I SA/Łd 190/96

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-03-14

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, może orzekać na podstawie art. 156 Kpa (stwierdzenie nieważności decyzji)?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji, nie może orzekać na podstawie art. 156 Kpa, ponieważ zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego różni się od jego funkcji jako organu nadzoru. Przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji są ściśle określone w art. 156 § 1 Kpa i nie obejmują sytuacji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję z powodu jej bezprzedmiotowości lub wadliwej podstawy prawnej, stosując art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organu podatkowego I instancji, od której wniesiono odwołanie. Organ odwoławczy (Izba Skarbowa) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie I instancji, stosując art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uznając decyzję urzędu skarbowego za bezprzedmiotową i wydaną na wadliwej podstawie prawnej. Podatnik zarzucił rażące naruszenie prawa przez organ II instancji i domagał się stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę podatnika na decyzję organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę podatnika.

Pełny tekst orzeczenia

W sytuacji, gdy w sprawie wniesione zostało odwołanie od decyzji I instancji, organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 Kpa z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne. Wbrew stanowisku podatnika trudno uznać, że organ skarbowy II instancji dopuścił się przy wydawaniu decyzji rażącego naruszenia prawa. Należy mieć przy tym na uwadze fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem kasacyjnym i jego kompetencje polegają na ocenie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Izba Skarbowa rozpoznając odwołanie skarżącego była zobowiązana, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Była zatem organem, który dokonał merytorycznej analizy sprawy i uznał, że zaistniały nieprawidłowości, które uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy prawidłowo wskazał art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa. Jest to zatem typowa decyzja kasacyjna, w której organ uznał, że rozstrzygnięcie urzędu skarbowego było bezprzedmiotowe. Decyzja ta została wydana w oparciu o wadliwą podstawę prawną, gdyż nie określała wysokości zobowiązania, a jedynie wysokość straty poniesionej przez podatnika. Wbrew stanowisku skarżącego brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji, gdyż przesłanki tego typu rozstrzygnięcia są ściśle określone w art. 156 par. 1 Kpa. W sytuacji, gdy w sprawie wniesione zostało odwołanie od decyzji I instancji organ odwoławczy nie może orzekać na podstawie art. 156 Kpa, z uwagi na inny zakres i charakter jego działań jako organu odwoławczego oraz jako organu nadzoru. Stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie NSA /vide wyrok z dnia 5 stycznia 1982 r. II SA 919/81 - ONSA 1982 Nr 1 poz. 5 oraz wyrok z dnia 7 maja 1984 r. II SA 225/84 - Gazeta Prawnicza 1984 r. nr 24 str. 8/. W tym zatem zakresie w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. Zaskarżona decyzja definitywnie zakończyła postępowanie podatkowe dotyczące 1993 roku w sposób korzystny dla podatnika. Poza kognicją sądu pozostaje kwestia, czy organy podatkowe będą w dalszym ciągu prowadziły wobec skarżącego postępowanie za inne okresy, bądź w zakresie innych podatków. Ewentualna uciążliwość bądź długotrwałość tego typu postępowań nie ma bowiem wpływu na zaskarżoną decyzję, która z dniem wydania wyroku stała się prawomocna i nie może być wzruszona w trybie zwykłym. Brak jest natomiast środków prawnych, które zakazałyby prowadzenia innych postępowań wobec tego samego podatnika w przyszłości. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło