I SA/Gd 824/97

Zgodnie z przepisem art. 150 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ każdy wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest ustalenie wierzytelności, winien w terminie zgłosić swoje wierzytelności, choćby były zabezpieczone np. zastawem. W zgłoszeniu wierzytelności należy wymienić m.in. zabezpieczenia przywiązane do wierzytelności /art. 152 prawa upadłościowego/. Wierzyciel reprezentowany przez Urząd Skarbowy w zgłoszeniu wierzytelności nie wskazał zabezpieczeń, a wcześniej /przed ogłoszeniem upadłości/ nie kierował egzekucji do ruchomości objętych niniejszym postępowaniem, a jedynie w takim wypadku postępowanie, zgodnie z art. 63 par. 1 prawa upadłościowego, mogłoby się toczyć po ogłoszeniu upadłości. Urząd Skarbowy w B. prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko Zakładom w B. dokonując od 1991 r. do 1994 r. szeregu zajęć rachunku bankowego i ruchomości dłużnika. Postanowieniem z dnia 12 września 1994 r. Sąd Rejonowy w B. ogłosił upadłość Z. w B. Urząd Skarbowy w dniu 9 grudnia 1994 r. zgłosił Sędziemu Komisarzowi wierzytelność Skarbu Państwa w kwocie 18.830.443.900 zł /przed denominacją/, nie ujawnił jednak przy zgłoszeniu czy i jakie mienie upadłego objęte było zastawem ustawowym. Dnia 27 listopada 1996 r. Komornik Skarbowy dokonał zajęcia ruchomości znajdujących się w siedzibie upadłego. W dniu 3 grudnia 1996 r. skarżący wniósł zarzuty dotyczące tej części prowadzonego postępowania egzekucyjnego z jednoczesnym wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych uznając, że postępowanie upadłościowe wyklucza jednocześnie prowadzone egzekucje w trybie administracyjnym. Rozpatrując powyższe, Pierwszy Urząd Skarbowy w B. postanowieniem z dnia 18 grudnia 1996 r. (...) uznał zarzuty za nieuzasadnione, a także odmówił wstrzymania czynności egzekucyjnych. Postanowienie to zostało zaskarżone w trybie postępowania odwoławczego do Izby Skarbowej. Wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie czynności egzekucyjnych powołano argumenty przytoczone w uprzednio sformułowanych zarzutach podkreślając, iż zgłoszenie należności podatkowych Skarbu Państwa do listy wierzytelności przesądza o możliwości ich dochodzenia wyłącznie w toku postępowania upadłościowego, zgodnie z kolejnością określoną w art. 204 prawa upadłościowego. Ponadto stwierdzono, iż w obliczu upadłości podmiotu będącego dłużnikiem podatkowym nie mają zastosowania przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jako że możliwość ich stosowania wyłącza prawo upadłościowe. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia 8 kwietnia 1997 r. utrzymała w mocy postanowienie z dnia 18 grudnia 1996 r. odmawiając także wstrzymania czynności egzekucyjnych. Uzasadniając takie stanowisko powołano się na przepisy art. 23 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 63 prawa upadłościowego, a także na fakt, iż w obowiązujących przepisach prawa brak jest unormowania wyłączającego w odniesieniu do podmiotu będącego w stanie upadłości możliwość stosowania przepisu szczególnego jakim jest ustawa o zobowiązaniach podatkowych - w szczególności instytucji prawnej ustanowionej tym przepisem w postaci ustawowego prawa zastawu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowień podnosząc, iż postanowienie Izby Skarbowej wydane zostało z naruszeniem prawa, a w szczególności przepisów art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ oraz art. 62 i art. 152 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./. Urząd dokonując zgłoszenia zaległości podatkowych do listy wierzytelności nie wskazał ustawowego prawa zastawu zabezpieczającego dochodzone należności podatkowe. Zatem niedopuszczalne jest po dacie ogłoszenia upadłości podejmowanie czynności egzekucyjnych skierowanych do ruchomości z powołaniem się na realizację ustawowego prawa zastawu, które nie zostało ujawnione w zgłoszeniu do listy wierzytelności. Skoro przed dniem ogłoszenia upadłości nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne na zaspokojenie należności objętych ustawowym prawem zastawu nie znajduje zastosowania przepis art. 63 prawa upadłościowego. Nadto skarżący zarzucił, że w toku prowadzonych czynności egzekucyjnych zajęto urządzenia stanowiące części składowe budynku. Izba Skarbowa w B. wniosła o oddalenie skargi przywołując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując dodatkowo, że w dniu 5 marca 1997 r. poborca podatkowy dokonał korekty protokołu zajęcia ruchomości z dnia 27 listopada 1996 r. poprzez wykreślenie z niego pozycji budzących wątpliwości co do charakteru prawnego zajęcia. Natomiast pozostały zajęte maszyny, które nawet jeśli są związane z budynkiem nie stanowią części składowych nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prowadzona przez Pierwszy Urząd Skarbowy w B. egzekucja z mienia upadłego była już objęta kontrolą sądową w zakresie zajęcia rachunku bankowego dokonanego w dniach 17 czerwca 1996 r. i 3 lipca 1996 r. W wyroku z dnia 13 czerwca 1997 r. I SA/Gd 2017/96 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ograniczony termin do wniesienia zarzutów uniemożliwił traktowanie kwestionowanych skargą czynności organów obu instancji jako mieszczących się w przepisach art. 32-35 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnych w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/. Wobec tego należało przyjąć, że czynności organu egzekucyjnego mogły być podważane skargą na czynności egzekucyjne, co z uwagi na identyczny tryb załatwiania nie miało wpływu na ocenę prawidłowości tych czynności /art. 54 par. 3 i 4 cyt. wyżej ustawy/. Istota zastawu, także ustawowego polega na indywidualizacji przedmiotu zastawu. Zgodnie z przepisem art. 150 prawa upadłościowego /Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ każdy wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest ustalenie wierzytelności, winien w terminie zgłosić swoje wierzytelności choćby były zabezpieczone np. zastawem. W zgłoszeniu wierzytelności należy wymienić m.in. zabezpieczenia przywiązane do wierzytelności /art. 152 prawa upadłościowego/. Bezsprzecznie wierzyciel reprezentowany przez Pierwszy Urząd Skarbowy w B. w zgłoszeniu wierzytelności nie wskazał zabezpieczeń, a wcześniej /przed ogłoszeniem upadłości/ nie kierował egzekucji do ruchomości objętych niniejszym postępowaniem, a jedynie w takim wypadku postępowanie, zgodnie z art. 63 par. 1 prawa upadłościowego mogłoby się toczyć po ogłoszeniu upadłości. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oraz orzekł o kosztach stosownie do art. 55 ust. 1 cyt. wyżej ustawy.