I SA/Po 1361/97

WyrokWSA w Poznaniu1998-03-12

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowę darowizny zawartą przez poprzednio obdarowanego na rzecz poprzedniego darczyńcy można zakwalifikować jako czynność pozorną w postępowaniu podatkowym?
Ratio decidendi
Umowy darowizny zawartej przez poprzednio obdarowanego na rzecz poprzedniego darczyńcy nie można automatycznie kwalifikować jako czynności pozornej. Prawo podatkowe ani cywilne nie zakazują takich transakcji, a o pozorności można mówić jedynie w sytuacji, gdy obie umowy zostały zawarte w tej samej dacie. Ponadto, w sprawach podatkowych nie można stosować zasady "in dubio pro fisco", rozstrzygając wątpliwości na niekorzyść podatnika.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kwalifikacji umowy darowizny jako czynności pozornej w postępowaniu podatkowym. Maria K. dokonała darowizny na rzecz swojej siostry Joanny M. Sąd rozważał, czy taka transakcja, gdzie obdarowany daruje z powrotem na rzecz darczyńcy, może być uznana za pozorną. Podniesiono również kwestię stosowania zasady "in dubio pro fisco" w sprawach podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku (treść sentencji nie została podana w tekście).

Pełny tekst orzeczenia

1. Ani prawo podatkowe, ani kodeks cywilny nie zakazują w przyszłości dokonywania darowizny przez poprzednio obdarowanego na rzecz poprzedniego darczyńcy. Tego rodzaju sytuacje mają często miejsce między członkami najbliższej rodziny i związane być mogą z poprawą sytuacji finansowej jednej ze stron. Niewątpliwie o czynności pozornej można byłoby mówić wtedy, gdyby te dwie umowy darowizny zostały zawarte w tej samej dacie. 2. W dotychczasowym orzecznictwie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy wypowiadali się przeciwko stosowaniu w sprawach podatkowych zasady "in dubio pro fisco" stwierdzając, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, iż ma on obowiązek rozpoznawać sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania podatkowego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami i wnioskami. Granice rozpoznawania skargi przez sąd wyznaczone są przez kryterium legalności decyzji /art. 21 ustawy o NSA/, to jest całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku prawnopodatkowego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia organów podatkowych. W niniejszej sprawie - zdaniem składu orzekającego - występują istotne wątpliwości czy umowę darowizny dokonaną przez Marię K. w dniu 5.04.1995 r. na rzecz siostry Joanny M. można zakwalifikować jako pozorną. Ani prawo podatkowe, ani kodeks cywilny nie zakazują bowiem w przyszłości dokonywania darowizny przez poprzednio obdarowanego na rzecz poprzedniego darczyńcy. Tego rodzaju sytuacje mają często miejsce między członkami najbliższej rodziny i związane być mogą z poprawą sytuacji finansowej jednej ze stron. W niniejszej sprawie niewątpliwie o czynności pozornej można byłoby mówić wtedy, gdyby te dwie umowy darowizny zostały zawarte w tej samej dacie. W swym dotychczasowym orzecznictwie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy /por. np. wyrok NSA III SA 964/87 - OSP 1990 z. 5-6 poz. 251 i wyrok SN III ARN 50/92 - OSP 1994 z. 3 poz. 39/ wypowiadali się przeciwko stosowaniu w sprawach podatkowych zasady "in dubio pro fisco" stwierdzając, że wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Z tych zatem względów, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło