III FZ 86/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 443/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi G. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 stycznia 2024 r. nr 2401-IEW3.4123.10.2023.51 UNP: 2401-24-023859 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 443/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) odmówił G. N. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 26 stycznia 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 8 lipca 2024 r. WSA oddalił wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ponowił wniosek w tym przedmiocie powołując w jego uzasadnieniu argumentację już wcześniej stosowaną przez niego w pierwotnym wniosku. Tak jak w tamtym wniosku Skarżący wskazał m.in. na długotrwałość procedur związanych z rozstrzygnięciem pytań prejudycjalnych, podnosi kwestie związane z zagrożeniem pozbawienia, w następstwie egzekucji administracyjnej, nieruchomości oraz wywołaniem w związku z tym znacznej szkody i nieodwracalnych skutków. WSA rozpoznając ponowny wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się wystąpienia nowych okoliczności sprawy przemawiających w świetle art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) za jego uwzględnieniem. Wobec tego istotne jest, że Sąd pierwszej instancji badając pierwotny wniosek miał na uwadze okoliczności wskazywane przez Skarżącego i nie uznał argumentacji Skarżącego za zasługującą na uwzględnienie, na skutek czego odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym Skarżący podnosi, iż nie można zgodzić się z tym, by brak było nowych przesłanek, które umożliwiałyby rozpoznanie wniosku w sposób inny niż ten, który znalazł zastosowanie wobec wniosku zawartego w skardze. Na etapie sporządzenia skargi pełnomocnik wskazał na wątpliwości prawne, które jego zdaniem mają zastosowanie do niniejszego postępowania - nie mógł być jednak pewny, czy WSA podzieli jego zapatrywania tym bardziej, że początkowo odmówił wstrzymania wykonalności decyzji DIAS. Skarżący podkreśla, że postanowienie o zawieszeniu zawiera argumentację, która jest dla postępowania nowa - choć nową okolicznością jest samo jego zawieszenie. W tym stanie rzeczy, tj. z uwagi na zawieszenie postępowania ze względu na wątpliwości prawne co do legalności podstawy prawnej wydania decyzji DIAS, Skarżący uznał, iż sformułowanie wniosku nie tylko było zasadne, ale i konieczne. Jego pozytywne rozpoznanie, choć pozostaje w gestii Sądu, według Skarżącego byłoby logiczną konsekwencją zidentyfikowania wątpliwości tego rodzaju, a przede wszystkim stanowiłoby rzeczywiste respektowanie stanu oczekiwania na rozstrzygnięcie TSUE i Trybunału Konstytucyjnego co do charakteru art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej Skarżącego. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej tak, aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak wystarczającego uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby taki wniosek mógł zostać uwzględniony, wnioskodawca musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania tego orzeczenia. W jego interesie leży zatem takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji. Skarżący ponawiając wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji powołał się na nową okoliczność w sprawie, tj. postanowienie WSA z dnia 21 listopada 2024 r., w którym Sąd zawiesił postępowanie do czasu zakończenia postępowań przed TSUE wynikłych z pytań prejudycjalnych oraz postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w związku ze skargą konstytucyjną. Poza tym Skarżący ponowił argumentację już wcześniej stosowaną przez niego w pierwotnym wniosku. Strona po raz kolejny posłużyła się terminami z art. 61 § 3 P.p.s.a., ale nie wykazała w oparciu o konkretne dane i dokumenty, że występuje któraś z przesłanek określonych tym przepisem, odnosząca się do jego indywidualnej sytuacji. Odnośnie natomiast do nowych okoliczności powołanych w ponownym wniosku, tj. zawieszenia przedmiotowego postępowania z uwagi na fakt pojawienia się w obrocie prawnym pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jak i zawisłości sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnymi, wskazać nalezy, że zawieszenie postępowania nie stanowi przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. To bowiem nie czas oczekiwania na rozstrzygnięcie jest przesłanką wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., a wpływ wykonania decyzji na sytuację ekonomiczną lub osobistą Skarżącego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.