II SA/Po 1874/96
WyrokWSA w Poznaniu1998-04-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany przez ponad 20 lat, a plany inwestycyjne uległy znacznym zmianom, możliwe jest orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości byłemu właścicielowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, orzekając zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Stwierdzono, że cel wywłaszczenia stał się nieaktualny z uwagi na ponad 20-letni okres niewykorzystania nieruchomości zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, znaczące zmiany w planach zagospodarowania przestrzennego oraz brak dowodów na rzeczywiste podjęcie zamierzeń inwestycyjnych przez uczelnię. Zbędność nieruchomości na cele wywłaszczenia należy ocenić, uwzględniając sposób korzystania z niej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Czesława K. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które zostały przeznaczone pod budowę miasteczka uniwersyteckiego. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia 8 lipca 1996 r. orzekł zwrot części nieruchomości, odmówił zwrotu innej części (ze względu na znajdującą się na niej trafostację) oraz zobowiązał do zwrotu zwaloryzowanej części odszkodowania. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Poznańskiego. Uniwersytet A.M. wniósł skargę kasacyjną, argumentując, że zwrot nieruchomości uniemożliwi realizację inwestycji, a działki zostały częściowo zagospodarowane. Skarżący podniósł również, że obowiązuje plan realizacyjny i pozyskiwane są środki na inwestycje.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Uniwersytetu A.M. na decyzję Wojewody Poznańskiego z dnia 14 października 1996 r., tym samym utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o zwrocie części wywłaszczonych nieruchomości.Pełny tekst orzeczenia
oddala skargę w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzja z dnia 8 lipca 1996 r. na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ oraz par. 2, 3, 6, 7 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczanych nieruchomości /Dz.U. nr 72 poz. 315 ze zm./ orzekł następująco:
I. zwrócić na rzecz Czesława K.:
- część nieruchomości z księgi wieczystej Kw (...), oznaczonej na projekcie podziału jako działka nr 6/1 o powierzchni 10.967 m2,
- część nieruchomości z księgi wieczystej Kw (...), oznaczonej na projekcie podziału jako działka nr 10/6, o powierzchni 24.200 m2, nr 10/7 o powierzchni 12.000 m2 i nr 10/8 o powierzchni 1.726 m2.
II. odmówić Czesławowi K. zwrotu części nieruchomości z księgi wieczystej Kw (...), oznaczonej na projekcie podziału jako projektowana działka nr 6/2 o powierzchni 33 m2,
III. zobowiązać Czesława K. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 31,033,80 zł, stanowiącej zwaloryzowaną część odszkodowania wypłaconego za wywłaszczona nieruchomość,
IV. rozłożyć kwotę 31.033,80 zł na 10 rat, płatnych rocznie, począwszy od 1996 r. do 2005 r. i to pierwsza rata w kwocie 4.033,60 zł płatna w dniu, w którym decyzja stanie się ostateczna, a następne raty w kwocie 3.000 zł każda, płatne w marcu każdego następnego roku z zaznaczeniem, że nieuiszczona część należności jest oprocentowana według stopy procentowej kredytu refinansowego udzielonego bankom przez NBP oraz, że roszczenie Skarbu Państwa o zwrot niezapłaconej należności wraz z oprocentowaniem podlega zabezpieczeniu hipotecznemu.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że na wniosek Czesława K. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów (...), działka nr 6 i arkusz 21, działki nr 10/1, 10/3, 10/4 i 10/5, które stanowiły w dacie wywłaszczania jedną działkę nr 10. Działki nr 6 i nr 10 stanowiły własność Czesława K. W piśmie z dnia 14 czerwca 1996 r. strona wniosła o rozstrzygnięcie sprawy zwrotu nieruchomości dwiema odrębnymi decyzjami i wydanie w pierwszej kolejności decyzji w przedmiocie zwrotu niezabudowanej części działki nr 10/3 oraz działki nr 6. Wobec tego postępowanie ograniczono do działki 6 oraz części działki nr 10/3 /projektowane działki nr 10/6, nr 10/7 i nr 10/8/.
Działkę nr 6 wywłaszczono decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w P. z dnia 30 listopada 1977 r. Działkę nr 10 decyzją Urzędu Wojewódzkiego w P., Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia 30 marca 1976 r. Obie działki wraz z innymi terenami objętymi lokalizacją miasteczka uniwersyteckiego, zostały przekazane w użytkowanie Zarządowi Inwestycji Szkół Wyższych w P. - inwestorowi zastępczemu /decyzja Zarządu Gospodarski Terenami w P. z dnia 12.10.1979 r./. Wywłaszczenie nastąpiło na cele I etapu budowy Uniwersytetu A.M. w P. Wyżej wymieniony Zarząd pismem z dnia 28.11.1991 r. zrezygnował z prawa zarządu gruntami Skarbu Państwa, w tym z działek nr 6 i nr 10 stwierdzając, że grunty te objął w posiadanie Uniwersytet A.M. w P. Wnioskiem z dnia 28.11.1991 r. ww. Uniwersytet wystąpił o oddanie mu gruntów w użytkowanie wieczyste. Decyzją z dnia 16.12.1991 r. nastąpiło wygaśnięcie prawa zarządu. Jednak ze względu na toczące się postępowanie o zwrot, działki nr 6 i nr 10/3 nie zostały umieszczone w wykazie gruntów przeznaczonych do oddania w użytkowanie wieczyste.
Działka nr 6 zapisana jest do księgi wieczystej Kw nr 3610, a działka 10/3 do księgi wieczystej nr 17920, w których wykazano jako właściciela Skarb Państwa. UAM z dniem 31 grudnia 1994 r. rozwiązał z Zarządem Inwestycji Szkół Wyższych umowę o zastępstwo inwestycyjne. Działki nr 10/3 i nr 6 położone są na skraju terenu objętego planem generalnym zagospodarowania terenu z 1974 r. i planem realizacyjnym I etapu inwestycji, zatwierdzonym decyzją z dnia 30.05.1975 r. Urzędu Powiatowego - Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska. Plan realizacyjny I etapu przewidywał wybudowanie na projektowanej działce nr 10/6 - kuchnię centralną, na działce nr 10/7 - bazę transportową, na działce nr 10/8 - warsztat mechaniczny. Na działce nr 6, położonej częściowo w granicach lokalizacji, plan nie przewidywał budowy żadnych obiektów kubaturowych i infrastruktury. Dwie trzecie powierzchni działki nr 6 oraz południowa część projektowanej działki nr 10/7 znajdowały się poza granicami lokalizacji I etapu inwestycji UAM.
Zgodnie z planem generalnym teren ten został przeznaczony pod komunikację. W części dotyczącej terenów sąsiadujących plan przewidywał wybudowanie od strony północnej - budynku biurowo administracyjnego /na planie obiekt nr 35/, na terenie leżącym pomiędzy projektowanymi działkami 10/7, 10/6, 10/8 i działka nr 6 - magazynu głównego /na planie obiekt nr 32/ i dwóch bunkrów paliwowych /obiekt nr 32a/, a ponadto dróg dojazdowych do tych obiektów, parkingów i uzbrojenia. W ramach nowelizacji planu realizacyjnego I etapu z 1975 r. Wydział UAiNB Urzędu Miejskiego w P., zatwierdził zamienny plan realizacyjny /decyzja z dnia 1.03.1990 r./. Zmiana polegała na zaprojektowaniu budynku obsługi technicznej w miejsce budynku administracyjno - biurowego /obiekt nr 35 na planie/, a na terenie przylegającym od strony północnej do projektowanej - działki nr 10/8 - obiektów zaplecza administracyjno - socjalnego i zaplecza technicznego, a także pracowni chemicznych, wentylatorni i garaży. Następnie decyzją z dnia 9 lipca 1990 r. zatwierdzono kolejna zmianę planu realizacyjnego, polegająca na adaptacji budynku obsługi technicznej na instytut geologii i jego rozbudowie o sale dydaktyczne i bibliotekę. Do chwili obecnej wybudowano jedynie konstrukcję stalowa hali magazynu głównego oraz budynek instytutu geologii, uzbrojenie, a także ulicę Dz., usytuowaną na części działki nr 10/3. Plan generalny przewidywał, że na zachód od projektowanych warsztatów /obecnie