I SA/Łd 344/96
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny1997-05-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może wkraczać w uznanie administracyjne organu podatkowego dotyczące umorzenia zaległości podatkowych, oceniając decyzję z punktu widzenia słuszności i celowości?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w uznanie administracyjne organu podatkowego, ponieważ jego kontrola ograniczona jest do zgodności decyzji z prawem, a nie oceny jej słuszności czy celowości. Uznanie administracyjne, przewidziane w art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, polega na rozgraniczeniu sprzecznych interesów podatnika i budżetu państwa, a organ ma swobodę wyboru między różnymi rozwiązaniami, od pełnego umorzenia po odmowę. Nawet w przypadku wystąpienia przesłanek uzasadniających ulgę, organ może, ale nie musi jej zastosować.Stan faktyczny
Podatnik ubiegał się o umorzenie zaległości podatkowych. Organ podatkowy odmówił umorzenia, uznając, że trudna sytuacja materialna skarżącego, mimo udzielenia ulgi w postaci rozłożenia płatności na raty i braku prób spłaty, nie stanowi szczególnego wypadku uzasadniającego umorzenie. Podatnik zaskarżył decyzję, kwestionując uznanie administracyjne organu. Sąd rozpoznał sprawę, badając zgodność decyzji z prawem.Rozstrzygnięcie
Na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji (nie podano sentencji w tekście, ale z kontekstu wynika, że oddalono skargę lub utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję).Pełny tekst orzeczenia
1. Rozgraniczenie sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - budżetu Państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza określony w art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnego Sądu Administracyjnego /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony do kontroli pod względem zgodności z prawem.
2. Bezprzedmiotowość orzekania o zaliczkach na podatek dochodowy z dniem, z którym powstaje zobowiązanie w tym podatku, nie przekreśla możliwości rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od nie uiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy.
Jest to jednak zupełnie inne zagadnienie. W postępowaniu bowiem dotyczącym odsetek od nie uiszczonych w terminie zaliczek organ podatkowy rozstrzyga o odsetkach, wysokość zaś zaliczek i wymagany termin ich uiszczenia stają się wyłącznie okolicznościami faktycznymi, których ustalenie jest niezbędne dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Przesłanki zastosowania umorzenia zaległości podatkowych zawarte w tym przepisie stanowią tzw. pojęcia niedookreślone /nieostre/, których wykładni na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy dokonuje organ podatkowy. Jednocześnie decyzje wydawane w tego rodzaju sprawach mają charakter uznaniowy; organ podatkowy może wybierać między różnymi rozwiązaniami - od umorzenia zaległości podatkowej w całości przez uczynienie tego w większej lub mniejszej części aż do całkowitej odmowy umorzenia zaległości. Wynika z tego, że nawet w razie zaistnienia podanych w art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych "wypadków gospodarczo lub społecznie uzasadnionych" organ podatkowy może, ale nie musi, zastosować ulgi określonej w tym przepisie.
Rozgraniczenie sprzecznych interesów: z jednej strony podatnika ubiegającego się o ulgę, a z drugiej - budżetu Państwa i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności konkretnej sprawy jest istotą uznania administracyjnego, przewidzianego w art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza określony w art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony do kontroli pod względem zgodności z prawem. A z tego punktu widzenia zaskarżona decyzja nie może być zakwestionowana. Przede wszystkim Sąd nie doszukał się naruszenia przez organy podatkowe przepisów proceduralnych. Wyjaśniły one okoliczności faktyczne sprawy, w tym dotyczące sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, o czym świadczy znajdujący się w aktach administracyjnych protokół o stanie majątkowym skarżącego i jego rodziny, sporządzony przy udziale skarżącego. Organy podatkowe nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego, uznawszy, że nie kwestionowana przez nie trudna sytuacja skarżącego - na tle całokształtu okoliczności sprawy /udzielenie ulgi w postaci rozłożenia płatności zaległości na raty i niepodjęcie żadnych, nawet częściowych, prób spłaty/ - nie stanowi szczególnego wypadku uzasadniającego umorzenie zaległości podatkowej.
Z powyższych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło