I SA/Lu 151/98

1. Żeby można uznać, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 Kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: a/ adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; b/ pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 Kpa oraz w kolejności w tym przepisie przewidzianej; c/ osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście oraz d/ na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy /tj. do rąk sąsiada lub dozorcy/. 2. Decyzji podatkowej nie może odebrać współlokator, ani osoba opiekująca się domem podatnika. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 1998 r. Izba Skarbowa - na podstawie art. 134 Kpa - stwierdziła, że odwołanie Joanny S. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 5 sierpnia 1997 r. określającej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiąc marzec 1997 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 par. 2 Kpa. W uzasadnieniu powyższej decyzji Izba Skarbowa wyjaśniła, że stosownie do art. 127 i art. 129 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie, które wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie zaś z potwierdzeniem odbioru decyzja Urzędu Skarbowego została doręczona Joannie S. dnia 8 sierpnia 1997 r. Decyzja powyższa zawierała również pouczenie o terminie i trybie odwołania. Według ustaleń organu odwoławczego odwołanie nie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Zgodnie z tymi ustaleniami odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego zostało nadane w urzędzie pocztowym dnia 25 sierpnia 1997 r. tj. 3 dni po terminie, ponieważ ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 22 sierpnia 1997 r. Na powyższe postanowienie Joanna S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia. W skardze podniosła między innymi, że w dniu 8 sierpnia 1997 r. /tj. w dniu doręczenia jej decyzji podatkowej/ przebywała w miejscu w którym prowadzi sezonową działalność gospodarczą a adresowaną do niej przesyłkę odebrała osoba opiekująca się w tym czasie domem. Natomiast odwołanie od decyzji organu I instancji zostało przez nią wysłane bezzwłocznie po tym jak przeczytała treść decyzji. Odpowiadając na skargę Izba Skarbowa nie uznała zarzutów w niej zawartych za uzasadnione i wniosła o oddalenie skargi. W ocenie Izby Skarbowej decyzja Urzędu Skarbowego została podatniczce doręczona prawidłowo w dniu 8 sierpnia 1997 r., gdyż odbiór tej decyzji potwierdził własnoręcznym podpisem współlokator - E.K. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona a istota spornego problemu sprowadza się do wyjaśnienia kwestii, czy doręczenie skarżącej decyzji Urzędu Skarbowego dokonane zostało prawidłowo. Wbrew twierdzeniom Izby Skarbowej należy przyjąć, że przy doręczaniu decyzji podatkowej naruszono przepisy Kpa regulujące kwestię doręczeń pism osobom fizycznym. Zgodnie z art. 42 par. 1 Kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Jest to tzw. doręczenie właściwe, ponieważ odbiera je osobiście adresat przesyłki. Inne natomiast formy doręczeń pism mają charakter uzupełniający i określane są jako doręczenia zastępcze. Z akt administracyjnych wynika (...), że adresowana do Joanny S. decyzja nie została przez nią odebrana osobiście. Wówczas doręczenie decyzji winno nastąpić w trybie doręczenia zastępczego określonego w art. 43 Kpa. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przy czym w przypadku doręczania pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Żeby więc można uznać, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 Kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: a/ adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; b/ pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 Kpa oraz w kolejności w tym przepisie przewidzianej; c/ osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście oraz d/ na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy /tj. do rąk sąsiada lub dozorcy/. Z potwierdzenia odbioru (...) wynika natomiast, ze decyzja Urzędu Skarbowego adresowana do Joanny S. doręczona została osobie o nazwisku E.K. Przy czym osoba ta na potwierdzeniu odbioru przesyłki określona została jako "współlokator", natomiast skarżąca określiła odbierającego przesyłkę jako "osobę opiekującą się domem". Należy również zwrócić uwagę i na ten moment, że organ doręczający pismo na odwrotnej stronie potwierdzenia odbioru podkreślił, a co zostało potwierdzone podpisem doręczyciela, iż pismo doręczył adresatowi. W tak ustalonym stanie faktycznym nie może budzić wątpliwości, iż doręczenie skarżącej decyzji Urzędu Skarbowego było nieprawidłowe. W związku z tym niezasadne było orzekanie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Obowiązkiem organów podatkowych jest więc wyegzekwowanie od urzędów pocztowych ścisłego przestrzegania zawartych z nimi umów o doręczaniu adresatom przesyłek. W szczególności zaś chodzi o to, by przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym poświadczeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełniane przez doręczyciela. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne. Nieprawidłowe doręczanie przesyłek wydłuża postępowanie administracyjne i sądowe, jak również naraża strony jak i Skarb Państwa na ponoszenie zwiększonych kosztów postępowania. Ze wskazanych wyżej względów oraz na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w sentencji wyroku.