projektowane obiekty zaplecza administracyjno - socjalnego i technicznego itd./ wybudowane zostaną: zakład poligraficzny /obiekt nr 30/, drukarnia /obiekt nr 31/, studium wojskowe /obiekt nr 19/, instytut wychowania fizycznego /obiekt nr 18/. Założeń planu generalnego w tym zakresie nie zrealizowano, a teren ten zabudowany został przez Spółdzielnię Mieszkaniowa (...) osiedlem domów jednorodzinnych - zgodnie z planem realizacyjnym zespołu socjalno - mieszkaniowego II etap, zatwierdzonym decyzja Wydziału UAiNB Urzędu Miejskiego w P. z dnia 9 kwietnia 1991 r. Wydział UAiNB Urząd Miejski w opinii z dnia 14 kwietnia 1995 r. stwierdził, że w nowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym w dniu 6.12.1994 r. uchwałą (...) Rady Miejskiej w P., działki nr 6 i nr 10/3 są nadal rezerwowane pod inwestycję UAM. Na rozprawie administracyjnej w dniu 16 maja 1995 r. pełnomocnik UAM oświadczyła, że złożone zostały materiały do ustalenia nowych granic lokalizacji inwestycji w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P., jednakże na obecnym etapie trudno jest określić termin ukończenia prac. Wydział UAiNB Urzędu Miejskiego w P. w pismach z dnia 30 maja 1994 r., 22 maja 1995 r. i z dnia 5 września 1995 r. dotyczących działki nr 14/6, sąsiadującej z działkami nr 10/3 i nr 6 wyjaśnił, że dokładniejszą informacje o przeznaczeniu nieruchomości będzie mógł podać po sporządzeniu i zatwierdzeniu nowego planu realizacyjnego inwestycji UAM, dostosowanego do uaktualnionych potrzeb i uwzględniającego dokonane już zmiany w stosunku do wcześniejszego planu generalnego, jednakże UAM nie przedłożył do zatwierdzenia zaktualizowanego planu zagospodarowania terenu, wobec czego aktualny jest plan realizacyjny I etapu budowy UAM. Podczas wizji potwierdzono, że plan realizacyjny I etapu budowy, a przede wszystkim plan generalny inwestycji, został zdecydowanie zmieniony w części odnoszącej się do sąsiednich terenów. W miejsce planowanych obiektów takich jak: zakład poligraficzny /obiekt nr 30/, drukarnia /obiekt nr 31/, instytut wychowania fizycznego /obiekt 18/, studium wojskowe /obiekt 19/, powstało osiedle domów jednorodzinnych, pobudowane przez odrębną osobę prawną - Spółdzielnię Mieszkaniową (...). Jednocześnie zakłada się dalszą zmianę planu generalnego z 1974 r., mającą na celu dostosowanie go do aktualnych potrzeb Uniwersytetu i uwzględnienie dokonanych już zmian. Przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została na cele budowy I etapu inwestycji UAM. Budowa ta została objęta decyzją lokalizacyjną z dnia 30 maja 1975 r. dotyczącą wyłącznie obiektów uczelni, których realizacja powinna nastąpić w latach 1976-85 /decyzja Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 18.12.1974 r. i pismo Dyrektora Departamentu Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i techniki z dnia 17.09.1974 r./. Planowane inwestycje nie zostały zrealizowane /poza konstrukcją stalową hali i instalacją podziemną uzbrojenia terenu o charakterze ogólno-miejskim /pismo Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w P. z dnia 9.11.1992 r. i z dnia 19.02.1973 r./. Ponadto UAM nie uzyskał dotąd pozwolenia na budowę tych obiektów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. IV SA 1943-1944/92 stwierdził, że niezagospodarowanym wykorzystaniem gruntów na cele inwestycyjne mamy do czynienia wtedy, gdy na dany cel przeznacza się i przyjmuje grunty, których rzeczywiste wykorzystanie na ten cel rozkłada się na wiele lat lub gdy przesuwa się termin tego wykorzystania na czas bliżej nieoznaczony, Efektem takich działań jest naruszenie interesu zarówno byłego właściciela jak i interesu społecznego. