I SA/Kr 1582/97

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi "M.-T." spółki z o.o. w K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 8 grudnia 1997 r. w przedmiocie wygaśnięcia decyzji i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3, art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżącej dwa tysiące złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym IM 4 nr 050600/002584 z dnia 23 maja 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego w K., działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, zwolnił od cła autokar marki "Volvo" pod warunkiem nieodstępowania go przez okres 3 lat, licząc od dnia dokonania odprawy celnej. W trakcie kontroli jednak ustalono, że importer, to jest "M.-T." spółka z o.o. z udziałem zagranicznym w K., nie dopełnił tego warunku. Jako dowód wskazano umowy najmu zawarte w dniu 1 czerwca 1996 r. i kopie faktur za usługi najmu, które wystawiono do końca 1996 r. Decyzją z dnia 4 lutego 1997 r. nr 050000-PC-412-37/96 Dyrektor Urzędu Celnego w K., działając na podstawie art. 162 par. 1 pkt 2 i par. 3 Kpa, stwierdził wygaśnięcie powyższej decyzji w części dotyczącej zwolnienia od cła, co uzasadnił tym, że przez użyte w art. 14 ust. 1 pkt 39 prawa celnego pojęcie "odstępowanie" należy rozumieć nie tylko przeniesienie własności towaru, lecz również każde jego oddanie we władztwo osób trzecich na podstawie umów najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze, na podstawie których towar oddany jest do używania lub korzystania innemu podmiotowi. Odstępowaniem zatem jest wynajmowanie autokaru. W odwołaniu importer nie zgodził się z tak szerokim rozumieniem pojęcia "odstępowanie" i powołując się na bliżej nieokreślone przepisy wykonawcze do art. 14 ust. 1 pkt 39 prawa celnego wyjaśnił, że przez to pojęcie należy rozumieć dokonanie sprzedaży towaru i oddanie go w długotrwałe użytkowanie. Autokar nie był oddany w długotrwałe użytkowanie, gdyż umowy z dnia 1 czerwca 1996 r., jakkolwiek nazwane umowami najmu, w istocie stanowiły zlecenie przewozu po całej Europie grup turystycznych w terminach i na warunkach określonych przez biura turystyczne, importer bowiem /co wynika z treści tych umów/ zatrudnia kierowców i ponosi koszty tego zatrudnienia wraz z innymi kosztami przewozu. Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił odwołania. W uzasadnieniu swej decyzji z dnia 8 grudnia 1997 r. nie zgodził się z wąskim rozumieniem spornego pojęcia i powołał się na wyrok NSA z dnia 19 października 1995 r. SA/Kr 1051/95, w którym pojęcie to zostało ujęte tak, jak to uczynił Dyrektor Urzędu Celnego w K. Umowy zawarte w dniu 1 czerwca 1996 r. są - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - umowami najmu (...). W skardze na decyzję ostateczną importer wniósł o jej uchylenie i ponowił zarzuty odwołania. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pojęcie "nieodstępowania", użyte w art. 14 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, nie zostało zdefiniowane w przepisach prawnych. Ma ono jednak utrwaloną treść w orzecznictwie, czego przykładem może być powołany w decyzji wyrok. Sąd w niniejszym składzie nie odstąpił od tego kierunku orzecznictwa. Jednakże organy celne obu instancji nie zgromadziły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i w rezultacie nie mogły dokonać prawidłowej kwalifikacji zawartych przez skarżącego umów najmu. Uchybienie to stanowi istotne naruszenie art. 80 Kpa i mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Treść umów zawartych w dniu 1 czerwca 1996 r. może budzić wątpliwości. Wynika z nich, że wynajmujący jest obowiązany do pokrywania wszelkich kosztów związanych z przewozem grup turystycznych, w tym wynagrodzeń kierowców /par. 4/. Według kolejnego paragrafu wykwalifikowanych kierowców ma zapewnić najemca, przy czym będą oni zobowiązani do obsługi i opieki nad powierzonymi autokarami. Należy jednak zwrócić uwagę na treść kopii uzupełniającego protokołu kontroli. Wynika z niej, że "autobusy były wynajmowane przez firmę