II SA/Po 977/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni "S.-C." w P. na czynności Prezydenta Miasta P. w przedmiocie opłat w zakresie obrotu napojami alkoholowymi - oddala skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając na wstępie zagadnienie dopuszczalności skargi, Sąd doszedł do wniosku, że czynność materialno-techniczna określająca zakres obowiązku uiszczania opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w szczególności zawierająca odniesienie do ewentualności proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącej stwierdzenia /zakresu/ obowiązku wynikającego z przepisu prawa, to jest zaskarżalną czynność wymienioną w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. Ponieważ strona skarżąca bez wątpienia wyczerpała tryb wymieniony w art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, a skargę wniesiono w terminie, należało merytorycznie odnieść się do stanowisk stron, sformułowanych skądinąd na wyjątkowo wysokim poziomie myśli prawniczej. Strona skarżąca powołując się na samo pojęcie opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zaproponowała kierunek wykładni zmierzającej do zrównania wysokości opłaty z zakresem wykorzystania zezwolenia. Tego najogólniejszego założenia strony skarżącej Sąd nie podzielił mając na względzie, że oplata, o jakiej mowa w art. 11[1] ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) ma charakter daniny publicznej, wobec czego nie należało na potrzeby wykładni przepisów dotyczących tej opłaty przenosić charakterystycznej dla prawa zobowiązań instytucji ekwiwalentności świadczeń a nawet charakterystycznej dla prawa cywilnego zasady równouprawnienia stron stosunku cywilnoprawnego. Nadto, ten bardzo efektowny argument służyć mógł wykładni celowościowej, być może systemowej, które to sposoby wykładni winny ustępować wykładni językowej, która to zdaniem Sądu w sposób wystarczający uzasadniała uznanie za prawidłowe stanowiska organu dokonującego zaskarżone czynności. Wbrew stanowisku skarżącej spółdzielni, użyte w art. 11[1] ust. 5 i art. 18 ust. 8 ustawy o wychowaniu w trzeźwości (...) pojęcia utraty ważności zezwolenia i wygasania zezwolenia nie były tożsame już choćby dlatego, że ustawodawca użył diametralnie odmiennych określeń. Tym bardziej nie można było przyjąć by stan uzasadniający wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia zawsze odpowiadał utracie ważności zezwolenia. Art. 18 ust. 8 wymienia pięć przypadków, w których zezwolenie wygasa, między innymi upływ terminu ważności zezwolenia i likwidacji punktu sprzedaży. Przy daleko idącym podobieństwie sformułowań "upływ terminu zezwolenia" względnie "okresu ważności zezwolenia" użytych w art. 11[1] ust. 5 do "upływu terminu ważności zezwolenia" o jakim mowa w art. 18 ust. 8 pkt 2, nie sposób doszukać się podobieństwa pomiędzy tymi pierwszymi określeniami a "likwidacją punktu sprzedaży" wymienioną w art. 18 ust. 8 pkt 1. Stąd też uprawniony był prezentowany w odpowiedzi na skargę co do tożsamości pojęć z art. 11[1] ust. 5 z wyrażonym w art. 18 ust. 8 pkt 2 przy braku podstaw do odniesienia tego poglądu do innych przypadków wymienionych art. 18 ust. 8. Sąd podzielił przedstawioną przez organ, który dokonał zaskarżonej czynności, argumentację wywodzoną z art. 11[1] ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Jeśli bowiem opłatę pobiera się corocznie, to stan uzasadniający proporcjonalne uiszczenie opłaty winien być znany w chwili poboru opłaty, tym bardziej, że w art. 11[1] ust. 5 ustawodawca użył słów "uiszcza się", a nie "zwraca się" względnie zbliżonych, co połączyć należy ze słowem "corocznie". Stąd też zgodzić się należy ze stanowiskiem, że nieznane w chwili poboru opłaty przyczyny wygaśnięcia zezwoleń nie powodują proporcjonalnego jej obniżenia. Przedstawione uwagi prowadziły do wniosku, że likwidacja punktu sprzedaży w okresie ważności zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, choć według art. 18 ust. 8 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi przyczynę wygaśnięcia tych zezwoleń, nie powoduje proporcjonalnego obniżenia opłat za korzystanie z tychże zezwoleń, a tym bardziej obowiązku zwrotu opłaty za okres po likwidacji punktu sprzedaży. W skardze dodatkowo powoływano się na okoliczność, iż przed poborem opłaty udzielono błędnej informacji co do następstw likwidacji punktu sprzedaży, czy nawet błędnej zapowiedzi zwrotu opłaty. Ponieważ jednak naruszenie art. 9 Kpa nie może powodować powstawania uprawnień o źródłach ustawowych, nie można było zarzucić, iż organ administracji publicznej obowiązany był przyznać uprawnienie w ramach czynności z zakresu administracji publicznej. Skutki wskazywanego zachowania pracownika samorządowego można by oceniać z punktu widzenia cywilnej odpowiedzialności deliktowej, co jednak wykraczało poza zakres kognicji sądu administracyjnego. W przedstawionych okolicznościach oddalono skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.