I SA/Łd 1137/96

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wodno-Kanalizacyjnego Związku Gmin w O.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 października 1995 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 października 1995 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta O.-W. z dnia 23 maja 1995 r., którą wymierzono Wodno-Kanalizacyjnemu Związkowi Gmin w O.-W. podatek od nieruchomości za lata 1994-1995 oraz z dnia 2 września 1995 r. sprawie dodatkowego wymiaru uzupełniającego ten podatek. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, Wodno-Kanalizacyjny Związek Gmin jako posiadacz nieruchomości jest zobowiązany do płacenia podatku od nieruchomości. Nieruchomości po byłym Wojewódzkim Zakładzie Usług Wodnych zostały przekazane Związkowi przez Wojewodę K. Ponieważ Związek jest osobą prawną i prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą na własną odpowiedzialność w oparciu o przepisy zawarte w art. 64 - 73 ustawy o samorządzie terytorialnym, nie może być uznany za. organ samorządu terytorialnego. Nieruchomości wykorzystywane przez Związek nie mogą zatem być zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ponieważ w terminie przewidzianym w art. 6 ust. 8 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Związek nie złożył deklaracji na podatek od nieruchomości w latach 1994-1995, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organy podatkowe w drodze decyzji miały obowiązek ustalić podatek od nieruchomości za te lata. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wodno-Kanalizacyjny Związek Gmin wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja negując uprawnienia Związku do zwolnienia od podatku od nieruchomości zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opiera się wyłącznie na statucie Związku, który określa, że Związek posiadając osobowość prawną prowadzi działalność gospodarczą i z tego wywodzi ciążenie na Związku obowiązku płacenia podatku od nieruchomości. Skarżący Związek z taką interpretacją się nie zgodził, podnosząc, że zadania własne gmin określone w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym polegają między innymi na budowie, modernizacji, eksploatacji wodociągów i zaopatrzenia w wodę wspólnot obywatelskich i podmiotów gospodarczych. Dla realizacji tych zadań Związek musi posiadać zaopatrzenie materiałowe i prowadzić działalność usługową w zakresie usuwania wszelkich usterek oraz podłączenia i odłączenia od sieci odbiorców wody. W ramach tej działalności Związek również zleca określone roboty różnym podmiotom gospodarczym. Zdaniem Związku, przy wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy zwrócić uwagę na fakt, że wiele gmin z terenu województwa K. i innych województw prowadzi bezpośrednio na swoim terenie budowę i eksploatację wodociągów wiejskich i z tytułu tej działalności gospodarczej nie podlegają nawet w zakresie ograniczonym obowiązkowi podatkowemu od nieruchomości. Związek zatem zgodnie z zapisem art. 9 ust. 2 ustawy prowadzi działalność gospodarczą w ramach zadań własnych gmin o charakterze publicznym. Statut związku został przyjęty przez rady zainteresowanych gmin. Związek zgodnie z art. 69ustawy podlega kontroli i regulacjom Zgromadzenia Związku, a organem wykonawczym Związku jest Zarząd /art. 73 ust. 1/. Zrzeszone gminy uczestniczą w zyskach i stratach Związku /art. 67 ust. 2 pkt 6/. Natomiast zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy do gospodarki finansowej związku miedzygminnego stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce finansowej gmin. Związek zwrócił również uwagę na stanowisko zawarte w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 1994 r. w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Trybunał określił, że działalnością komunalną w rozumieniu art. 85 i art. 87 jest wszelka działalność gmin, oraz innych wymienionych w tej ustawie jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem strony skarżącej, wykładnia ta dotyczy także Wodno-Kanalizacyjnego Związku Gmin. Skarżący Związek zwraca także uwagę na fakt, że z budynków Związku od których wymierzono podatek od nieruchomości korzysta Zgromadzenie Związku i Komisja Rewizyjna oraz urzęduje w nim Zarząd Związku i poszczególni członkowie Zarządu. Zdaniem Związku, zaskakująca jest również okoliczność, że jedna gmina /Gmina Miejska O.-W./ wymierza innej gminie /Związkowi Gmin/ podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie naruszyło prawa wydając zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 3l ze zm./ zwalnia się od podatku od nieruchomości te nieruchomości lub ich części, które są zajęte na potrzeby organów i administracji samorządu terytorialnego. O zwolnieniu od podatku decyduje zatem okoliczność, iż nieruchomość jest wykorzystywana przez organy lub administrację samorządu terytorialnego. Zwolnienie nie przysługuje zatem, gdy nieruchomość jest wykorzystywana przez inne podmioty, choćby nawet spełniały one określone zadania na rzecz samorządu terytorialnego. Zdaniem Sądu takimi podmiotami są również związki komunalne. Zgodnie z przepisem art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, gminy mogą, tworzyć związki międzygminne /komunalne/ w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych. Jak podkreślił w swym wyroku z dnia 27 września 1994 r. Naczelny Sąd Administracyjny /SA/Lu 1906/94 - Wspólnota 1995 nr 32 str. 16/, związek komunalny jest odrębnym podmiotem i zarazem odrębną strukturą organizacyjną, wyposażoną we własne organy. Związek komunalny nie jest jednostką administracyjną gminy, ma osobowość prawną, odrębną od osobowości gmin tworzących związek. Do gmin upodabnia związek komunalny charakter wykonywanych zadań i ich "pochodzenie" /na zadania związku składają się zadania przekazane przez gminy - członków związku/ oraz pewne rozwiązania organizacyjne. Związki komunalne nie są jednak organami lub częścią administracji samorządu terytorialnego, lecz odrębnymi podmiotami prawa spełniającymi zadania publicznoprawne na rzecz gmin. Zgodnie zaś z art. 65 ustawy o samorządzie terytorialnym związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własny rachunek. Jak wynika z art. 67 ust. 2 tej ustawy, statut związku musi określać m.in. zasady udziału gmin w kosztach wspólnej działalności, zyskach, i pokrywania strat związku zasady rozliczeń majątkowych, zasady likwidacji związku. Związek jest zatem quasi-spółką tworzoną przez gminy, nastawioną na zysk z prowadzonej działalności. Posiadanie własnej osobowości prawnej, wykonywanie zadań w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność odróżnia związki gmin od innej formy współdziałania międzykomunalnego jaką jest instytucja porozumienia komunalnego. Zgodnie z przepisem art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, gminy mogą zawierać porozumienia komunalne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych przez nie zadań publicznych. Gmina wykonująca zadania publiczne objęte porozumieniem przejmuje prawa i obowiązki pozostałych gmin, związane z powierzonymi jej zadaniami, a gminy te mają obowiązek udziału w kosztach realizacji powierzonego zadania /art. 74 ust. 2/. Na mocy porozumienia nie tworzy się nowej struktury organizacyjnej, a gmina przejmująca w tym trybie zadania publiczne realizuje je poprzez swoje organy i jednostki organizacyjne. Charakter prawny związków komunalnych i porozumień komunalnych jest zbliżony w tym sensie, że mogą być one zawierane w celu realizacji tych samych celów, a kwestia wyboru odpowiedniej formy współdziałania komunalnego pozostawiona jest gminie. Stwierdzenie takie nie może jednak prowadzić do zacierania prawnych różnic pomiędzy instytucją związku komunalnego i instytucją porozumienia komunalnego. Cechą porozumienia komunalnego odróżniającą je od związku gmin jest niepowoływanie przy jego zawarciu nowej struktury organizacyjnej i wykonywanie zadań określonych w porozumieniu przez organy i jednostki organizacyjne gminy przejmującej zadania pozostałych gmin. Jak już zostało wyżej zaznaczone związek komunalny nie jest gminą, ma osobowość prawną, odrębną od osobowości gmin tworzących związek. Nie może być zatem uznany za organ lub część administracji samorządu terytorialnego i tym samym zajmowane na jego potrzeby nieruchomości lub ich części nie mogą być zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Z tego względu również Wodno-Kanalizacyjny Związek Gmin, który został wpisany do rejestru związków międzygminnych pod Nr 74 dnia 20 listopada 1992 r. na podstawie par. 7 zarządzenia Nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1990 r. w sprawie rejestracji związków międzygminnych /M.P. nr 33 poz. 266/ nie może być uznany za organ samorządu terytorialnego., a zatem nieruchomości zajęte na jego potrzeby nie mogą być zatem uznane za zwolnione od podatku od nieruchomości z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.