I SA/Wr 966/97

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zenona K. i Roberta K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 kwietnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła od samochodu osobowego marki Nissan - uchyla zaskarżaną decyzję oraz decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 25 listopada 1996 r. (...); (...). Przedmiotem skargi jest ww. decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 25 listopada 1996 r. (...), którą uchylono decyzje zawarte w dowodach odprawy celnej z dnia 25 października 1995 r. (...) i (...), dopuszczając do obrotu na polskim obszarze celnym pojazd samochodowy marki Nissan, rok produkcji 1989, nr podwozia: (...) i wymierzono cło w kwocie 7.962,00 zł. Rozstrzygnięcie powyższe oparto na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego we W., zawartą w ww. dowodzie odprawy celnej przywozowej (...) z dnia 25 października 1995 r., wydaną na Zenona K., wymierzono należności celne od nadwozia (...) do samochodu osobowego marki Nissan, rok prod. 1989. Również decyzją tegoż samego organu z tego samego dnia jak ww. zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) wydaną na Roberta K. wymierzono należności celne od: silnika wysokoprężnego o (...) wraz ze skrzynią biegów do samochodu osobowego marki Nissan, a także od zawieszenia przedniego i tylnego oraz układu kierowniczego i kół jezdnych. Postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 24 września 1996 r., wydanym na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5, 149 par. 1 i 150 par. 1 Kpa wznowiono postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi z dnia 25 października 1995 r., zawartymi w ww. dowodach odpraw celnych przywozowych. Następnie decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 25 listopada 1996 r. (...) wydaną w szczególności na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa w związku art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 23 ust. 1, 26 ust. 1 i art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ oraz par. 1, 2 ust. 1 pkt 3 lit. "a" rozporządzania Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357/- uchylono decyzje ostateczne z dnia 25 października 1995 r., zawarte w ww. dowodach odprawy celnej i dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym, klasyfikując sprowadzone towary przez ww. jako samochód osobowy marki Nissan w stanie rozmontowanym i wymierzając cło w kwocie 7.962 zł. W uzasadnieniu stwierdzono, iż przeprowadzona kontrola dokumentów ujawniła, że przedmiotem sprowadzenia z zagranicy przez Zenona K. i Roberta K. był osobowy marki Nissan, a świadczy o tym fakt zarejestrowania tego pojazdu w Urzędzie Gminy w L. Z powyższego wynika zatem, że przywiezione przez ww. części samochodu osobowego marki Nissan, stanowią w ocenie organu kompletny samochód w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym. W dniu dokonywania odpraw celnych okoliczność ta nie była znana organowi I instancji ze względu na zgłoszenie towarów do odprawy przez dwie osoby i przedłożenie odrębnych rachunków, co uniemożliwiło weryfikację i spowodowało nieprawidłową taryfikację. Nieistotne jest przy tym zdaniem organu, czy sprowadzony samochód był w stanie rozmontowanym /sprowadzone części i elementy pochodzą z jednego, fabrycznie zmontowanego pojazdu/, czy też w stanie nie zmontowanym /sprowadzone części i elementy pochodzą z różnych pojazdów i wcześniej nie stanowiły jednego pojazdu/ - istotne jest, że przed dokonaniem przedmiotowych odpraw celnych strona świadomie dokonała zakupu kompletnego samochodu w stanie nie zmontowanym lub rozmontowanym i właśnie ten towar był przedmiotem importu. Tak więc sposób sprowadzenia pojazdu do kraju /w stanie kompletnym lub w częściach/ jest wyłączną sprawą importera. Zaistniały zatem podstawy do uchylenia decyzji zawartych w ww. dowodach odpraw celnych zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa i wymierzenia cła od sprowadzonego pojazdu w stanie rozmontowanym. W odwołaniu od powyższej decyzji Zenon K. i Robert K. zarzucili: - naruszenie przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa na skutek błędnej oceny, że okoliczności sprawy dawały podstawę do wznowienia postępowania, gdy przepis ten przewiduje możliwość wznowienia postępowania tylko wówczas, gdy są spełnione określone przesłanki; - naruszenie przepisów Ogólnych Reguł Interpretacyjnych Nomenklatury Scalonej, w szczególności reguł określonych w pozycji 2a, poprzez niesłuszne uznanie, że poddane kontroli celnej towary nosiły zasadnicze cechy wyrobów kompletnych. Nie można zdaniem skarżących twierdzić jak przyjął to organ, że przedmiotem zgłoszenia celnego był samochód w stanie niezmontowanym, gdyż przeczą temu fakty i dokumenty. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji, nie podzielając zarzutów stron w kwestii naruszenia przepisów prawa. Zdaniem bowiem organu zarejestrowanie z wwiezionych części samochodowych pojazdu samochodowego ujawniło fakt, że w rzeczywistości stanowiły one nie zmontowany pojazd samochodowy. Ujawniony stan wwiezionego towaru stanowi nową okoliczność w sprawie, która istniała już w chwili wydania decyzji, lecz nie była znana organowi. Nadto stwierdzono, iż organ celny nie jest biegłym w zakresie motoryzacji, a w momencie odprawy celnej nie dysponował oceną rzeczoznawcy, co do kompletności samochodu. Taka ocena przedstawiona została przez skarżącego dopiero w Wydziale Komunikacji w momencie rejestracji pojazdu. Powołując się na regułę 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, organ podkreślił, że wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji odnoszą się do wyrobu niekompletnego lub niegotowego pod warunkiem, że ma on zasadnicze cechy wyrobu kompletnego lub gotowego, znajdującego się w stanie nie zmontowanym lub zdemontowanym. Zatem wyroby niekompletne, jak i wyroby kompletne oraz wyroby znajdujące się w stanie zdemontowanym, klasyfikuje się zdaniem tegoż organu do pozycji obejmującej wyrób kompletny. Poczynione w sprawie ustalenia wskazują zdaniem organu, że przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był nie zmontowany samochód kompletny, a nie części samochodowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zenon K. i Robert K. ponawiając zarzuty oraz argumentację przedstawioną w odwołaniu, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W dalszym ciągu zdaniem skarżących brak było podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, jako, że fakt zarejestrowania samochodu osobowego z części jest faktem nowym, lecz nie takim, który istniał w chwili wydawania pierwotnej decyzji w sprawie, tym samym nie może mieć żadnego wpływu na ewentualne wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy doszedł do następujących ustaleń i wniosków: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja podobnie jak decyzja utrzymana przez nią w mocy, wydana została z naruszeniem prawa w stopniu nakazującym usunięcie z obrotu prawnego. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej. W braku zatem szczególnych przepisów ustawy normujących kwestię wznowienia postępowania, przepisy rozdziału 12 Kpa mają zatem również zastosowanie w postępowaniu celnym. Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli wydana ona została w postępowaniu dotkniętym kwalifikowaną wadą wymienioną enumeratywnie w art. 145 par. 1 Kpa. I tak wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania może w myśl art. 147 Kpa nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. O wznowieniu postępowania organ orzeka w formie postanowienia, które musi być doręczone stronie, aby umożliwić jej obronę we wznowionym postępowaniu /art. 149 par. 1 Kpa/. Postanowienie to bowiem otwiera postępowanie, którego przedmiotem jest zbadanie zgodnie z zasadami przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zatem zasadami rządzącymi postępowaniem wyjaśniającym, z zapewnieniem stronie czynnego udziału - czy występują przyczyny wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej /art. 149 par. 2 Kpa/. Stwierdzenie bowiem, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jaki z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy /art. 149 par. 2 Kpa/ - może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 par. 1 Kpa i musi być zawarte w decyzji określonej w art. 151 Kpa /wyrok z dnia 23 listopada 1987 r., I SA 1326/86 - ONSA 1987 Nr 2 poz. 80/. I tak jedną z podstaw wznowienia postępowania jest zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz które nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji. Czyli