I SA/Lu 418/97
WyrokWSA w Lublinie1998-05-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pierwszej instancji, dokonując samokontroli decyzji na podstawie art. 132 Kpa, ma obowiązek przeprowadzić wnioskowane przez stronę dowody i skonfrontować je ze stanowiskiem strony, zanim przekaże sprawę organowi odwoławczemu?Ratio decidendi
Organ pierwszej instancji, dokonując samokontroli decyzji na podstawie art. 132 Kpa, ma obowiązek ustosunkować się do treści odwołania, w tym przeprowadzić wnioskowane dowody i skonfrontować je ze stanowiskiem strony. Dopiero w przypadku, gdy żądanie strony jest uzasadnione w całości, organ jest kompetentny do wydania nowej decyzji. W pozostałych przypadkach, w tym gdy odwołanie jest niezasadne lub żądanie strony może być uwzględnione tylko częściowo, organ obowiązany jest przesłać odwołanie organowi odwoławczemu. Naruszenie tych zasad, a także brak możliwości skonfrontowania przez stronę treści decyzji z materiałem źródłowym, stanowi podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji podatkowej, w której organ pierwszej instancji nie przeprowadził w trybie samokontroli wnioskowanych dowodów ani nie skonfrontował ich ze stanowiskiem strony. Strona podniosła w skardze, że nie miała możliwości zapoznania się z materiałem źródłowym, co uniemożliwiło jej wcześniejsze podniesienie wszystkich zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
1. W początkowej fazie postępowania w trybie tzw. samokontroli /art. 171 w zw. z art. 132 Kpa/ organ, który wydał decyzję, bada własne postępowanie polegające na ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy oraz na ustaleniu, czy stanowisko zajęte w danej sprawie, może być zmienione. Oznacza to, że organ ten winien ustosunkować się do treści odwołania, w tym również do wnioskowanych dowodów.
2. Organ ten winien przeprowadzić powyższe dowody i dopiero wówczas powinien skonfrontować te ustalenia ze stanowiskiem strony zawartym w odwołaniu i w zależności od wyników tej konfrontacji może ustalić dalszy tryb postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 171 Kpa organ podatkowy do którego wpłynęło odwołanie, przekazuje je wraz z aktami sprawy właściwemu organowi odwoławczemu w terminie miesiąca od dnia jego wpływu, jeżeli w tym terminie nie wyda decyzji na podstawie art. 132 Kpa.
Tego rodzaju unormowanie świadczy o tym, że art. 171 Kpa jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 132 Kpa pozwalającym organowi, który wydał decyzję w I instancji do wydania nowej decyzji w której uchyli lub zmieni decyzję zaskarżoną w okolicznościach określonych w art. 132 par. 1 i par. 2 Kpa w drodze tzw. samokontroli.
W początkowej fazie takiego postępowania organ, który wydał decyzję, bada własne postępowanie polegające na ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy oraz na ustaleniu, czy stanowisko zajęte w danej sprawie, może być zmienione. Oznacza to, że organ ten winien ustosunkować się do treści odwołania, w tym również do wnioskowanych dowodów. Aby dokonać powyższego, organ ten winien przeprowadzić powyższe dowody i dopiero wówczas powinien skonfrontować te ustalenia ze stanowiskiem strony zawartym w odwołaniu i w zależności od wyników tej konfrontacji może ustalić, że:
1/ żądanie strony jest uzasadnione w całości,
2/ żądanie strony może być uwzględnione tylko częściowo,
3/ odwołanie jest niezasadne.
Tylko w pierwszym przypadku organ kompetentny jest do wydania nowej decyzji, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję, zaś w pozostałych przypadkach obowiązany jest przesłać odwołanie organowi odwoławczemu.
Z tych też przyczyn nie moja podzielić zarzutu skargi, że naruszone zostały w tym zakresie przepisy postępowania. Należy natomiast podzielić zarzuty skargi odnoszące się do tego, że w trakcie postępowania podatkowego zaistniała sytuacja w której strona nie miała możliwości skonfrontowania treści decyzji z materiałem źródłowym, który nie był dla strony dostępny. Taki stan rzeczy pozbawił faktycznie stronę wcześniejszego podniesienia wszystkich zarzutów w trakcie postępowania podatkowego.
Z tych też względów podniesienie trafnych zarzutów dopiero w skardze nie może w takich okolicznościach powodować dla strony negatywnych skutków. Bezspornym jest, że część podnoszonych zarzutów w skardze jest trafna co przyznała Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę oraz to, że wadliwości postępowania podatkowego miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji a to stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa.
Z tych też względów na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ zaskarżoną decyzję należało uchylić i orzec o kosztach postępowania na podstawie art. 55 ust. 1 ostatnio cytowanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło