I SA/Łd 154/96

Naczelny Sąd Administracyjny - dokonując kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - powinien uwzględniać stan sprawy istniejący w chwili wydania zaskarżonego aktu. W przeciwnym razie w niektórych rodzajach spraw - takich, w których akt administracyjny wywołuje skutki jedynie przez pewien czas - mogłoby w ogóle nie dochodzić do merytorycznego rozpatrzenia skarg, co powodowałoby de facto niedopuszczalne wyłączenie tych spraw spod sądowej kontroli administracji. Dotyczyłoby to w szczególności decyzji o zabezpieczeniu, przewidzianych w art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, zgodnie z którym /ust. 4 in fine/ zabezpieczenie jest skuteczne do czasu wydania decyzji wymiarowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odnośnie do wniosku o umorzenie postępowania sądowego, to nie można uznać go za zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny - dokonując kontroli legalności zaskarżonych aktów administracyjnych /art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ - powinien uwzględniać stan sprawy istniejący w chwili wydania zaskarżonego aktu. W przeciwnym razie w niektórych rodzajach spraw - takich, w których akt administracyjny wywołuje skutki jedynie przez pewien czas - mogłoby w ogóle nie dochodzić do merytorycznego rozpatrzenia skarg, co powodowałoby de facto niedopuszczalne wyłączenie tych spraw spod sądowej kontroli administracji. Dotyczyłoby to w szczególności decyzji o zabezpieczeniu, przewidzianych w art. 21 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zgodnie z którym./ust. 4 in fine/ zabezpieczenie jest skuteczne do czasu wydania decyzji wymiarowej. Z reguły decyzja taka zostanie wydana przed rozpatrzeniem skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, co właśnie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiście wydanie tej decyzji spowodowało ustanie skutków zabezpieczenia z art. 21 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, co jednak wcale nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skoro skarżący nie cofnął skargi, to znaczy, że nadal jest zainteresowany w dokonaniu przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Natomiast, dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, należy uznać, że zapadła ona z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, ograniczający się do protokołu z 8 stycznia 1996 r., nie pozwala stwierdzić, cży zachodzą przesłanki dokonania zabezpieczenia w trybie art. 21 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a mianowicie, czy rzeczywiście zachodziła uzasadniona obawa uchylania się skarżącego od wykonania obowiązku podatkowego. Nie można się zgodzić z izbą skarbową, że obawa ta znajduje potwierdzenie w protokole z 8 stycznia 1996 r. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga charakter tego protokołu. Został on sporządzony przez pracownika urzędu skarbowego i zawiera szereg danych o skarżącym, m.in. adnotację, że według oświadczenia ojca zobowiązany od dłuższego czasu nie zamieszkuje i nie przebywa pod określonym adresem. Na końcu zamieszczono informację, że protokół spisano w obecności ojca zobowiązanego. Tego rodzaju dokument można uznać jedynie za notatkę z rozmowy przeprowadzonej z ojcem skarżącego, zawierającą pewne dane o podatniku, które powinny być zweryfikowane, a przede wszystkim organ odwoławczy powinien umoźliwić pełnomocnikowi skarżącego wypowiedzenie się co do tego dokumentu. Należy podkreślić, że dokument ten został sporządzony w dniu 8 stycznia 1996 r., czyli na trzy dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W ten sposób organ odwoławczy dopuścił się oczywistego naruszenia art. 10 par. 1 Kpa. Naruszerue to jest tym bardziej istotne, że uzasadnienie decyzji pierwszej instancji ograniczało się do stwierdzenia o nieposiadaniu przez zobowiązanego majątku pozwalającego na uregulowanie zobowiązań podatkowych; co stoi w sprzeczności z podanym w protokole z 8 stycznia 1996 r. stwierdzeniem o wyposażeniu sklepów. Z akt sprawy nie wynika również, na czym izba skarbowa opiera swoje twierdzenie o utrudnionym kontakcie ze skarżącym; w aktach nie ma żadnych materiałów świadczących np. o nieudanych próbach doręczania mu wezwań, zawiadomień lub innej korespondencji. Ponadto w postępowaniu administracyjnym skarżący cały czas był reprezentowany przez pełnomocników /radców prawnych/. W tej sytuacji nie było przeszkód, aby wezwać skatżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie danych podanych w protokole z 8 stycznia 1996 r. Jeżeli chodzi o podanie w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące zbiegu pewnych zdarzeń, o których mowa w postapowieniu o umorzeniu dochodzenia, to należy zauważyć, iż okoliczności te nie były wskazane w zaskarżonej decyzji jako przyczyna powstania obawy co do wywiązania się przez skarżącego z obowiązku podatkowego; w uzasadnieniu znalazło się jedynie ogólnikowe stwierdzenie o prowadzeniu postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę. Należy podkreślić, że odpowiedź na skargę nie może uzupełniać braków w uzasadnieniu decyzji. Z powyższych względów - z uwagi na naruszenie pxzepisów art. 7, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 81 Kpa - orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.