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że w stosunku do części działki nr 6 i części działki nr 10/3 istnieje przesłanka zbędności. W związku z tym zlecono sporządzenie projektów podziału. Zgodnie z opracowanymi projektami zwrotowi podlegają projektowane działki nr 6/1 o powierzchni 10.967 m2, 10/6 o powierzchni 24.200 m2, 10/7 o powierzchni 12.000 m2 i 10/8 o powierzchni 1.726 m2. Na projektowanej działce nr 6/2 o powierzchni 33 m2 znajduje się trafostacja i dlatego odmówiono jej zwrotowi. Sprawa zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości zostanie rozstrzygnięta odrębna decyzja. Stosownie do przepisów art. 69 ust. 2 ustawy i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. /Dz.U. nr 72 poz. 315/ decyzja o zwrocie powinna zawierać rozliczenie pomiędzy Skarbem Państwa a osoba, na rzecz której następuje zwrot. Czesławowi K. przyznano odszkodowanie za działkę nr 6 w kwocie 66.780 zł za grunt o powierzchni 11.000 m2 oraz w kwocie 109.920 zł za uprawy roślinne. Odszkodowanie to wypłacono w 1978 r. Za działkę nr 10 wypłacono w 1976 r. odszkodowanie w kwocie 162.850 zł za grunt o powierzchni 62.300 m2. Za uprawę truskawek odszkodowanie w kwocie 456.889,50 zł przyznano użytkownikom gruntu. Na projektowanych działkach nr 6/1, 10/6, 10/7 i 10/8, będących przedmiotem zwrotu nie stwierdzono składników istniejących przed wywłaszczeniem, ani też nakładów poczynionych po wywłaszczeniu. W związku z tym rozliczenie obejmuje część odszkodowania wypłaconego za grunt - stosownie do powierzchni nieruchomości podlegającej zwrotowi. Grunt ten został wyłączony z produkcji rolnej i znajduje się w kompleksie terenów zurbanizowanych, co powoduje, że jego wartość nie uległa zmianie. Zwaloryzowana kwota odszkodowania, przysługująca zwrotowi Skarbu Państwa, przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1978 r. do 31 maja 1996 r. /1.733,747/ wynosi 31.033,80 zł tj. 0.63 zł za 1 m2. Z uwagi na wniosek Czesława K. i przedłożenie zaświadczenia o wysokości świadczeń rentowych jego i jego żony dokonano rozłożenia należności na raty.
Wojewoda Poznański decyzja z dnia 14 października 1996 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną przez UAM decyzję organu pierwszej instancji z dnia 8 lipca 1996 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że sporne nieruchomości zostały wywłaszczone pod budowę obiektów Uniwersytetu AM. Podczas wizji przeprowadzonej dwukrotnie stwierdzono, że plan generalny inwestycji w znacznej części zmieniono. W miejsce budowy planowanych obiektów takich jak: drukarnia, zakład poligraficzny, instytut wychowania fizycznego - Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) wybudowała osiedle domków jednorodzinnych. Realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu i termin realizacji tego celu tj. budowa obiektów Uniwersytetu uzależniona jest posiadanych środków finansowych, co zresztą strona w odwołaniu sama przyznaje. Istotna w sprawie okolicznością jest decyzja z dnia 16 grudnia 1991 r. wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w P. w przedmiocie wygaśnięcia prawa zarządu Zarządowi Inwestycji Szkół Wyższych w P. Grunty opisane w decyzji, które są przedmiotem niniejszego postępowania, zostały przekazane Urzędowi Rejonowemu w P. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji o wygaśnięciu zarządu.
Wniosek Uniwersytetu o oddanie tych gruntów w nieodpłatne użytkowanie wieczyste nie został uwzględniony i tym samym nie uzyskał on tytułu prawnego do spornych gruntów.
