jeżeli dotyczy tak długiego okresu, jaki wymieniono we wniosku skarżącego. Jest to więc w istocie nowy wniosek, do którego nie mogła mieć zastosowania sytuacja wyjątkowa, o której mowa w przepisie art. 43 ust. 2 cyt. ustawy. Sąd podziela też argumentację Ministra odnośnie braku naruszenia w sprawie art. 3 Kc. Skoro zatem w sprawie nie naruszono prawa - skarga uległa oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.