I SA/Gd 1945/96

Oświadczenia dłużnika, choćby jednocześnie pełnił funkcję organu administracji państwowej, nie można uznać za zaświadczenie w rozumieniu art. 217 i następnych Kpa. Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w T. z dnia 27 maja 1996 r., którą odmówiono Przedsiębiorstwu "P." S.A. w T. potrącenia w trybie art. 28 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ podatku dochodowego od osób fizycznych za marzec 1996 r. w kwocie 10.111,70 zł oraz podatku od towarów i usług za ten sam miesiąc w kwocie 15.921 zł z wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa, udokumentowanej rachunkiem uproszczonym z 23 lutego 1996 r. Wierzytelnością tą była należność podatnika za wykonane roboty remontowo-budowlane na podstawie umowy z dnia 30 września 1994 r., zawartej z inwestorem zastępczym jednostki budżetowej noszącej nazwę - zespół Ekonomiczno-Administracyjny Scentralizowanej Obsługi Budżetowej. Izba Skarbowa podzieliła podstawy decyzji odmownej organu I instancji a mianowicie to, że wierzytelności nie można przypisać przymiotu "bezspornej", skoro jej wymagalność nie została potwierdzona najpierw przez ww. jednostkę budżetową, a później, po jej likwidacji, przez Kuratora Oświaty, który przejął funkcję jednostki finansującej inwestycję. Negatywne odpowiedzi tych jednostek, w tym i odpowiedź Kuratora z dnia 5 lipca 1996 r. na pismo Izby, wskazywały, iż roboty wykonane zostały z przekroczeniem umownego limitu środków finansowych, zostały zatem wykonane na ryzyko wykonawcy. Izba ustosunkowując się do zarzutów i wniosków z odwołania stwierdziła, iż poddała ocenie zarówno umowę o roboty budowlane jak i fakturę obejmująca przedmiotową wierzytelność. Dowody te jednak nie mogą zmienić faktu, że jednostka budżetowa finansująca inwestycję nie akceptuje przedstawionej do potrącenia wierzytelności. Stąd wierzytelność nie jest bezsporną w rozumieniu art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a organ podatkowy nie jest organem upoważnionym do rozstrzygnięcia sporu między inwestorem a wykonawcą. Z tej samej przyczyny Izba uznała za niezasadny wniosek o pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy dowodów z pism Kuratora. Przedsiębiorstwo "P." w skardze do Sądu administracyjnego domagało się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 354 par. 1, art. 456 i art. 647 Kc. Zarzuty procesowe /naruszenie art. 207 par. 2 pkt 2, art. 217, art. 145 par. 1 pkt 1 i 6, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 166, art. 79 par. 1, art. 167a ust. 1 Kpa/ skierowane były w pierwszej kolejności przeciwko decyzji ostatecznej Izby i brały się z traktowania pisma Kuratora Oświaty w przedmiocie spornej wierzytelności jako zaświadczenia w rozumieniu art. 217 i następnych Kpa. Skarżące Przedsiębiorstwo w toku postępowania odwoławczego wniosło na podstawie art. 37 par. 1 i w zw. z art. 217 par. 3 Kpa zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej na niewydanie w terminie przez Kuratora Oświaty zaświadczenia stwierdzającego, że przedmiotowa dla sprawy podatkowej wierzytelność spełnia wymogi art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W zażaleniu, ewentualnie, w przypadku uznania, że pismo Kuratora z dnia 22 lipca 1996 r. spełnia funkcje postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia /art. 219 Kpa/ domagano się uchylenia "pisma Kuratora" i wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem Przedsiębiorstwa. Zagadnienie wydania zaświadczenia skarżący oceniał jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, uzasadniające zawieszenie postępowania podatkowego. Stąd w skardze podważano zasadność postanowienia Izby z dnia 27 września 1996 r. odmawiającego zawieszenie postępowania oraz dopuszczalność wydania w tym samym dniu zaskarżonej decyzji odwoławczej, w sytuacji kiedy postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie stało się prawomocne. Zarzuty merytoryczne sprowadzały się do wykazywania, że dowody przedstawione przez skarżącego uzasadniały dokonanie ustaleń faktycznych prowadzących do uwzględnienia wniosku o potrącenie. Izba w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Żądanie to argumentowała podstawami zaskarżonej decyzji, a nadto tym, że pismu Kuratora w sprawie spornej wierzytelności nie można przypisać przymiotu zaświadczenia z art. 217 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest chybiona, bowiem wszystkie zarzuty strony skarżącej biorą się z jednego podstawowego błędu, polegającego na żądaniu rozstrzygnięcia sprawy cywilnej w postępowaniu administracyjnym. Istota regulacji z art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Umożliwia ona podatnikowi uproszczoną formę wzajemnych rozliczeń ze Skarbem Państwa pod jednym warunkiem, że przedstawiona do potrącenia z zobowiązaniem podatkowym wierzytelność jest niesporna i wymagalna. Te cechy może mieć tylko wierzytelność zasądzona prawomocnie w procesie cywilnym lub uznana przez dłużnika /jednostkę budżetową uprawnioną do reprezentowania Skarbu Państwa przy danej czynności cywilnoprawnej/. Wszelkie spory co do istnienia wymagalności wierzytelności są sprawami cywilnymi /art. 1 Kpc/ i wymykają się z kompetencji organów administracyjnych. Powyższe stwierdzenie nie tylko odbiera organom podatkowym kompetencje do dokonywania ustaleń odnośnie wierzytelności, o których mówi art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jeśli ustalenie te miałyby być sprzeczne z oświadczeniem dłużnika. Czyni ono też, że oświadczenia dłużnika, choćby jednocześnie pełnił on funkcję organu administracji państwowej, nie można uznać za zaświadczenie w rozumieniu art. 217 i następnych Kpa. Organ administracji państwowej może funkcjonować w obrocie prawnym w różnych rolach - być takim organem w sensie dosłownym i wówczas działań w ramach procedury administracyjnej /art. 1 Kpa/, w tym wydawać zaświadczenia /art. 217 i nast. Kpa/, bądź być reprezentantem Skarbem Państwa /statio fisci/ w obrocie cywilnym i wówczas posiadać uprawnienia właściwe stronie stosunków cywilnoprawnych. W tej właśnie drugiej roli w niniejszej sprawie występował Kurator Oświaty. Wszelkie zatem jego oświadczenia nie miały cech zaświadczenia administracyjnego i rozpatrzenie zażalenia skarżącego Przedsiębiorstwa do Ministra Edukacji Narodowej nie mogło być sprawą zakwalifikowaną do art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa. Zagadnieniem wstępnym dla sprawy, w której zapadła zaskarżona decyzja mogłaby zostać uznana sprawa cywilna o zapłatę wierzytelności. Taka jednak się nie toczyła, zresztą gdyby nawet toczyła się rozważaniu należałoby poddać pogląd, czy zgłoszenie przez podatnika wniosku z art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie było przedwczesne. Stronie skarżącej zwrócić jeszcze trzeba uwagę, iż wśród licznych i przypadkowo dobranych przepisów jakie wymieniała w skardze były przepisy z działu VI kodeksu postępowania administracyjnego, które przestały obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /art. 6 pkt 3 i art. 69 ustawy o NSA/. Na marginesie wskazać można, że żądanie potrącenia w części dotyczącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych było bezzasadne także z innej przyczyny. Art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie miał bowiem zastosowania do zobowiązań ciążących na płatniku. Z przytoczonych wcześniej względów zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o NSA orzeczono jak w sentencji wyroku.