Uniwersytet AM wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody P. z dnia 14 października 1996 r. w z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący podniósł, że nie może zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji. Orzeczenie zwrotu niezagospodarowanych części działek pozbawia uczelnię możliwości dalszej realizacji inwestycji. Działki te - zdaniem skarżącego - zostały zagospodarowane - rozpoczęto realizację inwestycji. Na działce nr 6 wybudowano trafostację, a na działce nr 10/3, wykonano, zgodnie z decyzjami o pozwoleniu na budowę, konstrukcję stalowa hali i jezdnię. Nie można również zgodzić się - zdaniem skarżącego - że brak jest planu i środków na realizację inwestycji. W dalszym ciągu obowiązuje plan realizacyjny z 1974 r., który w miarę potrzeb, za zgoda władz budowlanych, jest uaktualniany. Środki finansowe są pozyskiwane z budżetu Państwa, o czym świadczy budowa Instytutu Fizyki, zagospodarowanie przyległego terenu itp. Również pozyskano środki finansowe na adaptację konstrukcji hali na obiekt dydaktyczny. Fakt nie zagospodarowania części przedmiotowych działek nie może stanowić o tym, że stały się one zbędne na cel dla którego zostały wywłaszczone. Przez zbędność nieruchomości należy bowiem rozumieć zbędność zarówno w sensie faktycznym, jak również prawnym tj. w razie utraty ważności decyzji lokalizacyjnej, czego następstwem jest wygaśnięcie prawnie określonego celu wywłaszczenia nieruchomości /wyrok NSA IV SA 374/91 z dnia 23 maja 1991 r./. W tym konkretnym przypadku decyzja lokalizacyjna nie utraciła swej ważności, a ponadto zgodnie z wyjaśnieniami Wydziału UAiN Budowlanego Urzędu Miejskiego w P., z chwila uzyskania przez inwestora pierwszego pozwolenia na budowę w oparciu o wcześniej zatwierdzony plan realizacyjny, plan ten utrzymuje swa ważność do czasu zakończenia inwestycji. Poza tym zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym uchwała (...) Rady Miejskiej w P. z dnia 6 grudnia 1994 r. na terenie obrębów geodezyjnych (...) zarezerwowano wszystkie działki Skarbu Państwa, komunalne i stanowiące własność prywatna pod budowę miasteczka uniwersyteckiego na M. Realizacja tego miasteczka jest inwestycją kilkudziesięcioletnia i pierwotny plan realizacyjny - lokalizacja poszczególnych obiektów - może ulec zmianie według potrzeb uczelni, za zgoda władz budowlanych, a ponadto jest to inwestycja realizowana z budżetu Państwa i ze względu na znaczne trudności finansowe realizacja poszczególnych obiektów przesunęła się znacznie w czasie, co z kolei nie może mieć wpływu na określenie zbędności nieruchomości.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Czesław K. wniósł także o oddalenie skargi stwierdzając m.in., że zebrane w sprawie dowody w sposób nie budzący wątpliwości wykazały bezzasadność dochodzenia przez skarżący Uniwersytet praw do przedmiotowych działek i, że wywłaszczone grunty przez okres ponad 20 letni nie były nigdy przedmiotem troski skarżącego. Grunty te stały się wysypiskiem śmieci dla mieszkańców Osiedla (...), co zostało potwierdzone w sposób jednoznaczny w czasie wizji lokalnych przeprowadzonych w 1992 r. i 1995 r. z udziałem stron. W dacie zaś przejmowania nieruchomości przez Skarb Państwa na cele budowy I-go etapu Uniwersytetu na gruntach prowadzona była plantacja truskawek i zamiennie inne uprawy, z których przychody stanowiły dla skarżącego jako rolnika jedyne źródło utrzymania jego pięcioosobowej rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia 8 lipca 196 r. nie naruszają przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./. W oparciu o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy i prawidłowo ustalony stan faktyczny, który zresztą nie został żadnymi dowodami podważony przez stronę skarżącą, organy administracji obu instancji zasadnie przyjęły, że zostały w sprawie spełnione przesłanki wyżej cyt. art. 69 ust. 1.
Sad w obecnym składzie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wzroku z dnia 7 lutego 1995 r. III ARN 82/94 /OSNAPU 1995 nr 15 poz. 183/, że "zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy ocenić, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości". a także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. IV SA 1943-1944/92 /ONSA 1995 Nr 1 poz. 31/, na który powołał się także organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że "dla zastosowania art. 69 ust. 1 bez znaczenia są przyczyny niewykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; wystarczającą przesłanką jest stwierdzenie sytuacji faktycznej, która wskazuje na niezrealizowanie celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu w dniu złożenia przez byłego właściciela wniosku o zwrot wywłaszczonej /przejętej nieruchomości/".
