II SA 641/96

oddala skargę. Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w W. decyzją z dnia 8 marca 1994 r., wydaną na podstawie art. 33 ust. 4 i 6 oraz art. 35 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i nadzorze farmaceutycznym w związku z art. 20 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ odmówił Zarządowi Głównemu P. z siedzibą w W. udzielenia koncesji na prowadzenie apteki ogólnodostępnej typu A w W. W uzasadnieniu decyzji podano, iż stowarzyszenie P. działa jako organizacja służąca dobrowolnie pomocą publicznej służbie zdrowia i jako organizacja utrzymująca się między innymi z dotacji Ministerstwa Zdrowia nie powinna prowadzić działalności gospodarczej związanej ze służbą zdrowia i czerpać dochodów z tego tytułu. Na skutek odwołania Zarządu Głównego P. sprawę rozpoznał minister zdrowia i opieki społecznej, który decyzją z dnia 25 maja 1994 r. uchylił powyższą decyzję i udzielił koncesji temu zarządowi na prowadzenie apteki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, iż przychylił się do wniosku strony uznając, że brak jest przeszkód prawnych do wydania koncesji i nie zachodzą przesłanki merytoryczne uzasadniające odmowę jej udzielenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Okręgowa Izba Aptekarska zarzuciła, iż decyzja o udzielenie koncesji jest niezgodna z prawem. Zdaniem strony skarżącej P. jest stowarzyszeniem, którego przedmiot działania oraz cele określone stosownymi przepisami i statutem nie zawierają prowadzenia aptek. W obowiązującym zaś stanie prawnym działalność gospodarczą w zakresie aptek prowadzić mogą osoby fizyczne oraz takie osoby prawne, do przedmiotu działania których, wyrażonego w odpowiednich dokumentach założycielskich i rejestrowych, należy prowadzenie apteki. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, podnosząc między innymi, iż Okręgowa Izba Aptekarska nie jest podmiotem uprawnionym do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestia, czy Okręgowa Izba Aptekarska w postępowaniu o udzielenie koncesji na prowadzenie apteki może być stroną w znaczeniu podmiotu, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie /art. 28 Kpa/, była już przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego między innymi w wyroku z dnia 2 grudnia 1996 r. II SA 2168/95. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie interesu prawnego musi być zawsze analizowane na tle sfery praw i obowiązków danego podmiotu i jednoznacznie wynika z przepisów prawa materialnego. Tam, gdzie typowe dla każdej strony kryterium interesu prawnego zbiega się z inną jeszcze sferą aktywności procesowej tego samego podmiotu, kwestia istnienia legitymacji do wniesienia skargi do sądu wymaga dodatkowej analizy. Splot podobnych uwarunkowań spotyka się w regulacjach dotyczących samorządu zawodowego. Występuje tu jednak wielość rozwiązań, które można systematyzować, zestawiając uprawnienia organów administracji publicznej i samorządu zawodowego przy rozstrzyganiu spraw w dziedzinach objętych ich wspólnym zainteresowaniem. Nie ulega wątpliwości, że w każdym samorządzie zawodowym największe zainteresowanie rodzi wpływ na stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania zawodu i wykonywanie zawodu przez jego członków. Przyjęte rozwiązania prawne nie są jednolite i uwzględniają specyfikę różnych zawodów. Na przykład w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. 1982 nr 16 poz. 124 ze zm./ poza nielicznymi uprawnieniami przewidzianymi w art. 4 i art. 69 dla ministra sprawiedliwości, samorząd adwokacki został wyposażony w rozległe kompetencje do decydowania w sprawach swoich członków, przy czym regułą jest podejmowanie jednej uchwały o wpisie na listę adwokatów i wyznaczenie siedziby wykonywania tego zawodu /art. 68 ust. 1 i 3/. Jeszcze silniejsze powiązanie aktu powołania z wyznaczeniem siedziby i wykonywaniem zawodu następuje u notariuszy. W świetle art. 10 i art. 14 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/ notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii minister sprawiedliwości po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej, natomiast w razie nieuruchomienia kancelarii w ciągu 2 miesięcy od zawiadomienia o powołaniu na to stanowisko powołanie traci moc. W obu zawodach siedziby bądź kancelarie są miejscem osobiście świadczonej pracy powoływanych na te stanowiska osób. Zasadnicza odmienność usytuowania samorządu notarialnego polega zaś na braku zrównoważenia jego odpowiedzialności za działalność notariuszy i funkcjonowanie ich kancelarii /np. art. 21 par. 3, art. 22, art. 35, art. 41 par. 1, art. 51 par. 1 pkt 4/ wpływem na ich powoływanie i wyznaczanie siedzib. Ten właśnie element mocno wyeksponował Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały III AZP 26/95 składu siedmiu sędziów z dnia 6 lutego 1996 r., stwierdzając, iż: "Izbie notarialnej przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję ministra sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby jego kancelarii". W przedstawionych uwarunkowaniach izbie notarialnej jako stronie postępowania nie odbiera tego uprawnienia wyrażenie przez nią opinii w trybie art. 106 Kpa. Inny jeszcze model został przyjęty w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./. Podobnie rozległe jak w adwokaturze uprawnienia samorządu radcowskiego nie obejmują jednak rozstrzygnięcia o miejscu wykonywania zawodu radcy prawnego. Na tle ukazanych rozwiązań rysuje się wyraźniej istota uprawnień samorządu aptekarskiego. W świetle przepisów ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. w sprawach dotyczących stwierdzenia prawa wykonywania zawodu aptekarza, jego pozbawienia i zawieszenia, kompetencje właściwych organów samorządu mają charakter wyłączny /art. 7 ust. 2 pkt 1, art. 18 i art. 29 pkt 1/. Przy stwierdzeniu prawa wykonywania zawodu bierze się pod uwagę tylko kwalifikacje aptekarza i nie orzeka się wcale - jak w przypadku adwokatów i notariuszy - o miejscu wykonywania tego zawodu. Co więcej - miejsce i charakter pracy osoby mającej prawo samodzielnego wykonywania zawodu aptekarza nie jest uzależnione od posiadania koncesji na prowadzenie apteki, którą uzyskać może na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych (...) nie tylko osoba fizyczna, lecz również inny podmiot, gdy spełnione będą wymogi określone tą ustawą i wydanym na jej podstawie rozporządzeniem ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 13 listopada 1992 r. w sprawie warunków prowadzenia apteki /Dz.U. nr 94 poz. 469/. Odpowiedzialność za realizacje zadań określonych tą ustawą ciąży na Państwowym Nadzorze Farmaceutycznym. Ponadto zgodnie z jej art. 35 przy koncesjonowaniu działalności w zakresie prowadzenia aptek i hurtowni uzupełniającego stosuje się ustawę z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./ i zbudowany w oparciu o nią cały system aktów prawnych. Z tych regulacji wynika, że udzielanie koncesji na prowadzenie aptek nie pozostaje w bezpośrednim związku ze stwierdzeniem prawa do wykonywania zawodu aptekarza. Dlatego organy samorządu aptekarskiego zajmujące się sprawami dotyczącymi wykonywania zawodu aptekarza nie mają legitymacji strony w sprawach o udzielanie koncesji na prowadzenie apteki.