M. zawsze z kierowcami zatrudnionymi w firmie M. W roku 1996 byli to następujący kierowcy: Waldemar T., zam. K., ul. W., oraz Wiesław K., zam. K., ul. B. Istnieją umowy, według stwierdzenia p. E.S., o pracę zawarte przez firmę M. z w/w kierowcami. W momencie kontroli te umowy o pracę nie zostały przedłożone kontrolującym funkcjonariuszom." O tym, że wyjaśnienia pracownicy importera nie byty gołosłowne, mogą świadczyć kopie faktur wystawionych na podstawie spornych umów. Mianowicie usługi nimi objęte zostały zakwalifikowane do symbolu SWW/KU /prawdopodobnie chodzi o KW i U 602311, gdyż KU nie zawiera takiego symbolu/, czyli jako "usługi polegające na wynajmie autobusów z kierowcą. Usługi te są zazwyczaj świadczone na określony czas i odległość, z wyjątkiem autobusów wycieczkowych. Często obejmują dojazd do więcej niż jednego punktu docelowego". W myśl art. 659 par. 1 Kc przez najem rozumie się umowę, na podstawie której wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania na czas określony lub nieokreślony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. W myśl tego przepisu jedną z istotnych cech najmu jest uprawnienie najemcy do korzystania z rzeczy tylko w ograniczonym zakresie, a mianowicie do jej używania. W takim też zakresie można mówić o oddaniu rzeczy we władztwo najemcy. Wspomniana cecha najmu pozwala odróżnić go od innych podobnych /pod pewnymi względami/ umów, a zwłaszcza przewozu. W myśl art. 774 Kc przez przewóz rozumie się umowę, w której przewoźnik zobowiązuje się w zakresie swego przedsiębiorstwa do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Z umową tą nie wiąże się oddanie rzeczy we władztwo innej osoby. Praktyka wykształciła także typ umowy o treści pośredniej. Najogólniej rzecz ujmując, polega ona na tym, że przewoźnik zobowiązuje się w niej oddać do określonego używania środek transportowy z własną załogą, wyłącznie do prowadzenia tego środka transportowego. W. Górski /System prawa cywilnego - Prawo zobowiązań. Część szczegółowa, Ossolineum, str. 541/ przyjmuje, że stosunek prawny powstały na skutek zawarcia umowy dotyczącej środka transportowego z obsługą wykazuje znaczne odchylenia od wzorcowej konstrukcji umowy najmu. Chodzi bowiem nie tyle o oddanie środka transportowego do używania najemcy, ile raczej o wykorzystanie jego zdolności przewozowej z zapewnieniem fachowej obsługi. Dla najemcy cała transakcja ma wartość wówczas, gdy obydwa te świadczenia występują łącznie. W ten sposób umowa o oddaniu środka transportowego wraz z obsługą stanowi w istocie rzeczy umowę sui generis, wykazującą cechy pośrednie między klasyczną umową najmu a umową przewozu. Trzeba przy tym zauważyć, że najem środka transportowego z obsługą nie odpowiada definicji umowy najmu /art. 659 Kc/, a w szczególności nie spełnia warunku "oddania", ponieważ wynajętym w ten sposób środkiem władają nadal pracownicy wynajmującego. W umowach tych nie można mówić o przejściu fizycznego władania na najemcę, nie ma też kwestii przejmowania środka transportowego w określonym stanie czy też zwrotu tego środka w stanie pogorszonym. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd tego autora. W związku z tym można przyjąć, że warunek zwolnienia od cła, określony w art. 14 ust. 1 pkt 39 prawa celnego /a obecnie w art. 190 par. 1 pkt 34 kodeksu celnego/, jakim jest nieodstępowanie przez okres 3 lat, licząc od dnia odprawy celnej, środków trwałych stanowiących przedmiot wkładu niepieniężnego podmiotu zagranicznego, oznacza brak przejścia w tym okresie władztwa prawnego lub fizycznego na podstawie umowy ze spółki z udziałem zagranicznym na inną osobę. Nie jest zatem przeszkodą do korzystania z powyższego zwolnienia zawarcie tzw. umowy najmu środka transportowego z obsługą, gdyż na podstawie tej umowy nie następuje przejście fizycznego władztwa z wynajmującego na najemcę. W tym stanie niniejszej sprawy skarga jest uzasadniona. Z tych względów Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3, art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.