innymi słowy, weryfikacja decyzji ostatecznej w oparciu o powyższy przepis możliwa jest tylko wówczas, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: - ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być dowodami nowo odkrytymi, lub zgłoszonymi po raz pierwszy przez stronę; - okoliczności faktyczne i dowody, o których stanowi ww. przepis art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej, co oznacza, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na skutek wystąpienia nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, powstałych po wydaniu ostatecznej decyzji; - nowe fakty i dowody nie były znane organowi, który wydał ostateczną decyzję. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał istnienia łącznie ww. przesłanek z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Oznacza to zatem, że brak było w rozpatrywanej sprawie podstaw do uchylenia w oparciu o przepis art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 149 par. 2 Kpa ostatecznych decyzji z dnia 25 października 1995 r. zawartych w dowodach odpraw celnych o numerach: (...) i (...). Otóż niesporne jest w sprawie, że w dniu 25 października 1995 r. podczas odprawy celnej - organ celny miał do czynienia z dwoma podmiotami prawa celnego - importerami. Zarówno bowiem Zenon K., jak i Robert K. dokonywali każdy we własnym imieniu i na własny rachunek obrotu towarowego z zagranicą danymi towarami /częściami samochodowymi/ pozostającymi w ich wyłącznej dyspozycji. W konsekwencji tegoż każdy z ww. uzyskał odrębną decyzję z dnia 25 października 1995 r. o dopuszczeniu towaru /części samochodowych szczegółowo opisanych w tychże decyzjach/ do obrotu na polskim obszarze celnym. Niesporne jest także w sprawie, że w dniu 29 października 1995 r., a więc po dokonaniu odprawy celnej i wydaniu ww. decyzji ostatecznej Robert K. darował na rzecz Zenona K. części do samochodu osobowego objęte ww. odprawą celną z dnia 25 października 1995 r. Umowa ta w tym samym dniu zgłoszona została do Urzędu Skarbowego w L., a który to organ w dniu 30 października 1995 r. decyzją (...) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w sprawie wymiaru podatku od darowizny, powołując się na przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Faktu dokonania tejże umowy nie można jednak zaliczyć do okoliczności, o których stanowi art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Również takimi okolicznościami nie może być fakt, że z części sprowadzonych w dniu 25 października 1995 r. przez skarżących tj. dwóch oddzielnych importerów i po zawarciu opisanej wyżej umowy darowizny przedmiotowych części samochodowych, zmontowano samochód i zarejestrowano na nazwisko Zenona K., jako, że są to niewątpliwie okoliczności, które miały miejsce już po wydaniu decyzji ostatecznych. W rozpatrywanej sprawie nie można również przypisać tak Zenonowi K., jak i Robertowi K. sprowadzenia z zagranicy samochodu osobowego w stanie rozmontowanym lub niezmontowanym. Także nie możną było żadnemu z ww. przypisać sprowadzenia wyrobu kompletnego lub gotowego, ani mającego zasadniczy charakter wyrobu gotowego lub kompletnego, bowiem z ustaleń organów nie wynika, by części samochodowe sprowadzone przez każdego z ww. importerów /osobno/ były wystarczające do montażu samochodu dla każdego z tych odrębnych podmiotów. Tym samym brak było podstaw do zastosowania tak wobec Zenona K., jak i wobec Roberta K. reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej. Istotnym także uchybieniem w sprawie, jest wydanie przez organ I instancji decyzji na nazwiska obu skarżących, traktując ich jako jeden zbiorowy podmiot, gdy w rzeczywistości były to dwa odrębne podmioty /dwóch importerów/, a zatem i dwie różne strony. Konsekwencją tego było przyjęcie przez organy niezgodnie ze stanem faktycznym, że każdy z nich sprowadzał z zagranicy ten sam przedmiot, a co oznaczało zobowiązanie do uiszczenia należności celnych za sporny samochód przez każdego z ww., gdy zaś sprowadzali oni jedynie część tego towaru. Mając na względzie wskazane wyżej uchybienia i uznając, że ze względu na swój charakter miały istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ - orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 55 ust. 1 ww. ustawy o NSA.