Twierdzenie strony skarżącej, że działki zostały zagospodarowane, rozpoczęto realizację inwestycji; na działce nr 6 wybudowano trafostację, a na działce na 10/3 wykonano konstrukcję stalową hali i jezdnię nie może mieć istotnego dla wyniku w niniejszej sprawie. Okoliczność ta została wzięta pod uwagę przez organy administracyjne obu instancji i wyjaśniono, ze przedmiotem postępowania jest część niezabudowanej działki nr 10/3 /w wyniku projektowanego podziału część ta obejmuje działki o nr 10/6, 10/7 i 10/8/ i działka nr 6, która w części zabudowanej trafostacją /działka nr 6/2/ nie podlega zwrotowi. Wyżej wymieniona część działki nr 10/3 miała zostać zabudowana według planu realizacyjnego I etapu baza transportowa, techniczna centrala i warsztatem mechanicznym. ale zamierzenia te nie zostały zrealizowane. Jeśli chodzi o działkę nr 6 /obecnie 6/1/, to działka ta nie miała podlegać zabudowie kubaturowej. Została przeznaczona pod komunikację i miała także stanowić strefę ochronna w stosunku do działek sąsiednich, na których projektowano budowę magazynów materiałów wybuchowych i substancji chemicznych. Inwestycja ta także dotąd nie powstała. Według obecnych decyzji Uniwersytetu AM na działkach nr 10/6, nr 10/7 i nr 10/8, nr 6/1 i nr 6/2 ma powstać baza lokalowa dla Wydziału Prawa i Administracji /vide pismo z dnia 17.03.1997 r. i z dnia 9.06.1997 r. w aktach sądowych/. Wbrew jednak twierdzeniom strony skarżącej nie dysponuje ona żadną ważna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o której mowa w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o planowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415 ze zm./, jak również decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji /art. 66 ust. 2 wyżej cyt. ustawy/.
Strona skarżąca nie wskazała także żadnych innych dowodów świadczących o zaktualizowaniu projektu budowy miasteczka uniwersyteckiego z zaznaczeniem określonego obiektu budowlanego na konkretnym terenie.
Jeśli chodzi o decyzję, Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji, wydanej na podstawie par. 12 uchwały nr 109 Rady Ministrów z dnia 29 maja 1971 r. w sprawie lokalizacji inwestycji /M.P. nr 31 poz. 198/ i zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 28 października 1971 r. w sprawie trybów przedstawiania wniosków lokalizacyjnych /M.P. nr 55 poz. 361/, to dotyczy ona obiektów budowlanych, które miały zostać wybudowane w latach 1976-1985.
Decyzje lokalizacyjne Naczelnika Urzędu Powiatowego w P. z dnia 12 kwietnia 1975 r. i z dnia 30 maja 1975 r. wydane na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ oraz par. 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. /Dz.U. nr 8 poz. 48/, utraciły natomiast ważność z mocy art. 21 ust. 4 wyżej cyt. prawa budowlanego.
Zarzut, że obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej z dnia 6 grudnia 1994 r. przewiduje nadal tereny położone w obrębie (...) pod budowę miasteczka uniwersyteckiego, także jest nieuzasadniony. W tym zakresie Sąd podziela podgląd wyrażony w wyroku z dnia 30 września 1991 r. IV SA 539/91 /ONSA 1991 Nr 3-4 poz. 81/, że "przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na określony cel nie uzasadnia odmowy zwrotu nieruchomości nabytej w trybie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości, jeśli mimo upływu wielu lat od nabycia nieruchomość ta nie została użyta na cel uzasadniający jej nabycie".
Podkreślić przy tym należy, że ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P., uchwalonego aktem prawnym Rady Miejskiej z dnia 6 grudnia 1994 r. mają znaczenie wyłącznie co do sposobu zabudowy terenu i w tym zakresie ograniczają prawa właściciela, Nie mogą one stanowić natomiast podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, ani też podstawy do domagania się przez stronę skarżącą przyznania jej tytułu prawnego do spornych działek. Jeśli skarżący podejmie starania w celu zrealizowania w określonym czasie i na konkretnych działkach obiektów budowlanych, to nic nie stoi na przeszkodzie do podjęcia stosownych środków prawnych zmierzających do uzyskania tytułu prawnego do tych działek.
Wyjaśnienia udzielone stronie przez organ nadzoru budowlanego nie są wiążące skoro zamierzenia inwestycyjne podlegają realizacji na podstawie decyzji administracyjnych wydawanych w oparciu o obowiązujące przepisy o planowaniu przestrzennym i prawa budowlanego.
W tych okolicznościach niezagospodarowanie przez stronę skarżąca spornych działek przez ponad 20 lat, wybudowanie na pozostałym terenie w tym okresie nielicznych obiektów budowlanych w tym także przez Spółdzielnię Mieszkaniową domów jednorodzinnych, brak obecnie stosownych dowodów świadczących o rzeczywistym podjęciu zamierzeń inwestycyjnych pozwala przyjąć, że cel wywłaszczenia stał się nieaktualny i że usprawiedliwione przyczyny nie zagospodarowania nieruchomości nie występują.
Biorąc powyższe pod uwagę, a także treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1997 r. III RN 13/97 /OSNAPU 1998 nr 7 poz. 201/ na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło