I SA/Wr 1686/96

1. Opłaty koncesyjne na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego mają charakter opłat administracyjnych, pobieranych przez organy administracji państwowej. Do tych zaś opłat zgodnie z par. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./ stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. 2. Przepis art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, dopuszczający wszczęcie egzekucji administracyjnej w celu wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, nie ma zastosowania do zobowiązań podatkowych i zrównanych z nimi niektórych innych rodzajów świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołanej na wstępie, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo w zakresie administracji rządowej i gminy bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Strona skarżąca podnosi, że obowiązek uiszczenia opłaty za koncesję na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o warunkach wykonania międzynarodowego transportu drogowego i wykonawczego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 grudnia 1991 r. wyżej powoływanych. Jednak niewątpliwie tego rodzaju opłaty koncesyjne mają charakter opłat administracyjnych, pobieranych przez organy administracji państwowej. Do tych zaś opłat zgodnie z par. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./ stosuje się przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486/. Ta zaś ustawa w art. 5 ust. 2 stanowi, że jeżeli z przepisów prawa wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego bez uprzedniego doręczenia decyzji, zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie takiego zobowiązania. Zastrzega jednak w art. 5 ust. 3, że w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania podatkowego mimo zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 2, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość takiego zobowiązania. Z kolei powoływany również w skardze art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych mówi, że organami podatkowymi są stosownie do ich właściwości rzeczowej: urzędy skarbowe, izby skarbowe, organy gmin oraz, w zakresie określonym ustawami, także inne organy. Skoro do właściwości rzeczowej Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej względnie podległego mu Dyrektora Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego należy udzielanie koncesji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego i pobieranie w związku z tym opłat koncesyjnych, to są oni organami podatkowymi w tym zakresie. Zgodne z prawem było więc stanowisko organów podatkowych o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wszczętego w stosunku do Janusza P., skoro wymagalność i wysokość żądanej od niego opłaty koncesyjnej, którą kwestionował i której nie chciał dobrowolnie uiścić, nie zostały określone decyzją administracyjną, wydaną w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. Art. 59 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mówi bowiem, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny. Wymagalny zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy byłby dopiero po wydaniu decyzji, o której była mowa wyżej. Poglądy w powyższej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał już wcześniej. Na przykład w wyroku z dnia 4 marca 1993 r. SA/Wr 1799/92 zwracano uwagę, że przepis art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dopuszczający wszczęcie egzekucji administracyjnej w celu wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, nie ma zastosowania do zobowiązań podatkowych i zrównanych z nimi niektórych innych rodzajów świadczeń pieniężnych, do których mają zastosowanie przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w takim wypadku może być wyłącznie decyzja, wydana w trybie art. 5 ust. 3 ustawy /por. Jacek Kulicki, "Orzecznictwo NSA w sprawach podatkowych", Warszawa 1995, część IV, str. 5/. Ponieważ w opisanej sytuacji z podanych powodów sąd nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało powszechnie obowiązujące przepisy prawa w sposób, o którym mowa w art. 22 ust. 2 lub 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy.