II SA/Wr 236/96

Uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. w części nakazującej rozbiórkę dobudowanego do budynku mieszkalnego obiektu dwukondygnacyjnego od strony północnej; w pozostałej części skargę oddala w przedmiocie rozbiórki dobudowanego do budynku mieszkalnego obiektu dwukondygnacyjnego i muru oporowego. W wyniku dokonanych w dniu 7 czerwca 1995 r. przez inspektora Urzędu Rejonowego w Z. i pracowników Urzędu Gminy w K. oględzin obiektów budowlanych, stanowiących własność Zofii i Aleksandra B., położonych w K. przy ulicy K. nr 6, stwierdzono, że właściciele nieruchomości, bez pozwolenia na budowę, po uprzednim rozebraniu dachu nad budynkiem, dokonali jego nadbudowy o drugą kondygnację /piętro/ i jednocześnie wykonali przybudówkę piętrową do budynku zwieńczoną dachem dwuspadowym, a ponadto na gruncie od strony istniejącej skarpy ziemnej zbudowali mur oporowy o długości 10,8 m i wysokości 2,2 m częściowo żelbetowy. W oględzinach uczestniczył Aleksander B., który wyjaśnił, że obecnie mieszka w Niemczech, a dokumentację techniczną przebudowy obiektów budowlanych wykonuje Biuro Projektowe z W. Postanowieniem z dnia 10 lipca 1995 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/ nakazał właścicielowi wstrzymanie robót budowlanych przy remoncie i nadbudowie budynku mieszkalno-gospodarczego oraz zabezpieczenie obiektu przed dostępem osób trzecich. Następnie decyzją z dnia 27 września 1995 r., wydaną na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 i art. 84 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. zobowiązał właściciela nieruchomości do uzyskania pozwolenia na wykonanie robót remontowych budynku i przedstawienia organowi określonej szczegółowo dokumentacji techniczno-budowlanej w terminie do 30 grudnia 1995 r. Decyzja ta jest ostateczna. Odrębną decyzją z dnia 28 września 1995 r., wydaną na podstawie art. 48, art. 52 i art. 84 prawa budowlanego, Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. nakazał dokonanie rozbiórki dobudowanego do budynku mieszkalnego od strony północnej obiektu dwukondygnacyjnego z dachem dwuspadowym oraz muru oporowego o wymiarach 10,8 x 2,2 m. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wymienione obiekty przybudówki i muru oporowego wykonane zostały bez pozwolenia na budowę i bez wymaganej dokumentacji technicznej, co uzasadnia nakazanie ich rozbiórki. Od decyzji tej wniosła odwołanie Zofia B. wyjaśniając, że mieszka w Niemczech, a ze względu na konieczność pilnego remontu budynku w K. zleciła załatwienie sprawy pozwolenia na budowę i opracowania niezbędnej dokumentacji technicznej architektowi, który powierzonych mu zadań nie wykonał. Ponadto podniosła, że decyzją z dnia 14 czerwca 1995 r. Wójt Gminy K. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania inwestycji polegającej na remoncie i rozbudowie domu jednorodzinnego w K. przy ulicy K. nr 6. Zdaniem odwołującej, decyzja ta stanowi zgodę na remont i rozbudowę domu. Odwołująca oświadczyła też, że ze względu na konieczność powrotu w dniu 20 czerwca 1995 r. do Niemiec i niebezpieczeństwo zniszczenia materiałów budowlanych nie mogła wstrzymać się z wykonaniem robót do chwili, gdy decyzja Wójta stanie się ostateczna. Decyzją z dnia 12 stycznia 1996 r. Wojewoda w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia 28 września 1995 r. Wojewoda w W. stwierdził, że budowa muru oporowego i dobudowa dwukondygnacyjnego obiektu do budynku mieszkalnego zrealizowane zostały bez pozwolenia na budowę, co według art. 48 prawa budowlanego uzasadniało nakazanie ich rozbiórki. Decyzję Wojewody w W. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zofia i Aleksander B., wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji. Zdaniem skarżących, skoro Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia 27 września 1995 r. zobowiązał inwestorów do uzyskania pozwolenia na wykonanie remontu budynku mieszkalnego, to późniejsze nakazanie decyzją z dnia 28 września 1995 r. rozbiórki przybudówki, stanowiącej część składową budynku, ocenić należy jako przedwczesne. Natomiast wykonanie muru oporowego jako obiektu małej architektury nie wymagało pozwolenia, co wynika z art. 29 i art. 51 prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda w W. wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem Wojewody, wykonanie dwukondygnacyjnej przybudówki do budynku mieszkalnego nie jest remontem, a przebudową budynku. Natomiast w myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego mur oporowy jest konstrukcją budowlaną, a nie elementem małej architektury i jego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zaskarżone decyzje są zatem zgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozstrzygnięcia organów nadzoru architektoniczno-budowlanego w rozpatrywanej sprawie jest realizacja dwóch odrębnych obiektów budowlanych, a mianowicie połączona z remontem i modernizacją rozbudowa budynku mieszkalnego oraz budowa muru oporowego. Obydwie budowy wykonywane są bądź wykonane zostały bez pozwolenia budowlanego. Rozbudowa budynku mieszkalnego obejmuje zróżnicowany zakres robót budowlanych, w którym należy w szczególności odróżnić: roboty rozbiórkowe dachu nad dotychczasowym budynkiem, nadbudowę jednej kondygnacji /piętra/ budynku mieszkalnego, roboty rozbiórkowe określonych elementów ściany zewnętrznej budynku w celu połączenia tej ściany ze ścianami przybudówki jako jednej funkcjonalnej całości oraz montaż nowego dachu na budynku mieszkalnym. Przy takim zakresie rozbudowy tego samego obiektu budowlanego organy nadzoru architektoniczno-budowlanego orzekały na podstawie dwóch odmiennych unormowań prawnych. Decyzją ostateczną z dnia 27 września 1995 r. wydaną na podstawie art. 51 ust 1 i art. 84 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane organ pierwszej instancji zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na budowę i przedstawienia szczegółowo określonej dokumentacji techniczno-budowlanej w zakresie nadbudowy drugiej kondygnacji i modernizacji budynku, co w istocie prowadzi do legalizacji budowy w tej części. Natomiast zaskarżoną decyzją z dnia 28 września 1995 r., wydaną na podstawie art. 48 prawa budowlanego, organ nakazał inwestorowi rozbiórkę przybudówki, pomimo że również jej budowa połączona była z uprzednią częściową rozbiórką ściany budynku i przybudówka została w sposób trwały połączona z budynkiem w jedną całość. Powyższe wskazuje, że zakres stosowania art. 48 oraz art. 50 i art. 51 prawa budowlanego może budzić zasadnicze wątpliwości, na co wskazali już L. Bar i E. Radziszewski w komentarzu Nowy kodeks budowlany /Warszawa 1995, str. 88-90/. W zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie organu ogranicza się do nakazania rozbiórki przybudówki bez określenia obowiązku przywrócenia rozbudowanego budynku do stanu poprzedniego, mimo że rozbudowa ta poprzedzona została częściową rozbiórką ściany nośnej budynku. Braku rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie można oceniać jako wady decyzji, gdyż przepis art. 48 prawa budowlanego nie stwarza podstawy do nakazania przywrócenia budynku rozbudowanego do stanu poprzedniego. Taki bowiem obowiązek może być określony przez organ na podstawie art. 51 ust. 3 prawa budowlanego w wypadku, gdy w razie stwierdzenia samowoli budowlanej organ nie zastosuje art. 48, a dalsze postępowanie podejmie w trybie określonym w art. 50 i 51 tego prawa. Powyższe prowadzi do wniosku, że na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ organ nadzoru architektoniczno-budowlanego nie może orzekać o nakazaniu rozbiórki części obiektu budowlanego, stanowiącego dobudowę do budynku, wybudowanej bez wymaganego zezwolenia na budowę, jeżeli budowa dobudowanej części podjęta została po częściowej rozbiórce budynku i połączona z nim trwale w taki sposób, że ewentualna jej rozbiórka wymagałaby jednocześnie nakazania doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego. Zasadę tę organy nadzoru architektoniczno-budowlanego zastosowały do wykonanej przez właściciela nadbudowy drugiej kondygnacji budynku, ograniczyły się natomiast do nakazania rozbiórki przybudówki, pomimo że ściany przybudówki zostały połączone ze ścianą nośną budynku i bez wyjaśnienia czy przybudówka ta stanowi pod względem funkcjonalnym wydzieloną część obiektu budowlanego i czy w razie jej rozbiórki nie należałoby jednocześnie orzec o przywróceniu budynku mieszkalnego do jego stanu poprzedniego. W razie potwierdzenia powyższych zastrzeżeń, które nasuwają się na podstawie zebranego w sprawie materiału, należałoby rozstrzygnąć sprawę wykonania przybudówki bez pozwolenia budowlanego również w trybie art. 50 i 51 prawa budowlanego, a nie art. 48. Nie można natomiast podzielić zarzutu skarżących, że wybudowany mur oporowy o długości 10,8 m i wysokości 2,2 wykonany częściowo z żelbetonu, stanowi obiekt malej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 prawa budowlanego, którego wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 4 tego prawa. W rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane mur oporowy stanowi konstrukcję oporową, której wykonanie nie jest zwolnione od pozwolenia na budowę na mocy art. 29 tej ustawy. Wykonany mur oporowy stanowi samodzielny obiekt budowlany. Na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało zaskarżoną decyzję w części określonej w sentencji wyroku uchylić, a w pozostałym zakresie skargę oddalić na zasadzie art. 27 ust. 1 tejże ustawy. Orzeczenie o kosztach oparte jest na art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.